Páll Vilhjálmsson skrifar:

Stefán Pálsson sagnfræðingur var í nei-liðinu. Vinstri grænir á borð við Ögmund, Svandísi og Kötu Jak. og róttækir vinstrimenn eins og Sólveig Anna stofnuðu Til vinstri við ESB. Stefán skrifar færslu á Facebook um þá reynslu að vera í Áfram Ísland bandalaginu með fólki af öðru pólitísku sauðahúsi en hann sjálfur. Lærdómsríkt, sagði hann, en ekki án óþæginda. Um 200 athugasemdir eru við færslu Stefáns.

Fáeinir tóku undir með Stefáni, að nei-ið var nauðsynlegt. Til að sigla því heim þurfti bandalag fólks með ólíka pólitíska sannfæringu. Fleiri voru ósáttir og sumir helltu úr skálum reiði sinnar og sökuðu Stefán um svik. Ekki voru þetta dónar af götunni sem þannig töluðu heldur fyrrum þingmenn og talsmenn samtaka ESB-sinna.

Sé vinstrinu skipt upp í tvennt, róttækt og kratískt, má segja að það róttæka hafi verið hallt undir nei en kratarnir að mestu á já-hliðinni. Þjóðhyggja er samofin róttæka vinstrinu.

Á millistríðsárunum, fyrir 100 árum, lögðu menn eins og Einar Olgeirsson og Brynjólfur Bjarnason grunn að hugsun í þjóðfrelsismálum sem fylgdi Kommúnistaflokknum, Sósíalistaflokknum gamla og Alþýðubandalaginu. Á sama tíma áttu kratar ávallt heima í Alþýðuflokknum. Við lýðveldisstofnun var róttæka vinstrið eitilhart í þjóðhyggjunni en sumir kratar vildu ekki slíta konungssambandinu við Dani.

Una Margrét Jónsdóttir dagskrárgerðamaður á RÚV skrifar í fésbókina sína:

Undanfarnar vikur hef ég skoðað hverja fésbókarsíðuna eftir aðra hjá já-sinnum (sem margir eru vinir mínir og kunningjar). Og hvað eftir annað hef ég séð það sama. Ekki rök með inngöngu í Evrópusambandið. Ekki upptalningu á þeim kostum sem ættu að fylgja aðild að sambandinu. Heldur lýsingu á andstæðingnum, nei-sinnanum. Hún var alltaf eins. Þröngsýnn bóndi í lopapeysu sem borðar hrátt kjöt, býr í torfbæ og öskrar í sífellu nei, af því að hann er neikvæður gagnvart öllu og kýs helst algjöra einangrun. Og bóndinn heitir Bjartur í Sumarhúsum.
Stundum er því reyndar bætt við að nei-sinninn elti auðvaldið, styðji Trump, Pútín og Norður-Kóreu, sé ofbeldismaður, sé gráðugur, frekur, tillitslaus og eigingjarn – og svo framvegis.

Una Margrét lýsir algengu heilkenni vinstrimanna. Þeir geta ekki fyrir sitt litla líf fallist á hversdaglegt viðhorf að hollur sé heimafenginn baggi. Almenningur býr að sínu og umber að þessi sé svona en annar hinsegin. Heilkenni vinstrimanna er að troða tískusérvisku sinni upp á aðra og kalla þá er afþakka öllum illum nöfnum.

Vinstrimenn eru ekki nema þriðjungur þjóðarinnar. Örlæti væri að teygja hlutfallið upp í 40 prósent. Meirihluti þjóðarinnar er á miðjunni og til hægri. Þaðan kom meginfjöldinn sem sagði nei. Ekki svo að skilja að enga ESB-sinna sé að finna í röðum mið- og hægrimanna. En þeir eru í minnihluta, jafnvel miklum minnihluta.

Undir venjulegum kringumstæðum hefði þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-aðild farið 70-30 nei-i í vil. Sérstakar aðstæður og snjöll – en ósvífin – markaðssetning gerðu að verkum að já-ið var ,,aðeins“ um 13 þúsund atkvæðum frá að sigra.

Ríkisstjórnin kynnti atkvæðagreiðsluna á höfuðdaginn sem spurningu hvort þjóðin leyfði könnunarleiðangur til Brussel. Þannig fangaði stjórnin þá tvístígandi, einnig hina sem ekkert vita um ESB og nenna ekki að setja sig inn í málin – en vildu auðvitað taka þátt í lýðræðisveislu utanríkisráðherra. Fyrir voru í já-liðinu sannfærðir ESB-sinnar, sem eru kannski um fimmtungur þjóðarinnar. Í kjölfarið hófst snjöll og ósvífin markaðsherferð, já til að sjá.

Borðið var dekkað til að andlega latir, óráðnir og yfirlýstir vitgrannir fylktu sér um kosningu sem átti ekki að skipta neinu máli en það væri fjör og skemmtilegheit í lýðræðisveislunni. Gott tilboð hugsuðu þeir rænulausu. Annarri lýðræðisveislu var lofað með seinni atkvæðagreiðslunni um Samninginn, með stóru essi. Gróflega eru þetta 15 til 20 prósent þjóðarinnar, halla sér fremur til vinstri en hægri. Inga Sæland sækir fylgi sitt í þessa kjósendur. Hópurinn er fjölmennastur á höfuðborgarsvæðinu og stærra þéttbýli. Er þar í nálægð við félagslega þjónustu annars vegar og hins vegar þægilega innivinnu hjá hinu opinbera.

Biturð ESB-sinna er skiljanleg. Ekki tókst þvæla þjóðinni í ESB-aðlögun þrátt fyrir kjöraðstæður. Ólíklegt er að sambærilegt tækifæri gefist aftur.

Þjóðin sem sigraði og hin sem tapaði er sú sama. Þjóðin er ein og við öll hluti hennar. Hvert og eitt okkar átti sitt atkvæði og gat ráðstafað að vild. Okkur var í sjálfsvald sett að opinbera skoðun okkar eða þegja.

Ein þjóð gekk að kjörborðinu á laugardag og kvað upp úrskurð sinn. Upp á stjórnvöld stendur að virða niðurstöðuna. Þjóðinni verður ekki skipt út. En alltaf má losa sig við ónýtt stjórnvald. Í það minnsta meðan við stöndum utan Evrópusambandsins.