Snorri Másson, þingmaður Miðflokksins, segir frjálsa för fólks innan Evrópska efnahagssvæðisins hafa þróast með ósjálfbærum hætti hér á landi. Hann telur aðild að Evrópusambandinu ekki leysa þann vanda heldur myndi hún þvert á móti takmarka enn frekar möguleika Íslendinga til að bregðast við.
Snorri Másson, þingmaður Miðflokksins, segir kjarnann í heilbrigðri og þjóðlegri stjórnmálastefnu felast í því að samfélagsgerðin þjóni heildarhagsmunum þjóðarinnar en ekki aðeins afmörkuðum hagsmunum fjármagnsins.
Þetta kemur fram í ítarlegum pistli sem Snorri birti á Facebook þar sem hann fjallar um EES-samninginn, innflytjendamál og mögulega aðild Íslands að Evrópusambandinu.
Snorri tekur fram að með þessu sé ekki verið að hafna frjálsu markaðshagkerfi. Hins vegar verði að viðurkenna að hagsmunir fjármagnsins og þjóðarinnar fari ekki alltaf saman.
„Þegar þeir rekast á skal þjóðin njóta vafans,“ skrifar hann.
Frjáls för þróast með „algerlega ósjálfbærum hætti“
Snorri segir Íslendinga hafa notið góðs af aðgangi að innri markaði Evrópu í gegnum EES-samninginn. Aðgangurinn hafi skapað mikilvæg tækifæri fyrir íslenskar útflutningsgreinar og því hafi samningurinn augljósa kosti.
Að hans mati verði þó að skoða aðra þætti samningsins í gagnrýnu ljósi.
Hann segir frjálsa för fólks hafa reynst þeim Íslendingum vel sem viljað hafa búa og starfa annars staðar í Evrópu. Frelsi annarra EES-borgara til að setjast að á Íslandi hafi hins vegar þróast með hætti sem ekki hafi verið séður fyrir þegar samningurinn var samþykktur fyrir rúmum þremur áratugum.
„Að mínum dómi hefur þó sama frelsi annarra til að setjast að á Íslandi þróast með algerlega ósjálfbærum hætti, sem var ekki stefnt að við samþykkt samningsins fyrir þrjátíu árum,“ skrifar Snorri.
Hann gagnrýnir jafnframt þá merkingu sem hugtakið frelsi hafi innan EES-samstarfsins. Þar sé fyrst og fremst átt við frelsi fyrir vörur, þjónustu, fólk og fjármagn en minna horft til frelsis smáþjóðar til að varðveita sjálfstæði sitt og sérstöðu.
Í því samhengi spyr Snorri hvaða þýðingu það hefði fyrir Íslendinga að takmarka enn frekar svigrúm sitt með fullri aðild að Evrópusambandinu.
Telur ESB-aðild ekki draga úr fólksflutningum
Snorri vísar til þess að almennt sé gert ráð fyrir að atvinnuleysi gæti aukist hér á landi við inngöngu í Evrópusambandið. Því hafi verið haldið fram að slíkt gæti dregið úr aðstreymi erlends vinnuafls til landsins.
Hann telur þó fátt benda til þess að ESB-aðild myndi skapa betra jafnvægi í innflytjendamálum.
Í fyrsta lagi sýni reynsla annarra velmegandi aðildarríkja ekki að innganga í sambandið dragi úr fólksflutningum frá fátækari ríkjum þess. Hlutfall fólks frá öðrum ESB-ríkjum sé í sumum efnuðustu aðildarlöndunum sambærilegt við það sem gerist hér eða jafnvel hærra.
Í öðru lagi byggist hugmyndin að hans mati á því að gera Ísland að ófýsilegri dvalarstað með auknu atvinnuleysi. Snorri segir að leita eigi annarra lausna sem bitni síður á Íslendingum sjálfum.
Í þriðja lagi gætu aðrar breytingar samfara ESB-aðild aukið fólksflutninga til landsins. Ef það gerðist væri svigrúm íslenskra stjórnvalda til að grípa inn í orðið enn þrengra en það er nú.
Vill skoða Liechtenstein-leiðina
Snorri gagnrýnir að íslensk stjórnvöld hafi ekki reynt til þrautar hvaða möguleikar séu fyrir hendi innan EES-samningsins til að takmarka fólksflutninga.
Hann nefnir sérstaklega fyrirkomulag Liechtenstein, sem hefur fengið sérstaka undanþágu til að takmarka fjölda dvalarleyfa fyrir borgara annarra EES-ríkja með kvótum.
Snorri telur eðlilegra að kanna hvort Ísland geti óskað eftir sambærilegu svigrúmi en að ganga í Evrópusambandið og afsala sér möguleikanum á slíkum takmörkunum með varanlegum hætti.
„Slík athugun væri eðlilegra skref en að afsala sér slíkum rétti með varanlegum hætti,“ skrifar hann.
Segir landamæravörslu ESB hafa verið í molum
Snorri gagnrýnir einnig stefnu Evrópusambandsins gagnvart fólksflutningum frá ríkjum utan Evrópu.
Hann segir landamæravörslu sambandsins lengi hafa verið í molum, hæliskerfið boðið upp á kerfisbundna misnotkun og lögmætum brottvísunum alltof sjaldan verið framfylgt.
Þótt forystumenn ESB hafi á undanförnum árum boðað hertari landamæravörslu og breytingar á hæliskerfinu séu þær að hans mati enn að mestu fyrirheit. Ekki hafi náðst sá árangur sem þurfi til að treysta því að grundvallarbreyting sé í vændum.
Snorri telur hagvöxt víða innan Evrópusambandsins byggjast á innflutningi ódýrs vinnuafls án þess að sjálfbær lýðfræðileg stefna hafi verið mótuð til lengri tíma.
„Það er því ekki beint stefnuleysi, heldur er þetta beinlínis stefnan,“ skrifar hann og telur líklegt að sú nálgun myndi móta íslensk stjórnvöld enn frekar eftir inngöngu í sambandið.
Gagnrýnir ólík viðbrögð gagnvart aðildarríkjunum
Snorri segir viðbrögð ESB gagnvart Póllandi og Ungverjalandi sýna pólitískan vilja forystu sambandsins í hælis- og landamæramálum. Ríkin hafi sætt gagnrýni, dómsmálum og sektum fyrir að vilja gæta landamæra sinna.
Á sama tíma hafi, að sögn Snorra, ekki komið sambærileg viðbrögð þegar spænsk stjórnvöld hafi slakað á stefnu sinni og lögfest dvöl mikils fjölda fólks sem kom ólöglega inn í landið.
Hann segir slíkar aðgerðir grafa undan sameiginlegum ytri landamærum Evrópu og senda þau skilaboð að mögulegt sé að öðlast löglega dvöl eftir að hafa komist ólöglega inn í álfuna.
Snorri telur þessi ólíku viðbrögð sýna að Evrópusambandið hafi fremur verið notað til að knýja fram umdeilda stefnu í aðildarríkjunum en sem sanngjarnt og lýðræðislegt samstarf sjálfstæðra Evrópuþjóða.
„Á meðan svo er, tel ég hagsmunum okkar betur borgið utan ESB,“ skrifar Snorri og lýkur pistlinum með vísan til áherslu Miðflokksins fyrir síðustu þingkosningar:
„Fyrir mér er stóra málið það sem Miðflokkurinn lagði áherslu á fyrir síðustu þingkosningar: að Ísland verði áfram Ísland.“
