Eyjólfur Ármannsson innviðaráðherra og Njáll Trausti Friðbertsson þingmaður Sjálfstæðisflokksins sammæltust um það á Alþingi fyrr í dag að gengið væri lengra en Evrópurreglur krefðust með því að setja það sem skilyrði fyrir starfsemi Reykjavíkurflugvallar að hann þurfi að hafa starfsleyfi frá Heilbrigðiseftirliti Reykjavíkur. Nýtt starfsleyfi fyrir flugvöllinn hefur verið í vinnslu hjá Heilbrigðiseftirlitinu síðan sótt var um það í júní árið 2024 og því vantar mánuð upp á að vinnslan hafi tekið tvö ár. Voru ráðherrann og þingmaðurinn sammála um að sjá yrði til þess að Heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur myndi framvegis ekki hafa neitt um málefni flugvallarins að segja.
Þegar sótt var um nýja starfsleyfið átti þágildandi starfsleyfi að renna út í árslok 2024. Það var síðan framlengt til ársloka 2025 en í desember það ár veitti Umhverfis- og orkustofnun Isavia bráðabirgðaheimild til að starfrækja flugvöllinn út árið 2026. Því er í raun ekkert starfsleyfi frá Heilbrigðiseftirliti Reykjavíkur í gildi fyrir flugvöllinn en bráðabirgðaheimildin byggir þó á gamla starfsleyfinu. Vísað hefur verið til þess í regluverki að þar sem starfsemi flugvallarins sé mengandi þurfi hann að hafa starfsleyfi frá heilbrigðiseftirliti viðkomandi sveitarfélags.
Heilbrigðiseftirlitið hefur gert tillögu að nýju starfsleyfi en í því felast hert skilyrði fyrir starfsemi flugvallarins en Isavia hefur mótmælt skilyrðunum og sagt þau verulega íþyngjandi. Fram kom í ákvörðun umhverfis- og orkustofnunar um veitingu bráðabirgðaheimildarinnar að athugasemdir Isavia séu til skoðunar hjá Heilbrigðiseftirliti Reykjavíkur. Eru áform um hin hertu skilyrði sögð einkum tilkomin vegna aukins fjölda kvartana yfir hávaða og ónæði frá flugvellinu.
Of langt
Njáll Trausti beindi fyrirspurn um flugvöllinn til Eyjólfs innviðaráðherra í óundirbúnum fyrirspurnatíma fyrr í dag.
Sagði þingmaðurinn að flugvöllurinn væri ekki aðeins samgöngumannvirki fyrir höfuðborgarsvæðið heldur gegndi hann mikilvægu hlutverki fyrir landið allt meðal annars sem sjúkraflugvöllur, varaflugvöllur og fyrir almannavarnir.
Sagði Njáll Heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur gegna mikilvægu hlutverki við að tryggja að starfsemi innan borgarinnar uppfylli kröfur um heilnæmi, mengunarvarnir og öryggi í nærumhverfi. Það væri sjálfsagt að slíkt eftirlit sé virkt og faglegt en jafnframt yrði að gæta þess að stjórnsýsla og eftirlit tæki mið af því að Reykjavíkurflugvöllur sé hluti af grunnkerfi landsins en ekki venjulegt staðbundið athafnasvæði sem hægt sé að meta án tillits til víðtækari áhrifa. Karl Alvarsson, formaður fagráðs um flugmál, sem skipaður hafi verið af innviðaráðherra, hafi bent á að starfsleyfisskylda flugvalla gagnvart heilbrigðiseftirliti sé séríslensk gullhúðun á EES-reglum. Karl hafi jafnframt varað við því að Heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur fari út fyrir valdheimildir sínar ef það reyni að takmarka lendingar eða þrengja að starfsemi Reykjavíkurflugvallar.
Sammála
Minna ber á að þegar stjórnmálamenn tala um gullhúðun á evrópskum reglum sem teknar eru upp hér á landi á grundvelli EES-samningsins er átt við að í íslensku útfærslunni séu reglurnar strangari.
Njáll Trausti spurði Eyjólf hvernig hann hygðist:
„Bregðast við þessu ótrúlega máli sem snýr að stjórnsýslu Heilbrigðiseftirlits Reykjavíkur og afskiptasemi af daglegum rekstri á Reykjavíkurflugvelli út frá þeim upplýsingum sem formaður fagráðs um flugmál hefur bent á og ráðið hefur verið að rannsaka á undanförnum mánuðum?“
Eyjólfur tók undir með Njáli Trausta í svari sínu við fyrirspurn þingmannsins. Vildi hann meina að hin fyrirhugðu hertu skilyrði heilbrigðiseftirlitsins fyrir rekstri Reykjavíkurflugvallar byggðu eingöngu á fjölda kvartana vegna hávaða en ekki hávaðamælingum. Eins og kemur fram þó í frétt DV frá síðasta hausti, sem nálgast má hér að ofan, kynnti Heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur fyrir heilbrigðisnefnd Reykjavíkur og Isavia niðurstöður hávaðamælinga frá 2021 en miðað við þær var hávaðinn mestur næst flugvellinum, 55-60 desíbel en hljóðstyrkur sem nær 85 desíbelum eða meira getur valdið heyrnarskaða.
DV er ekki kunnugt um hvort nýrri mælingar á hávaða frá Reykjavíkurflugvelli liggja fyrir.
Eyjólfur sagðist hafa komið því á framfæri við Jóhann Pál Jóhannsson umhverfisráðherra, sem fer með málefni heilbrigðiseftirlits, að um gullhúðun á Evrópureglum væri að ræða í þessu tilfelli. Það ætti ekki að íþyngja flugvöllum með slíku. Það væri mjög eðlilegt að gefið sé út rekstrarleyfi og þá ætti ekki að þurfa starfsleyfi (frá heilbrigðiseftirliti, innsk. DV) líka.
Þakkir
Njáll Trausti þakkaði Eyjólfi fyrir svörin og ekki er annað að sjá en að hann hafi verið ánægður með þau. Hvatti þingmaðurinn til þess að málið yrði rannsakað:
„Hreint og beint vegna þeirrar afskiptasemi sem Heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur hefur haft af starfsemi Reykjavíkurflugvallar í ár og áratugi. Þetta er skýrara dæmi um slæma stjórnsýslu og pólitísk afskipti en í nokkru máli sem er í gangi í íslensku samfélagi. Það er náttúrlega ótrúlegt þegar menn fara að skoða þetta mál.“
Sagði Eyjólfur í síðara svari sínu að frumvarp Jóhanns Páls um heilbrigðiseftirlit væri til komið einmitt út af svona tilfellum. Á hann þar væntanlega við frumvarp til breytinga á ýmsum lögum vegna einföldunar regluverks og aukinnar skilvirkni eftirlits með hollustuháttum og mengunarvörnum. Í frumvarpinu er lagt til að eftirlit á grundvelli laga um hollustuhætti og mengunarvarnir verði fært til Umhverfis- og orkustofnunar og að útgáfa starfsleyfa og eftirlit á sviði hollustuhátta og mengunarvarna verði fært frá heilbrigðisnefndum og heilbrigðiseftirliti sveitarfélaga. Samhliða er gert ráð fyrir að heilbrigðisnefndir og heilbrigðiseftirlit sveitarfélaga verði aflögð.
Frumvarpið er nú til meðferðar hjá umhverfis- og samgöngunefnd. Eyjólfur segir að frumvarpið muni girða fyrir að mál af þessu tagi komi aftur upp. Sagði ráðherrann að taka yrði á gullhúðun í íslenskum útfærslum evrópksra regla. Einfalda þyrfti regluverk um flug og tryggja samkeppnishæfni íslenskra flugvalla.
Ekkert var minnst á áhrif Reykjavíkurflugvallar eða annarra flugvalla í landinu á umhverfið í þessum orðaskiptum ráðherrans og þingmannsins.
