Rætt var við Þórunni um málið í Bítinu á Bylgjunni í morgun. Þórunn segir frumvarp Þorbjargar Sigríðar Gunnlaugsdóttur dómsmálaráðherra fela í sér miklar og löngu tímabærar umbætur í réttarvörslukerfinu og dómskerfinu. Verið sé að víkka refsirammannn fyrir kaup á vændi og búa til fælingaráhrif með því að endurskoða nafnleynd sem fylgt hafi lokuðu þinghaldi í málunum. Þórunn segist vona að breytingarnar hafi fælingaráhrif.
„Vonandi gerir það það því vnadnn í þessum ógeðfellda málaflokki er eftirspurnin. Vandinn er ekki að manneskja leiðist út í að þurfa að selja líkama sinn, vandinn er að það er eftirspurn eftir aðgengi að líkama annarra gegn greiðslu eða ekki en gegn greiðslu. Drífa Snædal framkvæmdastýra Stígamóta skrifaði grein um daginn um tilkallinn sem er nýrði í íslensku og vísar í það að eiga tilkall til einhvers þar sem þú telur þig bara eiga rétt á því að nálgast aðra eða þjónustu líkama annarrar manneskju.“
Þórunn segir allskonar goðsagnir og mýtur til staðar um vændi sem séu eiginlega aldrei sannar. Þar sem sé vændi sé mansal. Á Íslandi hafi skipulögð glæpastarfsemi náð að festa rætur og segist Þórunn hafa heyrt lögreglu lýsa því að verið sé að flytja inn fólk hingað til lands í þessum tilgangi. Á endanum sé það þannig að sá sem selur vændi sé þolandinn og þeir sem nýti sér neyð eða stöðu hennar séu þeir sem fremji glæpinn.
Hafið þið einhverja hugmynd um þegar við tölum um vændi, hve stór hluti af því á Íslandi í dag er hluti af skipulagðri brotastarfsemi?
„Ég held að lögreglan hafi hugmynd um það. Ég held reyndar að við þekkjum ekki alltaf umfangið en okkur er sagt að á hverjum tíma séu tugir tilboða hér í Reykjavík, á netinu og annars staðar, um vændi, fólk sé flutt til landsins til þess að stunda vændi, það sé mjög skipulagt og ég hef heyrt að lýsingin sé í rauninni orðin þannig að Reykjavík sé að verða eins og Bangkok norðursins, það sé mjög auðvelt að nálgast vændi hér og í skipulagðri glæpastarfsemi þá fer það saman, það er auðvelt að nálgast fíkniefni og það er auðvelt að nálgast vændi.“
Talar um nútímaþrælahald
Miðað við þessi orð að Reykjavík sé að verða Bangkok norðursins, er þessi stefna að virka? Nei? Það er erfitt að halda því fram?
„Þetta er tvennt. Þessi löggjöf eða þetta frumvarp, hefur það að markmiði að draga úr eftirspurn og vernda þau sem stunda vændi. Það eiga að vera varnaðaráhrif í svona frumvarpi. Aðalmálið í samfélaginu er að venjulegir íslenskir karlar séu ekki að kaupa sér vænd. Það er aðalmálið. Hitt er að skipulögð glæpastarsfemi sem er risavaxið mál, bæði hér og annars staðar.“
Þórunn segist sjálf tala um nútímaþrælahald í tilviki mansals. Um útspekúleraðar aðferðir sé að ræða þar sem fátækt fólk er flutt á milli landa með loforðum um betra líf og vinnu sem á að bíða á hinum endanum. Á áfangastað sé vegabréfið svo tekið af viðkomandi.
„Við þurfum að horfast í augu við það sem er að gerast á Íslandi. Við þurfum að horfast í augu við það að í okkar samfélagi er mjög mikil eftirspurn eftir aðgengi að líkama annarrar manneskju og menn eru tilbúnir til að greiða fyrir það. Þetta er ekki óvenjulegt fólk, þetta eru bara venjulegir fjölskyldufeður sem eru í þessu. Það er svo óþægilegt fyrir okkur að horfast í augu við það, fyrir okkur sem samfélag.“
Þórunn segir þá staðreynd lítið hafa verið rædda á Íslandi. Hún rifjar upp þegar samtal um ofbeldi, heimilisofbeldi og sifjaspell hafi farið af stað fyrir áratugum síðan á Íslandi. Enginn hafi viljað trúa því að þetta færi fram á Íslandi þó allir hafi vitað það.
Snúist um valdaójafnvægi
Hafið þið rætt það eins og Félag kynlífsverkafólks hefur rætt um að búa til einhverja umgjörð eins og tíðkast í öðrum Evrópulöndum til þess að reyna að vernda allavega fólk sem kýs sér þetta starf?
„Ég er kannski ekki rétta manneskjan til að svara þessu af því að mínum huga er vændi hvorki vinna né kynlíf. Að sjálfsögðu ber að vernda fólk gegn ofbeldi eða misneytingu og það bera að gera það. En ég held að þetta frumvarp dómsmálaráðherra endurspeglar það að í flestum tilvikum er ekki verið að veita „þjónustu“ með fúsum og frjálsum vilja og það er stóra málið hér. Það er bara eins og með alla aðra löggjöf og reglur sem við setjum eru til þess að vernda almenning, stærstan hluta. Brotamennirnir eru bara brotabrot, ég er ekki að kalla kynlífsverkafólk brotamenn, ég er bara að segja að þau eru undantekningin. Þess vegna verðum við að skoða þetta í stóra samhenginu til þess að vernda þau sem er verið að brjóta á.“
Þórunn bendir á að baráttan gegn vændi sé ekki gömul barátta. Hún hafi staðið yfir í stuttan tíma.
„Það hafa verið konur og kvenréttindasamtök og feminístar sem hafa staðið í fararbroddi í þessari baráttu og það er ekki gömul barátta. Hún er kannski hundrað ára gömul í mesta lagi en í grunninn erum við að tala um valdakerfi. Það sem gerist í þessu er að það er ekki jafnræði á milli fólks. Þegar fólk stundar kynlíf þá er jafnræði á milli fólks, það á allavega að vera þannig í samböndum þar sem fólk sýnir hvort öðru virðingu. Hér er verið að kaupa sér aðgengi að annarri manneskju. Það býr til valdaójafnvægi og um það snýst þetta.“
