Eins og saga dagsins gerir sannarlega.
Í dag kynnumst við konu – Auði Hrefnu Guðmundsdóttur – varð ólétt 17 ára, átti þá kærasta sem fékk krabbamein, vann um tíma í fjórum vinnum, fór í tvö meistaranám, á flottan starfsframa og starfar nú sem framkvæmastjóri UN Global Compact á Íslandi.
Sumsé: Vinnur fyrir Sameinuðu þjóðirnar.
Frekar smart.
Auður segir það gjörólíka upplifun að eignast börn á ólíkum aldursskeiðum en í dag á Auður þrjú börn og eitt barnabarn. Auður er gift Ólafi Reyni Guðmundssyni lögfræðingi; manni sem hún kynntist á blindu stefnumóti og hélt reyndar að væri túristi fyrst þegar hún hitti hann.
En hvernig ætli Auður hafi afrekað þetta allt saman?
„Þegar upp er staðið held ég satt best að segja að ég hafi fengið starfið sem ég er í í dag út á þennan fjölbreytta feril og þrautseigjuna.
Að byggja eitthvað upp frá grunni er langhlaup – og lífsreynslan hefur kennt mér að gefast ekki upp.“
Uppátækjasöm
Auður lýsir sér sem nokkuð uppátækjasömu barni.
„Þegar ég var fimm ára í leikskóla leiddist mér svolítið einn daginn. Frænka mín, sem var ári eldri og nýbyrjuð í sex ára bekk í grunnskóla, ákvað bara að koma og sækja mig á leikskólann! Þetta voru aðrir tímar, enginn stoppaði sex ára krakka að leiða fimm ára út. En þegar heim var komið áttuðum við okkur á að við værum líklega í vondum málum, svo hún faldi mig bara inni í fataskáp. Á meðan var náttúrlega allt farið á annan endann í leitinni að mér,“ segir Auður og hlær.
Auður fæddist reyndar í Gautaborg í Svíþjóð, þegar foreldrar hennar – Guðmundur Már Björgvinsson og Júlíana Petra Þorvaldsdóttir – voru þar í námi. Auður var samt ung þegar hún fluttist til Íslands, þar sem hún ólst upp í Árbænum.
Auður er miðjubarn; á tvo bræður og segist muna ótrúlega langt aftur í æskuna. Enda fylgir með önnur leikskólasaga. Þegar Auður fór í vettvangsferð með leikskólanum í strætó, sá hús ömmu og afa og ákvað einfaldlega að fara þá úr strætónum.
„Þar sat ég róleg á tröppunum og beið eftir að amma kæmi heim úr vinnunni. Ég var aldrei hrædd við að fylgja mínu eigin innsæi en auðvitað fékk amma algjört sjokk þegar hún sá mig.“
Tólf ára vann Auður við að passa tveggja ára barn frá klukkan 8 á morgnana til klukkan 16 á daginn; í raun barn að passa barn.
„Fór með það í sund og svona,“ segir Auður en bætir við:
Ég lærði einfaldlega snemma að vinna og vildi líka eiga pening til þess að geta keypt mér eitthvað eða farið í bíó.
Ég var svolítið sjálfstæð þegar kemur að þessu öllu saman.“
Tilbúin í mömmuhlutverkið
Þegar Auður var nýbyrjuð í Menntaskólanum við Sund tók lífið óvænta stefnu. Því þá varð hún ólétt að sínu fyrsta barni, eitthvað sem hún og ungi kærastinn hennar höfðu svo sannarlega ekki skipulagt.
„En ég upplifði aldrei neitt sjokk. Mér fannst þetta aldrei íþyngjandi. Ég ætlaði mér allan tímann að klára námið og fann strax þessa miklu ábyrgðartilfinningu,“ segir hún.
En stuttu síðar dynur yfir annað áfall: Kærastinn, þá aðeins 19 ára gamall, greinist með krabbamein.
„Ég gisti hjá honum á spítalanum. Ég var svo ung að ég var í mæðraeftirliti á Landspítalanum líka. Einn morguninn í byrjun desember, í brjáluðu fannfergi og stormi, labbaði ég í gegnum þessi frægu neðanjarðargöng yfir á kvennadeildina – á peysunni og inniskónum. Ljósmóðirin starði á mig gáttuð og spurði hvers vegna í ósköpunum ég væri svona klædd. Ég sagði henni bara eins og var:
Ég er að koma af krabbameinsdeildinni af því að kærastinn minn er þar í lyfjameðferð.
Ég hafði ekkert verið að velta því fyrir mér að segja frá þessu, ég var bara að takast á við daginn.“
Fullorðna fólkið í kringum Auði fékk því margt meira sjokk en nokkurn tíma hún af stöðunni. Auður rifjar til dæmis upp þegar hún missti aðeins tökin á einu faginu í skólanum: Yndislestri.
„Námsráðgjafinn kallaði mig inn og spurði hvað væri í gangi. Þegar ég sagði henni stöðuna brá henni svo að hún ræsti út alla kennarana mína. Þau bjuggu til sérstakan námsferil fyrir mig svo ég gæti tekið mér árs hlé og klárað síðan stúdentsprófið utan skóla.“
Veikindi kærastans voru alvarleg. Enda þurfti hann að gangast undir aflimun á fæti og ljúka strangri meðferð.
Aðeins tvítug voru þau samt búin að koma sér fyrir í sinni eigin íbúð, sinntu þar foreldrahlutverkinu og heimilishaldinu, hann að jafna sig eftir fótamissi og krabbamein og Auður á fullu í námi.
„Á meðan á þessu stóð pældi maður lítið í eigin líðan, maður fór bara í að leysa verkefnin. En eftir á að hyggja var þetta ótrúleg lífsreynsla. Erfiðasti hlutinn var kannski stuðningurinn eftir á – þegar meðferðinni lauk og allir draumar ungs manns höfðu umturnast. Á þessum tíma var Kraftur rétt að verða til og kerfið vissi ekkert almennilega hvernig ætti að halda utan um svona ungt fólk.“
Útlönd og útsjónarsemi
Leiðir ungu skötuhjúanna skildu þó árið 2003. Auður var ákveðin í að halda áfram í námi, lauk kennaranámi við Kennaraháskólann 2004 en áður en því lauk fór hún í Erasmus-skiptinám til Gautaborgar. Dóttirin Helga María var auðvitað með.
„Það var gamall draumur hjá mér að búa á ný í Svíþjóð. En nokkuð broslegt líka að rifja upp að það var í þessu skiptinámi þar sem áhugi minn á barnarétti og Sameinuðu þjóðunum kviknaði fyrst.“
Aftur pakkaði einstæða móðirin niður árið 2004. En þá fluttu þær mæðgur til Kaupmannahafnar þar sem Auður var í meistaranámi í menntunarsálfræði.
„Þetta voru yndisleg ár,“ segir Auður um þennan tíma.
„Við vorum bara tvær saman mæðgurnar, áttum okkar fasta hygge-kvöld á föstudögum, og hún fylgdi mér alls staðar.“
Eftir að heim var komið á ný fór Auður að kenna í sínum gamla grunnskóla, Ártúnsskóla. Hún segir það hafa verið ótrúlega magnað að ganga inn í skólann sinn á ný, nú sem kennari, og jafnvel að kenna með mörgu af því fólki sem eitt sinn kenndi með henni.
Árið 2007 færði Auður sig yfir í Háskólann í Reykjavík. Þar starfaði hún í sex ár hjá Opna háskólanum í HR og seinna í Tækni-og verkfræðideild sem verkefnastjóri MPM-námsins.
En til að ná endum saman þarf einstæð móðir meira en eitt starf.
Ég vann oft í þremur eða fjórum störfum samtímis.
Ég kenndi, vann í vinnuskólanum á sumrin, þreif skrifstofur og heima hjá fólki, stóð á barnum í Breiðfirðingabúð um helgar og tók að mér einkakennslu“.
Unga móðirin lærði líka að vera útsjónarsöm.
„Í hruninu 2008 fór allt í mínus hjá mér eins og svo mörgum. Ég man að mamma vinar dóttur minnar bakaði afmælistertu fyrir hana og ég reitti arfa hjá henni í staðinn. Við fórum í íbúðaskipti til að komast út og tjölduðum innanlands,“ segir Auður en rifjar líka upp hvernig allir hjálpuðust að.
„Ég man að ég var sem dæmi að kenna litla bróður vinkonu minnar einn veturinn fyrir samræmdu prófin og var á sama tíma að skipuleggja barnaafmæli dóttur minnar. Það var eitthvað lítill tími til þess að gera þetta allt saman og þá bakaði bara mamma þessarar vinkonu minnar afmæliskökuna á meðan ég kenndi.“
Svona gekk einhvern veginn allt upp á endanum, ekki síst með aðstoð vina og vanamanna.
Mér þótti svo vænt um það um daginn þegar dóttir mín sagði við mig:
Mamma, ég fann aldrei fyrir því að við ættum ekki pening. Þótt staðreyndin væri sú að oft átti ég ekki krónu.“
Ástin og fleiri hlutverk
Árið 2011 lét Auður gamlan draum rætast og hóf meistaranám í lögfræði við HR samhliða vinnu – og varð fyrsti grunnskólakennarinn til að ljúka þeirri gráðu.
Á sama tíma leiddi hún gerð forvarnarteiknimyndarinnar Leyndarmálið gegn kynferðisofbeldi, sem enn er sýnd öllum börnum í 3. bekk á landinu og Auður viðurkennir að vera afar stolt af.
Árið 2013 réð hún sig síðan sem sérfræðing í mannauðsdeild Landsbankans og starfaði þar í tæpan áratug.
En bíddu, bíddu, bíddu…
Lífið er nú ekki bara vinna og starfsframi: Hvað með ástina?
Jú, hún svo sannarlega bankaði upp á hjá Auði. Það var árið 2012 þegar sameiginleg vinkona Auðar og Ólafs kom þeim saman á blint stefnumót.
„Þetta var fyrir tíma Tinder. Ég neitaði að fletta honum upp á Facebook, vildi bara mæta fordómalaus,“ segir Auður og skellir upp úr.
Ákveðið var að hittast á kaffihúsi.
„Á þessum tíma var túrisminn að springa út. Fólk stoppaði mig oft til að spyrja til vegar. Allt í einu kemur maður labbandi í regnjakka með bakpoka, alveg eins og týpískur ferðamaður. Ég hugsaði með mér: Nei, ekki núna, ég er að fara á stefnumót!“ hugsaði Auður með sér.
Hafði einfaldlega ekki tíma í að svara enn einum túristanum.
„En svo var þetta bara Ólafur Reynir. Við náðum strax ótrúlega vel saman,“ segir Auður kampakát og klær.
Auður og Ólafur giftu sig árið 2022 og eiga saman tvö börn: Ásgeir Hrafn sem er tólf ára og Hrefnu Karólínu sem er að verða sjö ára.
Þetta þýðir auðvitað nokkurn aldursmun hjá systkinunum því nú er Helga María 27 ára, orðin móðir sjálf og Auður því orðin amma!
Auður lýsir vel hvernig tíðarandinn í samfélaginu getur haft gríðarleg áhrif á það hvernig mæður upplifa mömmuhlutverkið.
„Að eignast börn á gjörólíkum æviskeiðum var ótrúleg lífsreynsla. Sautján ára var enginn á samfélagsmiðlum. Maður fékk eina bók með myndum og fylgdi bara innsæinu.
Þrjátíu og fjögurra ára fann ég skyndilega fyrir gríðarlegri pressu: allir áttu að kaupa sömu hlutina, fara á réttu jóganámskeiðin og allt átti að vera fullkomið.
En þegar sú yngsta fæddist var ég orðin þrjátíu og níu ára og búin að sjá í gegnum þetta. Ég sagði bara pass við samanburðinum, neitaði að láta vigta mig og fór aftur á innsæið. Það hefur alltaf reynst mér best.“
Að gefast aldrei upp
Það er ótrúlega spennandi að hlusta á hvernig Auður fékk starfið sitt sem framkvæmdastjóri UN Global Compact á Íslandi.
Því höfuðstöðvar Sameinuðu þjóðanna eru í New York og ráðningaferlið því ólíkt því sem oftast er á Íslandi.
Auður þurfti til dæmis að mæta í mörg viðtöl á netinu, talandi ensku.
„Ég viðurkenni að ég efaðist stundum um hvort ég hefði næga sérþekkingu á sjálfbærni miðað við aðra umsækjendur. En starfið snýst um að byggja upp, leiða saman ólíka aðila og gefast ekki upp. Ég held að þessi breiði bakgrunnur minn og lífsreynslan hafi ráðið úrslitum.“
UN Global Compact er stærsta sjálfbærniframtak heims á vegum Sameinuðu þjóðanna og byggir á tíu grundvallarviðmiðum sem snúa að mannréttindum, vinnurétti, umhverfismálum og aðgerðum gegn spillingu.
„Hlutverk okkar er að efla rödd íslensks atvinnulífs á alþjóðavettvangi Sameinuðu þjóðanna. Við eigum ekki alltaf að vera að finna upp hjólið hér heima í einangrun, heldur getum við sótt alþjóðleg tæki, tól og mælikvarða beint til Sameinuðu þjóðanna og aðlagað að okkar rekstrarumhverfi. Á sama tíma hefur íslenskt atvinnulíf heilmikið fram að færa sem aðrar þjóðir geta lært af – ekki síst þegar kemur að grænni orku og jafnrétti kynjanna.“
Auður segir UN Global Compact á Íslandi vera kjörinn vettvang fyrir lítil og meðalstór fyrirtæki sem vilja taka sín fyrstu sjálfbærniskref. Það séu ekki aðeins stóru fyrirtækin sem séu að taka þátt.
„Margir upplifa sjálfbærnikröfurnar sem flókinn frumskóg. Þess vegna er svo mikilvægt að fyrirtæki hafi vettvang til að átta sig betur á stöðunni og hvernig er hægt að vinna með sjálfbærni. Hjá UN Global Compact veitum við fyrirtækjum skýran ramma og fræðslu sem er opin öllu starfsfólki. Enda má sjálfbærni ekki vera eitthvað hliðarverkefni uppi í hillu. Sjálfbærni þarf að vera hluti af kjarnarekstrinum.“
Þegar Auður horfir til baka yfir farinn veg er ljóst að hún lítur ekki á mótlætið sem hindrun, heldur styrk.
„Þegar ég tala við fólk á alþjóðavettvangi sem starfar fyrir Sameinuðu þjóðirnar og segi að ég sé orðin amma, þá trúir fólk því varla. Vissulega búum við á Íslandi við sterkt stuðningsnet og leikskólakerfi sem gerir konum kleift að mennta sig og vinna, jafnvel þótt kerfið sé aldrei fullkomið.“
Hvaða skilaboð myndi hún gefa ungu fólki og konum sem standa frammi fyrir stórum áskorunum eða finnst þær þurfa að velja á milli fjölskyldu og starfsframa?
„Ekki láta neitt stoppa þig,“ svarar hún ákveðin.
Þetta er oft drulluerfitt og það fylgir því streita að hafa marga bolta á lofti.
En ef þú býrð yfir seiglu, nýtir stuðningsnetið þitt og hlustar á þitt eigið innsæi, þá bjargast þetta alltaf.
Lífsreynslan er aldrei til einskis – hún er dýrmætasta verkfærið sem þú tekur með þér inn í framtíðina.“
