Niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið hefur vakið töluverða athygli erlendis og leiðandi ESB-andstæðingar í Evrópu fagna henni sem sigri fyrir fullveldi og sjálfstæði þjóðríkja.
Nigel Farage, leiðtogi Reform UK og einn helsti forvígismaður Brexit, var fljótur að bregðast við niðurstöðunni.
„Til hamingju Ísland með að kjósa að halda sjálfstæði sínu,“ skrifaði Farage í færslu á X aðfaranótt sunnudags.
Færslan hafði þegar fengið hátt í 200 þúsund birtingar þegar þetta var skrifað.
Le Pen segir að önnur Evrópa sé möguleg
Marine Le Pen, þingmaður og fyrrverandi leiðtogi frönsku Þjóðfylkingarinnar, tók í sama streng. Hún sagði íslensku þjóðina hafa minnt á grundvallaratriði með því að hafna því að aðildarviðræður yrðu hafnar að nýju.
„Aðild að Evrópusambandinu er ekki sjálfgefinn áfangastaður allra evrópskra lýðræðisríkja,“ skrifaði Le Pen í færslu sinni á X.
Hún sagði niðurstöðuna sérstaklega mikilvæga á tímum þegar sumir þrýstu á um aukið sambandsríki og frekara framsal fullveldis til framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins.
„Þessi atkvæðagreiðsla minnir okkur á að önnur Evrópa er möguleg: Evrópa frjálsra og fullvalda þjóða sem vinna saman af fúsum og frjálsum vilja að sameiginlegum hagsmunamálum,“ sagði Le Pen.
Ummæli þeirra hafa vakið athygli alþjóðlegra fjölmiðla, meðal annars The Guardian, sem segir sigur nei-hreyfingarinnar fljótt hafa vakið athygli þekktra ESB-andstæðinga.
52,8 prósent höfnuðu viðræðum
Samkvæmt endanlegum úrslitum sögðu 52,8 prósent kjósenda nei við því að Ísland hæfi að nýju aðildarviðræður við Evrópusambandið. Já sögðu 47,2 prósent og kjörsókn var 82,5 prósent.
Mikilvægt er að þjóðin greiddi ekki atkvæði um fullgert aðildarsamkomulag eða beina inngöngu í Evrópusambandið. Spurt var hvort hefja ætti aðildarviðræðurnar að nýju. Hefði já orðið ofan á hefði hugsanlegt aðildarsamkomulag síðar þurft að koma aftur til kasta kjósenda.
Viðbrögð Farage og Le Pen sýna þó að erlendis er niðurstaðan þegar túlkuð í mun stærra pólitísku samhengi. Þar er íslenska „nei-ið“ orðið tákn fyrir andstöðu við frekari samþættingu Evrópuríkja og framsal valds frá þjóðríkjum til Brussel.
Hljóðlátari viðbrögð frá Brussel
Viðbrögðin frá forystu Evrópusambandsins hafa verið mun hófstilltari. António Costa, forseti leiðtogaráðs ESB, sagði sambandið virða lýðræðislega ákvörðun íslensku þjóðarinnar að fullu.
Jafnframt var lögð áhersla á að Ísland yrði áfram eitt nánasta og traustasta samstarfsríki Evrópusambandsins. Ísland er áfram aðili að Evrópska efnahagssvæðinu og Schengen-samstarfinu og niðurstaða atkvæðagreiðslunnar breytir þeirri stöðu ekki.
Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra hefur sagt að ríkisstjórnin muni virða úrslitin og að aðildarviðræður verði ekki teknar upp á ný á yfirstandandi kjörtímabili.
