Niður­staðan sé tölu­vert á­fall fyrir ríkis­stjórnina - Vísir

Guðrún Hafsteinsdóttir formaður Sjálfstæðisflokksins, Lilja Dögg Alfreðsdóttir formaður Framsóknarflokksins og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson formaður Miðflokksins fóru yfir niðurstöður atkvæðagreiðslunnar í Sprengisandi á Bylgjunni í morgun. Breið fylking flokka starfaði saman í aðdraganda kosninganna gegn því að farið yrði í áframhaldandi viðræður. Lilja og Sigmundur þökkuðu þessari breiðu fylkingu góða niðurstöðu í kosningunum.

„Þjóðin hefur talað og nú þurfum við að virða þá niðurstöðu,“ sagði Guðrún Hafsteinsdóttir og að skilaboð þjóðarinnar séu skýr. Þau vilji ekki fara í Evrópusambandið og að ríkisstjórnin eigi að snúa sér að öðrum verkefnum.

„Ísland var ekki að snúa baki við Evrópu,“ sagði Guðrún og að samstarfinu verði haldið áfram. Þjóðin var að senda skýr skilaboð um að hún vilji ráða sér sjálf.

„Við viljum vera áfram í nánu samstarfi við Evrópu, við viljum treysta EES- og Schengen og þjóðin tók einfaldlega ákvörðun um það að hún vilji ekki hefja aðildarviðræður við Evrópusambandið,“ sagði Guðrún í þættinum í morgun.

Sigmundur Davíð sagðist himinlifandi með niðurstöðurnar. Hann segist þakklátur öllum sem gerðu þetta að veruleika og þjóðinni, sem ekki lét blekkjast og sé sannfærð um að hún vilji og geti stjórnað sínum málum sjálf.

Nóg sé komið af Evrópurugli

„Þetta eru skýr skilaboð um að það sé komið nóg af þessu Evrópurugli,“ sagði Sigmundur og að ríkisstjórnin þurfi að hlíta því. Hann benti á að þegar David Cameron, fyrrverandi forsætisráðherra Bretlands, tapaði Brexit-kosningunni hafi hann sagt af sér daginn eftir.

Sigmundur sagði að í öðrum löndum væri það þannig að ráðherrar myndu íhuga stöðu sína og mögulega segja af sér en hann eigi ekki von á því hér. Ráðherrarnir verði nú samt að finna leið til að koma þjóðinni saman og koma til móts við áhyggjur fólks sem sagði já.

Það hafi verið fólk sem trúði því að hægt væri að ná verðbólgu og vöxtum niður með þessari leið en ríkisstjórnin þurfi nú að sinna því verkefni af festu og strax.

Lilja byrjaði á því að þakka þeim sem komu að baráttunni, það væri breiður hópur fólks úr ólíkum flokkum, ekki síst unga fólkinu í flokkunum sem situr við borðið vítt og breitt um landið.

„Þetta er líka vísir að því að það sé svona ný pólitík að fæðast á Íslandi, ungt fólk sem tekur afstöðu og trúir á Ísland og að við getum þetta sjálf,“ sagði Lilja og að í dag sé góður dagur fyrir þau sem hafa þennan skilning að leiðarljósi.

Nei, takk

Lilja sagði það umhugsunarefni fyrir ríkisstjórnina að hún hafi valið þessa vegferð, þá spurningu sem var valin og daginn fyrir kosningar, en niðurstaðan sé skýr: „Ég segi takk, en nei takk, ég er ekki til í þetta.“

Hún sagðiáberandi að Þorgerður Katrín hafi staðið ein í þessu. Ríkisstjórnin hafi ekki staðið við bak hennar fyrr en á lokametrunum þegar Kristrún fór í hringferð.

„Ég held að ein af ástæðunum fyrir því að þetta hafi farið svona sé að þau bara mættu aldrei til leiks,“ sagði hún og að ríkisstjórnin hafi ekki undirbúið þetta nægilega vel.

Kristrún hefur sagt að þjóðin viti sínu viti og hún hafi séð í gegnum fullyrðingar um að staðan yrði betri efnahagslega með inngöngu.

Lilja sagði þó mikilvægt að þau sem sitji við borðið þarna þurfi að skilja já-ið líka. Það sé hópur sem sé þreyttur á verðtryggingu og það þurfi að fara í þjóðarsátt um að afnema hana og ná niður vöxtum og verðbólgu.

„Það er alveg ljóst Páll að niðurstaða gærdagsins er mikið áfall fyrir ríkisstjórnina. Ríkisstjórnin lagði mikið undir í þessu máli,“ sagði Guðrún spurð um tilefni ríkisstjórnar til að segja af sér núna. Hún sagði Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur utanríkisráðherra hafa lagt allt sitt pólitíska kapital undir í þessu máli. rhún og að Þorgerður hafi lagt allt sitt pólitíska kapital undir.

Planið hafi ekki gengið upp

„Ríkisstjórn sem var kosin til að ná niður vöxtum og verðbólgu, þetta var stóra planið,“ sagði Guðrún og að ekkert hafi gengið eftir. Það finni öll heimili og fyrirtæki fyrir ráðaleysi þeirra og að „nýja planið“ hafi verið að ganga í ESB og það hafi átt að leysa brýn vandamál heima.

„Þjóðin talaði í gær og vitaskuld verðum við að virða þá niðurstöðu,“ sagði Guðrún og að hún vænti þess að ríkisstjórnin leggi þessi mál til hliðar, eða alveg niður.

Sigmundur sagði þetta mál allavega frá í bili en það geti alltaf komið aftur. Nú þurfi ríkisstjórnin annaðhvort að hætta eða gefast alveg upp, þau hafi gefist upp á verkefninu, eða fara í verkefnið sem fólk hafi beðið eftir að þau snúi sér að.

„Í öllu falli að hætta að auka á vandann.“

Hann sagði ríkisstjórnina hafa gefist upp á því verkefni sem hún var kosin til að leysa og hafi viljað fela erlendum embættismönnum að leysa það. Hún hafi stefnt þjóðinni í átök og að hún sé nú klofin. Sigmundur sagði ríkisstjórnina hafa reynt að telja þjóðinni trú um að þessi atkvæðagreiðsla hafi snúist um að velja, heldur hafi hún snúist um inngöngu.

Sigmundur sagði baráttuna hafa verið rekna af yfirgengilegum popúlisma og í allt gærkvöld hafi verið á sænska dagblaðinu að „íslensk mafía“ stýri ESB-atkvæðagreiðslunni á bak við tjöldin. Sigmundur veltir því fyrir sér hvaðan þessi fyrirsögn hafi komið.

„Það er búið að eitra heilmikið,“ sagði Sigmundur og að ríkisstjórnin þurfi að bæta það. Ef hún ætli ekki að hætta þurfi hún að taka sér tak og hlusta á vonir og væntingar almennings.

Utanríkisráðherra hafi verið ein fram að lokametrunum

Lilja sagði  pólitískan lestur á þessari stöðu ekki hafa verið góðan. Flokkur fólksins er upp til hópa á móti því að ganga í Evrópusambandið, formaðurinn hafi sagt já á síðustu metrunum en þetta skipti lykilmáli. Utanríkisráðherra og forsætisráðherra hafi vanmetið þennan flokk og áhrif hans í svona þjóðaratkvæðagreiðslu.

„Þú verður að hafa þingmeirihluta, spurningin verður að vera skýr og hún var það ekki,“ sagði Lilja og að kröfurnar hafi aldrei verið skýrar.

Lilja þakkaði til dæmis Sólveigu Önnu fyrir sinn þátt og þá breiðfylkingu sem myndaðist. Hún telur ríkisstjórnina hafa vanmetið þetta afl í þjóðinni. Lilja gagnrýnir sömuleiðis orð forsætisráðherra í febrúar um yfirlýsingu um að „háttsettir embættismenn telji samningsstöðuna góða“. Lilja segist aldrei hafa fengið það á hreint hvað hafi komið fram í þessum samtölum og að staðan væri mögulega önnur ef ríkisstjórnin hefði sýnt gagnsæi og geta staðið betur við fullyrðingar um að samningsstaðan væri góð.

Áfram góðir bandamenn Evrópu

Guðrún sagði stjórnarandstöðuna hafa lagt áherslu á að Ísland hafi verið góður bandamaður Evrópusambandsins og að Ísland eigi að vera það áfram.

„Við erum Evrópuþjóð og viljum eiga í nánum samskiptum en þurfum ekki að vera Evrópusambandsþjóð,“ sagði Guðrún og að það yrði glappaskot fyrir Evrópusambandið ef það ætlaði að nýta þetta tækifæri til að refsa Íslendingum með einhverjum hætti í gegnum EES-samninginn. Þau eigi að vita að hjá Íslandi eigi þau góðan bandamann og að Ísland vilji eiga við þau gott samstarf áfram.

Guðrún sagði líka þörf á að græða sárin eftir atkvæðagreiðsluna og það sé besta leiðin fyrir ríkisstjórnina til að einbeita sér að verkefninu, að ná niður vöxtum og verðbólgu, og hún segist treysta sér til að aðstoða þau við það.

Breytt mynd alþjóðlega

Sigmundur sagði það hafa verið fljótfærni hjá ríkisstjórninni að fara í þessa vegferð.

Lilja sagði málið að miklu leyti snúast um rök utanríkisráðherra um til dæmis breytta stöðu alþjóðlega. Finnar og Svíar séu til dæmis í ESB en hafi vegna breyttrar myndar sótt um í NATO. Lilja telur að þær stoðir sem Íslendingar séu með hafi reynst vel en að það verði að taka tillit til þess að það séu miklar áskoranir varðandi tollamál. Við eigum í farsælu sambandi við ESB í gegnum EES með Noregi og að niðurstaðan sé staðfesting á því að það eigi að halda því áfram. „Þjóðin er að segja að við erum ánægð með það samstarf sem við eigum við Evrópu – er að biðja ríkisstjórnina að líta á hag heimila,“ sagði Lilja og að aðrar fullyrðingar séu ekki góðar.

Skaðlegt EES

Páll spyr að lokum um vilja ESB til að fá Ísland og Noreg. Norðmenn hafi fellt það og vilji ekki fara inn. Hvort það þrengi að EES-samstarfinu?

„Þetta var hætta sem við nefndum og þess vegna fannst okkur þessi vegferð ríkisstjórnarinnar undarleg, tímasetningin og lélegur undirbúningur og á vissan hátt varhugaverð,“ sagði Guðrún og að þessi vegferð geti skaðað okkur í EES-samningnum.

„Ríkisstjórnin tekur auðvitað mjög mikla áhættu því þetta var svo illa undirbúið,“ sagði Lilja og að það verði að vera eftirspurn. Hún telur áhættumatið hjá ríkisstjórninni gagnvart lykilbandamönnum rangt.

Sigmundur telur EES-samstarfið ekki í hættu. Evrópusambandið hafi gagn af því og Baudenbacher hafi bent á það. EES- veiti aðhald og það væri heimskulegt fyrir Evrópusambandið að skemma það. Hann segist skilja að Evrópusambandið sé fúlt í dag og líði eins og það hafi verið táldregið.

Viðtalið er hægt að hlusta á í heild sinni að ofan.