Í greininni í gær (en hana er hérna að finna) sagði að sólmyrkvar séu svo miklu óútreiknanlegri en tunglmyrkvar og það sé ástæðan fyrir því að prestarnir góðu í Babýlon reyndust aldrei þess umkomnir að spá fyrir um sólmyrkva.

Þótt þeir hafi verið búnir að átta sig á að tunglmyrkvar færu eftir Saros-hringnum svokallaða og því hægt að spá nákvæmlega fyrir um þá.

Þetta er rétt, en samt ekki nema að hálfu.

Saros-hringurinn aftur!

Sannleikurinn er sá að sólmyrkvar fara líka eftir Saros-hringnum.

Það eru líka átján ár, ellefu dagar og átta klukkustundir milli þeirra.

Og þeir eru reyndar nákvæmlega jafn tíðir og tunglmyrkvar.

Munurinn er sá að þótt bæði sól- og tunglmyrkvar fylgi sama Saros-hringnum er útkoman gjörólík.

Tunglmyrkvi sést greinilega frá allri næturhlið jarðarinnar. Vissulega er hann misjafnlega stór en einhver hluti hans er ævinlega sjáanlegur frá næturhlið jarðar.

Og skuggi jarðar er stór, miklu stærri en tunglið sjálft.

Á réttum stað

Sólmyrkvi er hins vegar annars eðlis. Skuggi tunglsins er agnarlítill þar sem hann fikrar sig eftir yfirborði jarðarinnar. Oft nær hann aðeins yfir 100–200 kílómetra breitt svæði.

Svo ef þú stendur ekki á hárréttu svæði – eins og á Látrabjargi sumarið 2026! – þá sérðu engan sólmyrkva.

Þá má segja að jörðin hliðrist alltaf til um átta klukkustundir við hvern sólmyrkva. Það eru þær átta klukkustundir sem bætast við dagana 6.585 frá þeim síðasta sem var „eins“.

Það þýðir að þótt rúmir 6.585 dagar séu frá síðasta sólmyrkva og sá næsti ætti því að vera alveg eins, þá „stekkur“ hann í rauninni til á yfirborði jarðar og verður sjáanlegur allt annars staðar á jörðinni en sá síðasti í Saros-hringnum.

Enginn sér sólmyrkvann

Að lokum skiptir hárnákvæm staðsetning tunglsins gríðarlegu máli fyrir sólmyrkva. Einmitt af því skugginn er svo lítill. Ef tunglið er aðeins örlítið of norðarlega eða sunnarlega á braut sinni fer skugginn hreinlega fram hjá jörðinni.

Þá sér enginn sólmyrkvann.

Þannig eru ýmsar og flóknar ástæður fyrir því að prestarnir í Babýlon gátu aldrei spáð fyrir um sólmyrkva þó þeir hafi verið búnir að átta sig á Saros-hringnum í sambandi við tunglmyrkva.

Sólmyrkvar urðu og verða á „réttum“ tíma samkvæmt hringnum en bara einhvers staðar allt annars staðar á jörðinni en fyrir átján árum, ellefu dögum og átta klukkutímum.

Og sjást kannski bara alls ekki af því tunglskugginn hefur einfaldlega misst af jörðinni í þetta sinn.

Tunglskugginn hefur einfaldlega misst af jörðinni