Minnisvarði afhjúpaður á sjómannadaginn - MBL.IS

Í fyrra komu góðir menn að máli við Sigfús og báðu hann að koma verkinu á koppinn. Hann fékk gott fólk til liðs við sig og í þetta skiptið gekk fjáröflunin og smíðin eins og í sögu.

„Í þessum borgum var bæði landað og leikið sér og ekki allt prenthæft sem þar fór fram,“ segir Sigfús Ólafur Helgason um ævintýri síðutogarasjómanna erlendis. Morgunblaðið/Þorgeir Baldursson

Vönduð ljósahönnun og bekkir til að tylla sér

Minnismerkið hefur sterka vísan til síðutogaranna og gefa toggálgi og öldulínur verkinu sterkan svip. Þá var vandað til verka við ljósahönnun minnismerkisins sem og svæðisins þar sem það stendur og mun verkið njóta sín vel í rökkrinu, vel upplýst og fallegt.

„Við hlið minnismerkisins verður að finna söguskilti þar sem stiklað er á stóru í sögu síðutogara en skiltið er skreytt með fjölda ljósmynda. Einnig stendur þar hjá kross með hólfi fyrir stormkerti og þangað getur fólk komið og minnst ástvina á gleði- og sorgarstundum.“

Verkinu var fundinn staður við fjöruborðið, rétt sunnan við og skammt frá húsi leikfélagsins en þar var einmitt útgerðarfélag Akureyringa stofnað 26. maí 1945. Fjöldi fyrirtækja og stéttarfélaga lagði verkefninu lið, sem og ráðuneyti atvinnuvega og menntamála, en Slippurinn tók að sér smíðina.

Þessi teikning sýnir nokkurn veginn hvernig minnisvarðinn kemur til með að líta út.

Áætlaður kostnaður er á bilinu 12-13 milljónir króna og er þá vinna umhverfis minnismerkið innifalin en þar verður komið fyrir þremur bekkjum þar sem fólk getur notið útsýnisins.

Verkið er allt úr stáli: „Við notum gamla togblokk úr togara og gamla bobbinga sem ganga í þessu verki í endurnýjun lífdaga. Síðan mun smám saman falla á stálið, og leyfum við því að ryðga rétt eins og gömlu síðutogararnir gerðu enda var ekki alltaf verið að mála þá og halda þeim fínum. Þegar verkið hefur fengið tíma til að ryðga og fá á sig tiltekið yfirbragð stefnum við að því að lakka yfir það og varðveitum verkið betur þannig,“ upplýsir Sigfús en minnisvarðinn er nokkuð fyrirferðarmikill, eða hér um bil 7 metrar í ummál.

Tímabil sem hagsæld samfélagsins byggist á

Það er svo sannarlega við hæfi að minnast síðutogaratímabilsins með þessum hætti, og á þessum stað. Sigfús segir að á Akureyri hafi saga síðutogaranna spannað tímabilið frá 1947 til 1975 og að þeir hafi verið einn mikilvægasti burðarstólpi atvinnulífsins allan þann tíma – og lagt grunninn að þeim öflugu útgerðarfélögum sem starfa í bæjarfélaginu í dag.

Sigfús hefur sankað að sér góðu safni mynda sem skrásetja sögu síðutogaranna en vinnan um borð var krefjandi og slítandi. Ljósmynd/Aðsend

„Fyrsti síðutogarinn kom til landsins árið 1904 og olli straumhvörfum. Þetta voru með allra fyrstu vélknúnu skipum sem Íslendingar eignuðust og juku þau verðmætasköpun sjávarútvegsins til mikilla muna. Þegar Marshall-aðstoðin kom síðan í lok fyrri heimsstyrjaldar var fjármagnið m.a. notað til að endurnýja fiskiskipaflota Íslendinga og þannig fengu mörg sveitarfélög togara, og í framhaldinu voru stofnuð útgerðarfélög sem ráku frystihús og fiskverkanir.“

Minnisvarðinn heiðrar þessa sögu alla og líka þær fórnir sem sjómenn færðu við veiðarnar. Sigfús segir að þó að síðutogurunum hafi fylgt miklar framfarir þá hafi aðstæður um borð oft verið krefjandi og vinnan bæði slítandi og hættuleg, og bara frá 1947 til 1975 fórust fimmtán sjómenn á síðutogurum frá Akureyri.

Lengra viðtal við Sigfús er að finna í sérblaði 200 mílna sem gefið er út í tilefni af sjómannadeginum.