Hafréttarsérfræðingur segir að kyrrsetning rússnesks rannsóknarskips á Svalbarða hefði rétt eins getað gerst hér. Skipið liggur enn þar við bryggju og ásakanir ganga á víxl.
Sýslumaðurinn á Svalbarða kyrrsetti rússneska rannsóknarskipið Professor Molchanov á miðvikudag að kröfu úkraínska ríkisorkufyrirtækisins Naftogaz en því voru dæmdar yfir 4 milljarðar bandaríkjadollara í skaðabætur frá rússneska ríkinu vegna eigna sem Rússar gerðu upptækar við innlimun Krímskaga 2014.
Orkufyrirtækið krefst þess að skipið verði selt nauðungarsölu til að ná upp í bæturnar.
Ekki krafa norska ríkisins
„Þetta er bara liður í því máli þar sem farið er fram á kyrrsetningu,“ segir Bjarni Már Magnússon, lögmaður og hafréttarsérfræðingur.
„Þetta er í rauninni ekki norska ríkið, þó þetta sé leið í gegnum Noreg að gera þetta, heldur er skipið kyrrsett að kröfu úkraínska orkufyrirtækisins.“
Þannig að þarna taka Norðmenn að sér að vera rukkarar fyrir Úkraínu? „Þetta er leið sem er opin, leið sem er opin hérlendis og byggir á alþjóðlegum samningum.“
Bjarni segir að þó sé málið um margt einstakt. „Pólitíkin sem er þarna á bak við gerir þetta að merkilegu máli.“
Hefði þetta þá getað gerst hvar sem er? Jafnvel hér? „Já.“
Ólíklegt að verið sé að brjóta gegn Svalbarðasamningnum
Rússnesk stjórnvöld mótmæla kyrrsetningunni, segja ásakanir um að skipið hafi verið notað til njósna vera fyrirslátt, saka Norðmenn um sjórán og undirbúa málsókn.
Þá segja Rússar að með þessu hafi Norðmenn brotið gegn Svalbarðasamningnum sem felur m.a. í sér að svæðið megi aldrei nýta í hernaðarlegum tilgangi. Bjarni segir að svo virðist sem svo sé ekki.
Spurður hvort þetta ástand geti stigmagnast segir hann að það gæti gerst. „En það er þá einhver meiri pólitík í því frekar en einhverjar kyrrsetningarpælingar.“
Bjarni segir að helst megi líkja þessu við kyrrsetningu skips Paul Watson-samtakanna nýverið. „Þar sem Hvalur fór fram á kyrrsetningu skipsins Bandero. Þannig að þetta er svipað mál. Það eru sömu farvegir, þó ástæðan að baki sé önnur.“
