Það var sunnudaginn 19. ágúst 2001 sem Ragnar Freyr Vestfjörð lést í bílslysi. Hann hafði verið á rúntinum með félögum kvöldið áður og losað beltið á heimleið til að leggja sig aftur í. Vinur Ragnars sem ók bílnum sofnaði við stýrið. Til minningar um Ragnar var Raggagarður reistur.
„Gestateljarinn sýnir okkur hversu margir heimsækja garðinn, hvenær álagið er mest og hefur meðal annars verið notaður við ákvarðanir um stærð bílastæðis og skipulag svæðisins,“ segir Vilborg og það hafi verið afar bagalegt að missa hann í maí.
„Ég varð fyrir áfalli vegna þess að nú bý ég í burtu og þó að maður sé á svæðinu þá er garðurinn svo stór að maður gerir sér enga hugmynd um hvað eru margir í garðinum. Ég komst að þessu þegar ég fór að tékka hvað hefðu verið margir þarna í júní og þá sé ég að hann bara virkar ekki. Ég hélt að batteríið væri búið,“ segir hún og hafi þá verið tjáð að það hefði verið slökkt á honum samhliða því að slökkt hafi verið á 2G og 3G sendum um land allt.
Þurfi annað hvort að hætta að telja eða kaupa nýjan
„Ég hafði ekki hugmynd um að hann gengi fyrir þessu,“ segir hún og heldur áfram:
„Þannig að ég stóð bara frammi fyrir því að annaðhvort að hætta að hafa teljara og vita ekkert hvað það eru margir að koma í garðinn, og mér finnst það frekar óþægilegt, eða kaupa nýjan og hann kostar 395 þúsund, þegar virðisaukaskatturinn bætist við verður þetta alveg um hálf milljón.“
Hún segir að nýr teljari sem treysti á 4G tækni hafi verið settur upp þann 6. júlí og sé því búinn að telja í allt sumar en þau hafi þurft að greiða fyrir þetta sjálf og leiti því eftir því núna að vinna upp þetta fjárhagslega tjón. Þau hafi engar tekjur því þau selji ekki inn í garðinn en afli fjár með dósasöfnun auk þess sem baukur er við innganginn og upplýsingar um reikningsnúmer.
„Við höfum engar tekjur, seljum ekki inn í garðinn. Hann var byggður upp með það markmið að foreldrar með litlar tekjur gætu farið með börnin sín eitthvað oft.“
Hún segir teljarann auk þess nýtast Súðavíkurhreppi því það sé enginn annar teljari í bænum. Súðavíkurhreppur hefur styrkt kaupin um 150 þúsund og æskuvinur Ragga um 100 þúsund en eftir standa 250 þúsund krónur. Vinkonur Ragga, Aldís Ýr Ólafsdóttir og Sigríður Fanndís Jónbjörnsdóttir, hófu því í sumar söfnun fyrir því sem eftir stóð. Söfnunin er enn opin en er búin að ná markmiði sínu.
„Þau ákváðu, bekkjarvinir Ragga heitins, sem hann heitir eftir, garðurinn, að standa fyrir þessari söfnun.“
Aldís segir ánægjulegt hversu vel hefur verið tekið í söfnunina.
„Við vorum fermingarsyskini, hann flutti til Súðavíkur þegar ég var að flytja þaðan, en við vorum alltaf saman. Það er svo stutt á milli,“ segir Aldís sem flutti til Ísafjarðar á þessum tíma. Þau hafi svo verið saman í framhaldsskóla.
„Þetta var yndislegur drengur,“ segir hún og að þau hafi rúntað heilmikið. „Við vorum auðvitað unglingar.“
Aldís kynntist Vilborgu, móður Ragnars, betur í seinni tíð í tilefni af afmælishátíð Raggagarðs í fyrra.
„Það hefur skapast vinskapur með okkur og við kynntumst við undirbúning hátíðarinnar,“ segir hún og að þess vegna hafi Vilborg fengið hana til að tala fyrir söfnuninni og garðinum í sumar.
Ver öllum sumarstundum í garðinum
Vilborg er sjálf flutt á Akureyri en hefur alla tíð varið löngum stundum fyrir vestan, sérstaklega á sumrin.
„Ég eyði öllum sumarfríunum nánast, ég og maðurinn minn fyrir vestan, í að hugsa um garðinn eftir að við fluttum,“ segir Vilborg.
Að vori fari hún með hópi fólks, að norðan og heimamönnum, til að opna garðinn og svo fari þau aftur í september til að loka garðinum.
„Þá tökum við vatnið af klósettunum, svo það frjósi ekki, og setjum alla lausamuni inn. Borð og bekki inn í kofana,“ segir hún og að það sé vel hugsað um allt og hugsað í hverja krónu sem fer í reksturinn.
Hún segir því afar bagalegt að missa teljarann.
„Við fengum hann að mig minnir 2019, og mér fannst þetta sniðugt. Hann telur inn og út af leiksvæðinu. Ég var með gestabók og reyndi ég að telja alla sem skrifuðu í gestabækurnar á þeim tíma og það eru ekki nema fjörutíu prósent sem skrifa.“
Á þessum tíma hafi þau verið að vinna að því að stækka garðinn og stækka bílastæði og þetta hafi því verið „alveg briljant“ á þeim tíma til að sjá hversu mikil umferðin er um garðinn.
„Síðan hefur þetta orðið meira heldur en ég átti von á. Í fyrra voru um tuttugu þúsund gestakomur í garðinn, fólk sem kom og kom aftur seinna. Þetta er rosa fjöldi í litlu þorpi.“
Margir komi af skemmtiferðaskipunum sem stöðva við Ísafjörð. Sérstaklega til að skoða Boggutún sem er útivistarsvæði við Raggagarð og er nefnt í höfuðið á Vilborgu, sem alltaf er kölluð Bogga. Við garðinn er einnig að finna minningarreit sem opnaður var árið 2005 til minningar um þau fjórtán sem létust í snjóflóðinu í Súðavík aðfaranótt 16. janúar 1995.
„Rúturnar frá skemmtiferðaskipunum eru að koma á minningarreitinn og það er farið með hópinn þangað. Þeim finnst svo áhugavert Boggutúnið með öllum þessum listaverkum, rekaviðarskógi og gömlu hvalbeinunum frá 1883. Það er náttúrulega svo mikil saga,“ segir hún.
Fæst fari inn á leiksvæðið, nema þau sem ætli á salernið, og því sé fjöldinn líklega meiri sem heimsæki svæðið, þau bara fari ekki inn á svæðið sem telji.
Listaverk og útivist
Hún segir svæðið henta ólíkum aldurshópum. Leiksvæðið sé fyrir börn en Boggutúnið sé fullt af listaverkum og sögulegum munum.
„Þetta er orðið fyrir alla aldurshópa, og saga garðsins mjög merkileg líka. Fólk er að koma aftur og aftur,“ segir hún og að í Raggagarði og Boggutúni nái hún alltaf að hlaða batteríin.
„Ég hitti reglulega fólk og það er búið að koma kannski með tveggja eða þriggja ára millibili og segir: „Það er alltaf eitthvað nýtt og spennandi þegar ég kem hérna.“. “
Hrunið hafði áhrif
Raggagarður er fjölskyldugarður í Súðavík á Vestfjörðum sem er ætlaður fólki á öllum aldri. Þar er að finna fjölbreytt leiksvæði, útivistaraðstöðu, gönguleiðir, grillaðstöðu og notaleg samkomusvæði þar sem fjölskyldur og vinahópar geta notið samveru. Árið 2004 var félagið Raggagarður stofnað og fyrsta skóflustungan tekin. Garðurinn var opnaður árið 2005.
Hún segir það hafa tekið nokkurn tíma að byggja garðinn og að hrunið hafi haft veruleg áhrif.
„Það kom hrunið og þá hækkuðu leiktækin um nærri helming í verði. En þá byrjaði ég á draumasvæðinu mínu. Ég þarf ekki starfsleyfi fyrir Boggutún. Þetta er bara skilgreint útivistarsvæði,“ segir hún og að þar fái hún útrás fyrir sköpunargleði með því að búa til ýmsa hluti.
„Það eru línukefli og línustaurar sem ég sagaði niður og setti sæti ofan á og krakkarnir labba hringinn og velja hvort þau sitji í Súðavík eða á Þingeyri,“ segir hún en hvert þorp á Vestfjörðum á sinn staur.
„Það er hægt að búa til svo margt úr litlu sem er athyglisvert og skemmtilegt.“
Hún segir það hafa verið draum sinn lengi að gera Boggutúnið og það hafi verið gífurlegur áhugi á garðinum. Á túninu sé til dæmis núna að finna níu listaverk eftir þrjá listamenn. Gerði Gunnarsdóttur, Söru Kwiek og Jón Gunnar Árnason.
„Það eru núna níu listaverk í garðinum og eitt stórt rétt fyrir neðan garðinn af því það er svo stórt. Það er listaverkið eftir Jón Gunnar Árnason, sem gerði Siglingu sem er við Drottningarbraut á Akureyri og Sólfarið á Sæbraut. Svo er ég með Blóm í glugga í Súðavík. Þannig að það er Akureyri, Reykjavík, Súðavík,“ segir hún og að listaverkið hafi áður verið í einkaeigu en fjölskyldan sem átti það hafi flutt burt og viljað koma því fyrir í Raggagarði.
„Þannig að ég get aldrei sagt nei takk. Þetta bara kemur í garðinn, ég hef ekki beðið um neitt einasta listaverk.“
Hún segir þau hafa mikinn metnað fyrir því að hafa allt í topp standi í garðinum og þau passi vel upp á leiktækin og allt sem er í honum. Hún segir að þó svo að þau pakki lausamunum fyrir veturinn sé garðurinn alltaf opinn. Hann sé samt sem áður á snjóflóðahættusvæði og því eðlilega minna notaður á veturna.
Vilborg segir dásamlegt að hafa þennan stað til að heimsækja.
„Við erum flutt að vestan og flestir fara í sumarbústaðinn sinn, ég á engan sumarbústað. En garðurinn er til staðar.“
Sjálf hafi hún ekkret ætlað í sumar vestur, í fyrsta sinn, en hafi getað fjarstýrt starfsmanni sem hreppurinn styrkti þau um. Starfsmaður hafi átt að passa upp á klósettið, dósatunnurnar og hreinsa gróður.
„Ég fjarstýri honum og garðurinn kemst alveg fínt af án mín, en ég kemst ekki af án þess að koma í garðinn. Ég verð að játa það, ég fann það bara þegar ég fór þessa einu viku þarna, ég bara varð. Ég er háð garðinum, þetta er bara svo mikið hjarta. Þetta er orkulind fyrir mig. Þó að maður djöflist þarna frá morgni fram á kvöld, að hreinsa gróður og gera, þá bara hleðst einhvern veginn batteríið, ég skil þetta ekki,“ segir hún og hlær.
Heiður að fá verðlaun og fálkaorðu
Garðurinn hefur fengið fjölda verðlauna og Bogga sjálf hlaut fálkaorðuna 2023 og viðurkenningu frá Súðavíkurhreppi sem „Sprakki Súðavíkur“. Vilborg segir mikinn heiður að því.
„Ein lítil kona, verkakona, getur bara umsnúið, lagt sitt af mörkum til að breyta samfélaginu sínu. Það geta þetta allir. Þetta er bara spurningin um að hafa trú á verkefninu og halda markvisst áfram. Það getur stundum kostað blóð, svita og tár en aldrei að gefast upp.“
