Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála hefur hafnað kröfum kaupenda eignarhluta í flugskýli á Akureyrarflugvelli um að fella úr gildi samþykkt byggingaráforma fyrir flugskýli á nágrannalóð og synjun um stöðvun framkvæmda. Lóðin við flugskýli kaupendanna hafði verið minnkuð úr 1.968,3 fermetrum í 984,4 fermetra með nýju deiliskipulagi áður en þeir keyptu eignarhlutann.
Nefndin telur gögn málsins sýna að leyfðu framkvæmdirnar nái inn fyrir mörk Miðgrundar 3 samkvæmt eldri lóðarleigusamningi og stofnskjali. Þinglýstur viðauki við samning nágrannalóðarinnar, Miðgrundar 9, afmarkar hins vegar framkvæmdirnar innan þeirrar lóðar samkvæmt nýja skipulaginu. Ágreiningur um eignarréttindi og efni þinglýstra réttinda verður ekki útkljáður hjá nefndinni og á eftir atvikum undir dómstóla.
Þetta kemur fram í úrskurði í máli UUA2607018, kveðnum upp 24. september 2026. Kærendur eru Sgt. Peppers fjárfestingar ehf. og einstaklingur sem er auðkenndur sem A í úrskurðinum.
Keyptu eftir að nýtt skipulag tók gildi
Kærendur keyptu eignarhluta í flugskýli á Miðgrund 3 með hlutdeild í lóðarréttindum. Lóðin er leigulóð í eigu Isavia. Í kaupsamningnum var vísað til þinglýsts lóðarleigusamnings frá 1990, þar sem stærð lóðarinnar er tilgreind 2.156,6 fermetrar. Í stofnskjali frá 2007 er hún skráð 1.968,3 fermetrar.
Nýtt deiliskipulag Akureyrarflugvallar tók gildi 7. október 2024. Þar var Miðgrund 3 minnkuð í 984,4 fermetra. Miðgrund 9 var einnig minnkuð, úr 936,6 fermetrum í 531,6 fermetra, og legu beggja lóða breytt.
Í málsatvikalýsingu úrskurðarins er kaupsamningurinn dagsettur 5. apríl 2025. Sama dagsetning kemur fram í rökum Akureyrarbæjar, en í athugasemdum leyfishafans er vísað til 25. apríl 2025. Úrskurðurinn skýrir ekki þetta ósamræmi. Báðar dagsetningarnar eru eftir gildistöku deiliskipulagsins.
Deildu um vitneskju kaupendanna og lóðarréttindi
Kærendur sögðust hafa keypt eignina í þeirri trú að henni fylgdu lóðarréttindin samkvæmt þinglýstum gögnum, stofnskjali og fylgigögnum kaupsamnings. Þeir töldu ekki hafa verið rannsakað nægilega hvort eldri lóðarleigusamningi hefði verið breytt með lögmætum hætti eða samþykki rétthafa legið fyrir. Þeir byggðu meðal annars á því að breytt skipulag gæti ekki eitt og sér fellt niður þinglýst lóðarréttindi.
Akureyrarbær og leyfishafinn vísuðu til þess að kærendur hefðu setið kynningarfund um deiliskipulagsgerðina 1. mars 2024, áður en þeir keyptu. Kærendur töldu fundarsetuna ekki sanna vitneskju um endanlega, bindandi skerðingu lóðarinnar. Þeir sögðu að á þeim tíma hefði verið gefið til kynna að skipulagsgerð yrði frestað í að minnsta kosti fimm ár. Akureyrarbær mótmælti því að bænum hefði borið að rannsaka sérstaklega þær yfirlýsingar og að þær hefðu skapað réttmætar væntingar hjá kærendum.
Bærinn taldi byggingarheimildina byggjast á gildandi deiliskipulagi og þinglýstum lóðarleigusamningi Miðgrundar 9 ásamt viðauka. Hann féllst jafnframt á það sjónarmið kærenda að semja þyrfti um bætur eða fara í eignarnám ef skerða ætti lóð á grundvelli deiliskipulags. Það væri verkefni Isavia sem landeiganda að greiða úr þeim málum og hugsanlegri skörun samninga.
Leyfishafinn á Miðgrund 9 taldi framkvæmdirnar samræmast sínum þinglýsta lóðarleigusamningi, leyfi og gildandi skipulagi. Samningar um breytt lóðarmörk eða mögulegt eignarnám væru mál Isavia og kærenda.
Isavia mótmælti því að skipulagið fæli í sér ólögmæta skerðingu lóðarréttinda. Félagið taldi ágreining um gildi og rétthæð lóðarleigusamninga falla utan valdsviðs nefndarinnar.
Kæran tekin til meðferðar en kröfunum hafnað
Byggingaráformin á Miðgrund 9 voru samþykkt 8. janúar 2026 og byggingarheimild gefin út 3. júní. Kærendur óskuðu eftir stöðvun framkvæmda 18. júní, en þeirri kröfu var synjað 26. júní. Kæran barst nefndinni 22. júlí.
Isavia taldi kæruna of seint fram komna og kærendur skorta lögvarða hagsmuni þar sem ekki hefði verið gengið frá afsali. Nefndin féllst ekki á þau rök. Hún taldi kaupsamningshafa hafa nægilega hagsmuni og kæruna innan kærufrests. Gögn studdu frásögn kærenda um að þeim hefði fyrst orðið kunnugt um samþykktina og byggingarheimildina með bréfinu 26. júní.
Við efnisúrlausnina vísaði nefndin til þinglýsts viðauka við lóðarleigusamning Miðgrundar 9. Samkvæmt honum væru framkvæmdirnar innan þeirrar lóðar og afmörkunin í samræmi við nýtt deiliskipulag og merkjalýsingu, þótt framkvæmdirnar næðu inn fyrir eldri mörk Miðgrundar 3.
„Slíkur ágreiningur á eftir atvikum undir dómstóla,“ segir nefndin um ágreining um eignarréttindi eða efni þinglýstra réttinda. Hún taldi ekki að ófullnægjandi eignarheimild hefði legið að baki umsókn leyfishafans og hafnaði kröfum um ógildingu beggja ákvarðana byggingarfulltrúa.
Nefndin tók ekki sérstaklega afstöðu til beiðni kærenda um stöðvun framkvæmda meðan kærumálið væri til meðferðar, þar sem málið var tekið til endanlegs úrskurðar.
Úrskurðinn má lesa á vef úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála.
