Donald Trump Bandaríkjaforseti greindi frá samkomulaginu í færslu á samfélagsmiðlum í gær og staðfestu stjórnvöld í Danmörku og Grænlandi það í kjölfarið. Í færslu Trumps segir að Danir hafi veitt Bandaríkjunum varanleg yfirráð yfir öryggismálum á Grænlandi að eilífu en Danir hafa ekki staðfest það.
Búist er við því að samkomulagið verði undirritað á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna eftir helgi eftir þinglega meðferð á danska þinginu.
Bíður spennt eftir því að sjá textann
Vilborg Ása Guðjónsdóttir alþjóðastjórnmálafræðingur segir ýmislegt í færslu Trumps koma á óvart þótt samkomulagið sjálft geri það ekki beint.
„Vonir stóðu til að þetta yrði raunin og mögulega er þetta þá besta sviðsmyndin að raungerast. En það eru ákveðnir óvissuþættir varðandi uppsagnarákvæði og mögulegt neitunarvald Bandaríkjaforseta um fjárfestingar á Grænlandi. Þetta eru tvö atriði sem er ekki hægt að líta á sem eitthvað sem Grænlendingar og Danir vildu og eru því eitthvað nýtt í stöðunni,“ segir Vilborg.
Leyfa Trump að upplifa sigur
Þeir Grænlendingar sem hún hefur rætt við taka hlutunum rólega.
„Það vill fá að sjá textann og samninginn. Eru þá á sama tíma að halda inni í sér andanum og leyfa Bandaríkjaforseta að upplifa eitthvað sem sigur fyrir sig og ná þá í gegn einhverjum friði hvað þessi mál varðar. Þannig fólk er varkárt og ætlar aðeins að bíða og sjá hvernig þessi samningur lítur út,“ segir Vilborg.
Hverjum á að trúa?
Jesper Zølck, fréttaritari danska TV2 á Norðurlöndunum, bendir á að yfirlýsingar Trump séu mun stóryrtari en stuttar yfirlýsingar danskra og grænlenskra stjórnvalda.
„Það sem er áhugavert er hvort er nær sannleikanum? Frá Danmörku séð þá vitum við hverjum við treystum betur núna, og það er ekki maðurinn sem situr í Hvíta húsinu í Bandaríkjunum. En við vitum auðvitað ekki nákvæmlega hvað er í gangi núna. Þannig að við verðum auðvitað að bíða og sjá hvað allt samkomulagið segir og hvernig það er orðað,“ segir Zølck.
Danir jákvæðir
Samningurinn verði að öllum líkindum mjög nálægt markmiðum Dana þrátt fyrir að Trump lýsi yfir stórsigri. Danir átti sig þó á því að Trump sé ólíkindatól.
„Þannig að þangað til samkomulag er í höfn, búið er að skrifa undir pappíra og við höfum séð öll smáatriðin, er allt svolítið óöruggt. Það er í hans pólitíska eðli að spila inn á þetta óöryggi. Þannig að það er líka hluti af viðbrögðunum í Danmörku,“ segir Zølck.
„En að því sögðu eru viðbrögðin mjög jákvæð og fólk er líka svolítið undrandi á því að Danmörk og Grænland virðast í mörgum skilningi vera að fá nákvæmlega það sem þau hafa alltaf verið tilbúin að gefa og hafa líka skýra sérhagsmuni af, án þess að gefa neitt eftir. Grænland er grænlenskt yfirráðasvæði sem Grænlendingar ráða yfir, framtíð þeirra er grænlensk, ekki bandarísk. Og án þess að danska ríkisstjórnin gefi eftir fullveldi eða neitt annað til Bandaríkjanna, þá eru þau í rauninni að gefa þeim nákvæmlega það sem þau hafa alltaf verið tilbúin að gera.“
