Móðir 17 ára drengs, sem síðustu mánuði hefur beðið eftir að komast í meðferð vegna alvarlegs fíknivanda, mætti hálfgerðum skætingi frá mennta- og barnamálaráðherra þegar hún reyndi að benda að að það væri í raun bið eftir meðferðarúrræðum fyrir börn, þrátt fyrir fullyrðingar um annað af hálfu ráðherra.
Segir hún son sinn ítrekað hafa verið fluttan á bráðamóttöku vegna ofneyslu fíkniefna á meðan hann beið eftir meðferð, sem hann loks komst í fyrr í vikunni.
„Hann hefði örugglega getað látið lífið á meðan hann beið, það er bara þannig,“ segir móðir drengsins í samtali við mbl.is, en hún vill ekki koma fram undir nafni til að vernda son sinn. Hún er mjög ósátt við viðbrögð Ingu Sæland, mennta- og barnamálaráðherra, sem svaraði gagnrýni sem kom fram í athugasemdum við Facebook-færslur, bæði á síðu Flokks fólksins og fréttamiðilsins Vísis.
„Leikur að orðum, hvaða orðum?“
Móðirin skrifaði athugasemd við færslu á Facebook-síðu Flokks fólksins þar sem greint var frá því að engin bið væri eftir úrræðum fyrir börn með vímuefnavanda. Í sömu færslu var einnig greint frá því að meðferðarheimilið Lækjarbakki hefði formlega verið opnað á ný.
Færslunni fylgdi mynd af þeim Ingu Sæland, mennta- og barnamálaráðherra, Ólöfu Ástu Farestveit, forstjóra Barna- og fjölskyldustofu, og Salvöru Nordal, umboðsmanni barna. Voru þær allar skælbrosandi.
Í athugasemdinni spurði móðirin meðal annars hvað flokkurinn kallaði enga bið fyrir börn og hvort öll börn væru gripin strax og þeim komið í viðeigandi úrræði. Hún sagðist telja að ekki væri farið með rétt mál og benti á að það væri alltaf einhver bið, sem hún þekkir af eigin raun.
Inga virðist hafa fundið sig knúna til að bregðast við og krafði móðurina svara á móti.
„Hvað er það sem við förum ekki rétt með? Vinsamlega komdu með það hér. Leikur að orðum, hvaða orðum? Er einhver vafi á því að búið sé að opna sérstakt meðferðarúrræði fyrir ungmenni sem lengi hefur verið beðið eftir ? Er einhver vafi á því að það séu engin börn á bið í meðferðarúrræðum á vegum ríkisins? Er einhver vafi á því að þarna séu 5 laus pláss? Vinsamlega rökstyddu mál þitt,“ skrifaði Inga við færsluna.
Þau fimm lausu pláss sem hún vísar til eru væntanlega pláss í langtímameðferð drengja á meðferðarheimilinu Lækjarbakka. Áður en drengir eru sendir þangað fara þeir í gegnum greiningu og meðferð á meðferðarheimilinu á Vogi sem nú heitir Esja.
Vissi ekki við hvern hún talaði
Móðirin upplifir hroka af hálfu ráðherra og finnst skrýtið að Inga leyfi sér að tala með þessum hætti.
„Það er bara ofboðslega sorglegt að ráðherra mæti og komi með svona yfirlýsingar og það er bara „actually“ fólk á biðlista og það eru börn í alvarlegu ástandi að bíða,“ segir móðirin, en hún hefur líka reynt að fá fund með Ingu ásamt fleiri foreldrum barna sem glíma við fíknivanda.
„Hún talar svona við viðkvæma einstaklinga sem eru að standa í stappi við kerfið. Hún vogar sér að tala svona, án þess vita við hvern hún er að tala. Hún er bara með hroka,“ segir hún jafnframt.
„Það er galið að ráðherra skuli leyfa sér að tala svona við fólk.“
Inga tók líka slaginn og fór mikinn í athugasemdakerfinu undir deilingu af frétt Vísis á Facebook, þar sem sagt var frá því að engin bið væri nú eftir úrræðum, eins og greint var frá í síðustu viku. Þar sagði Inga meðal annars það „BULL“ þegar henni var tjáð að það væri bið eftir grunnmeðferð fyrir börn með fíknivanda.
„Það er fjandans sama hvað maður gerir, öskrandi neikvæðnin hljómar allt í kring. Það væri óneitanlega tilbreyting ef jákvæðnin fengi aðeins að brosa í gegnum sortann,“ sagði Inga einnig í annarri athugasemd.
Innt viðbragða í síðustu viku sagðist Inga hafa þurft að verja sjálfa sig þar sem hún hefði verið sökuð um ósannsögli en hún stæði við hvert einasta orð. Þá sæi hún ekkert athugavert við að ráðherra tjáði sig með þessum hætti.
Á bráðamóttöku daginn fyrir meðferð
Eins og áður sagði er drengurinn nú kominn í meðferð og greiningu en hann fékk inni á meðferðarheimilinu Esju, sem staðsett er á Vogi og bar áður nafnið Blönduhlíð. Daginn áður en hann komst í meðferð lenti hann á bráðamóttöku í enn eitt skipti vegna ofneyslu lyfja.
Þá var hann tvisvar á fjórum dögum í apríl fluttur á bráðamóttöku en útskrifaður og sendur aftur heim um leið og hann vaknaði.
„Hann hélt bara áfram að bíða. Það tók ekkert við nema biðlisti og engin svör um hvenær hann kæmist að,“ segir móðirin.
„Við fórum í gær inn á meðferðarheimilið en þá var hann í mjög annarlegu ástandi. Það komu tveir starfsmenn af Stuðlum og hann þurfti að sofa úr sér á neyðarvistun Stuðla. Þegar hann kom þangað var hringt á sjúkrabíl og hann fluttur á bráðamóttöku þar sem þurfti að taka hjartalínurit og blóðþrýsting af því hann var í það alvarlegu ástandi.“
Þegar drengurinn vaknaði var hann sóttur af starfsmönnum Esju og farið með hann á meðferðarheimilið þar sem hann mun að óbreyttu fara í gegnum allt að tólf vikna grunnmeðferð.
Í kjölfarið verður svo tekin ákvörðun um framhaldið, hvort þörf er á framhaldsmeðferð en þá er um að ræða langtímameðferð á meðferðarheimilinu Lækjarbakka í Gunnarsholti.
Á sakaskrá 15 ára
Móðirin segir son sinn alltaf hafa verið mikinn „gaur“ og hann hafi passað illa inn í skólakerfið.
„Hann fékk greiningar frekar seint. Hann var alltaf álitinn óþekkur krakki og illa upp alinn og fékk mikið mótlæti frá fullorðnu fólki; kennurum, fótboltaþjálfurum og öðrum. Sjálfsmynd hans hefur svolítið litast af því.“
Hún segir hann snemma hafa farið að lenda í útistöðum og gera eitthvað af sér sem hann mátti ekki.
„Honum var oft kennt um hlutina og af því hann var álitinn svo óþekkur þá fór hann að leika það hlutverk.“
Drengurinn var orðinn 12 ára þegar skólinn fór að hafa orð á því að kannski þyrfti að óska eftir því að hann færi í greiningarferli. Eitthvað sem móðirin hafði ítrekað talað um frá því hann var í öðrum bekk. Var hann í kjölfarið greindur með ADHD, hvatvísi og mótþrjóskuröskun.
Hann var aðeins þrettán ára þegar hann var farinn að lenda í alls konar veseni, eins og hún orðar það. Þá var hann byrjaður að veipa. 15 ára var hann kominn á sakaskrá fyrir að hafa hrækt á lögreglumann, en dómurinn í málinu féll á þessu ári, um tveimur árum eftir atvikið.
Dróst hratt inn í harðari neyslu
Móðirin segir grunnskólagönguna almennt hafa gengið frekar illa, en í lok tíunda bekkjar hafi hann þó verið kominn á betri stað.
Síðustu mánuði hafi hins vegar farið að halla undan fæti og drengurinn sogast hratt inn í heim harðari fíkniefna.
„Hann byrjaði að reykja gras, svo var hann kominn í róandi lyf og að reykja kristalmeth. Hann lenti í tvígang á bráðamóttöku á fjórum dögum og var í mjög annarlegu ástandi. Og það er ekkert sem grípur.“
Hún segir að í fyrra skiptið hafi læknar á bráðamóttökunni á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja reynt að koma drengnum að inni á barnaspítala Hringsins eða á fíknigeðdeild. Einnig hafi verið haft samband við Stuðla, en enginn hafi viljað taka við honum.
„Það var sagt nei alls staðar,“ segir móðirin.
„Þannig að hann þurfti að sofa úr sér á bráðamóttökunni. Svo þegar hann vaknaði daginn eftir vorum við send heim og hann hélt bara sínu striki.“
Var tilbúinn í meðferð
Segir hún vandann hafa versnað mikið og hratt eftir það, en í fyrstu var drengurinn mjög tilbúinn sjálfur að fara í meðferð og beið eftir því að komast að.
„Það er svo sorglegt að grípa ekki barnið, að það sé ekkert úrræði sem grípur þau þegar þau eru svona tilbúin.“ Þegar loks kom að honum í meðferð hafði hann skipt um skoðun og var ekki á þeim buxunum að hætta neyslunni.
Móðirin segir þó jákvætt að hann hafi látið til leiðast og sé nú kominn í meðferð. Hann verður 18 ára í október svo tíminn er knappur áður en fullorðinsárin taka við og flækjustigið eykst í baráttunni við kerfið.
„Vonandi mun þetta ganga upp, þetta er alveg hrikalegt að standa í.“
