Silvía Rut Ástvaldsdóttir skrifar:
Það er eitt að fylgjast með því sem er að gerast í heiminum, hafa áhuga á pólitík og jafnvel blanda sér í umræðuþræði á Facebook, X eða öðrum miðlum sem gera fólki kleift að deila skoðunum sínum og eiga málefnalegar samræður við aðra.
Þó má deila um hversu málefnalegar þessar samræður eru oft á tíðum. Ég hef dottið inn á einn og annan þráðinn, þótt ég sé ekki sú virkasta í athugasemdakerfunum. Oft minnir þetta meira á sandkassa, þótt yfirráðabaráttan snúist um lífsskoðanir frekar en skófluna eða hver eigi stærri pabba.
Það er svo sem allt gott og blessað að eiga umræður og geta sagt sína skoðun. En þegar ákveðnir hópar eru farnir að banna tilteknar skoðanir, jafnvel með stuðningi „ráðuneytis um upplýsingaóreiðu“, vaknar spurningin: Hver ræður því hvaða skoðanir eru í lagi og hvaða skoðanir teljast óreiða? Er það ekki hagsmunaspurning?
Tíkin í pólitíkinni
Mér finnst umræðan upp á síðkastið hafa orðið margbreytilegri, sem hefur leitt til mikils núnings milli hópa. Lagið góða úr einu Áramótaskaupinu lýsir þessu nokkuð vel: „Ef þú hugsar eins og ég.“
Ég hef alltaf talið mig vera með frekar opinn huga, en þegar ég flutti til Danmerkur um tvítugt lærði ég að heimurinn var svo miklu stærri en mig hafði órað fyrir. Þar kynntist ég alls kyns siðum og venjum sem ég hafði ekki tamið mér, en dönsku stelpurnar höfðu mikinn áhuga á að ég lærði.
Að hafa opinn huga getur klárlega haft sína kosti og galla, sérstaklega þegar manni dettur í hug að skipta um skoðun og jafnvel ganga gegn skoðun „heildarinnar“ eða þess hóps sem stendur manni næst.
En það skemmtilega við þetta líf er að við erum frjáls og megum lifa því eins og við viljum og hafa þær skoðanir sem okkur sýnist. Allavega í lýðræðisríkjum, síðast þegar ég tékkaði.
Úr sandkassanum í ólög
Svo tékkaði ég aftur.
Ég mætti á lögreglustöð á Íslandi og kærði fjársvik og gróft tölvuinnbrot. Ég mætti einnig á lögreglustöð í Svíþjóð og lagði fram sömu kæru.
Pólitíkin er hins vegar tík. Maðurinn sem tók við kærunni á Íslandi ákvað að verða partur af umræðunni, bókstaflega. Hann fór á þing og kona tók við málinu. Frá henni fengum við símtal þar sem okkur var tjáð að hinn grunaði fyndist ekki í kerfum lögreglunnar. Þrátt fyrir að hafa höfðað einkamál gegn okkur í sömu kerfum. Þrátt fyrir að vera á myndinni þar sem ég fór í mitt fyrsta bað.
„Þvílík tík,“ hefði ég getað sagt um konuna sem flutti okkur skilaboðin. En eftir allt sem gengið hefur á undanfarin ár er ég farin að missa trúna á sjálfstæðar ákvarðanir og mannlegt eðli.
Ósýnileg í kerfinu
Þögnin hljómar svona: Fjárhagurinn er í klessu og pabbi minn er ekki til.
Í Svíþjóð þarf ég kennitölu og heimilisfang hins grunaða. Þegar ég spyr hvort það sama myndi gilda ef ég hefði verið stungin úti á götu verður konan á línunni hjá upplýsinganúmeri sænsku lögreglunnar mjög vandræðaleg og fer undan í flæmingi.
Málunum er lokað samstundis. Dómar berast okkur ekki í gegnum Ísland.is og skilaboð frá lögreglunni eru fjarlægð úr Kivra, sænska kerfinu sem samsvarar Ísland.is.
Það er þögnin. Hún hækkar ekki róminn. Hún segir bara ekki neitt.
Fjörutíu og þrjú nei frá sænska kerfinu. Tvö fyrirtæki gjaldþrota og samningum þeirra stolið. Tölvur og tölvubúnaður enn í ólagi. Lögum enn ekki framfylgt.
Eftir sit ég með skuldasúpu og eflaust fjölskyldu sem heldur að hún sé að hjálpa til. Nokkrir tugir milljóna myndu hjálpa að einhverju leyti, en það breytir því ekki að ég er orðin helgarmamma og við skötuhjúin orðin hálftaugaveikluð af því að búa í þessum óraunverulega raunveruleika okkar.
Ég lærði þetta á erfiða mátann: Lögin gilda ekki jafnt um alla. Kerfið getur tekið allt af þér, sérstaklega ef þú ert meðvirk eins og ég var og setur ekki niður fótinn strax.
Í sandkassanum snerist baráttan um hver ætti stærri pabba. Það kemur í ljós að kerfið virkar alveg eins.
Með lögum skal land byggja. Spurningin er bara: Fyrir hvern?
Höfundur er frumkvöðull í ferðaþjónustu og búsett í Svíþjóð.
