Ummæli tveggja manna sem áður hafa verið í framboði fyrir Pírata hafa vakið athygli á samfélagsmiðlum. Annar þeirra, Helgi Laxdal, hefur viðrað hugmyndir um stofnun ANTIFA-samtaka á Íslandi og rætt beitingu ólögmæts og jafnvel banvæns ofbeldis gegn þeim sem hann skilgreinir sem fasista. Hinn, Þórólfur Júlían Dagsson, hefur lýst þeirri skoðun að stuðningsmenn Donalds Trump og Ísraels skorti forsendur til að fara með kosningarétt.

Vill stofna ANTIFA á Íslandi

Helgi Laxdal birti færslu á Facebook þar sem hann spurði hvort ekki væri kominn tími til að stofna ANTIFA á Íslandi.

Í færslunni velti hann fyrir sér hvort þörf væri á skipulögðum vettvangi til að vinna gegn því sem hann kallaði orðræðu fasista og fylgismanna þeirra.

Hann nefndi einnig að fjölmennur hópur gæti mætt á gagnmótmæli til að sýna fram á að þeir sem hann skilgreindi sem fasista væru í minnihluta.

Í umræðum undir færslunni gekk Helgi lengra og lýsti því yfir að hann hefði engan áhuga á að reyna að sannfæra þá sem hann kallaði harðlínumenn, heldur vildi hann beita öllum tiltækum ráðum gegn þeim, óháð því hvort aðferðirnar væru löglegar.

Í annarri athugasemd skrifaði hann:

„Með lögbrotum og banvænu ofbeldi ef með þarf.“

Ummælin vekja spurningar um hvar Helgi dragi mörkin milli friðsamlegra mótmæla, borgaralegrar óhlýðni og pólitísks ofbeldis.

Ekki liggja fyrir upplýsingar um að Helgi hafi skipulagt ofbeldisaðgerðir eða beint hótunum að tilteknum einstaklingi.

Var frambjóðandi og gjaldkeri hjá Pírötum

Helgi á að baki þátttöku í stjórnmálastarfi Pírata.

Hann skipaði þriðja sæti á framboðslista flokksins í Norðausturkjördæmi fyrir alþingiskosningarnar árið 2013 og sjötta sæti í sama kjördæmi árið 2016.

Samkvæmt upplýsingum sem birtar hafa verið um stjórnmálaferil hans var hann jafnframt kjörinn gjaldkeri Pírata á Norðausturlandi á aðalfundi í mars 2016.

Framboð hans árið 2016 er staðfest í frambjóðendayfirliti Vísis og upplýsingar um framboðið árið 2013 koma fram í eldri kosningagögnum.

Þannig hefur Helgi ekki aðeins verið almennur stuðningsmaður flokksins heldur einnig gegnt trúnaðarstarfi í svæðisfélagi hans.

Ekki liggur fyrir að ummæli hans endurspegli stefnu Pírata eða afstöðu núverandi forystu flokksins.

Segir Trump-stuðningsmenn skorta forsendur til kosningaréttar

Þórólfur Júlían Dagsson, sem einnig hefur verið í framboði fyrir Pírata, hefur birt ummæli á Facebook þar sem hann gagnrýnir stuðningsmenn Donalds Trump og Ísraels.

Í færslunni skrifar hann:

„Þeir sem trúa Donald Trump, hafa hvorki þroska né vitsmuni til þess að hafa kosningar rétt.“

Hann heldur síðan áfram og segir:

„Þeir sem halda með Ísrael í sínu þjóðar morði hafa ekki siðferðið heldur til þess að kjósa.“

Ummælin fela í sér þá afstöðu að stjórnmálaskoðanir og mat á vitsmunum eða siðferði fólks geti ráðið því hvort það eigi að njóta kosningaréttar.

Ekki kemur þó fram í færslunni hvort Þórólfur sé að leggja til formlega breytingu á kosningalögum eða lýsa persónulegri skoðun sinni með ögrandi orðalagi.

Saka aðra um fasisma en draga lýðræðisleg réttindi þeirra í efa

Það sem vekur sérstaka athygli við ummælin er mótsögnin sem birtist í afstöðu mannanna til pólitískra andstæðinga sinna.

Á sama tíma og Helgi Laxdal ræðir baráttu gegn því sem hann skilgreinir sem fasisma, nefnir hann möguleikann á að beita ólögmætum aðferðum og jafnvel banvænu ofbeldi.

Þórólfur Júlían Dagsson gengur aðra leið í ummælum sínum og dregur í efa að fólk sem styður Donald Trump eða Ísrael eigi að njóta kosningaréttar.

Hugmyndir um að svipta fólk kosningarétti vegna stjórnmálaskoðana eða réttlæta ofbeldi gegn pólitískum andstæðingum eru í grundvallaratriðum andlýðræðislegar. Þær ganga gegn meginreglum stjórnskipunar þar sem skoðanafrelsi, pólitísk fjölbreytni og jafn kosningaréttur eru grundvallarréttindi.

Ummælin vekja því áleitna spurningu: Hvernig samræmist barátta gegn fasisma hugmyndum um að beita pólitíska andstæðinga ofbeldi eða takmarka lýðræðisleg réttindi þeirra?

Trump skilgreindi ANTIFA sem innlend hryðjuverkasamtök

Donald Trump Bandaríkjaforseti undirritaði 22. september 2025 forsetatilskipun þar sem ANTIFA var skilgreint sem innlend hryðjuverkasamtök.

Í tilskipuninni sakaði Bandaríkjastjórn hreyfinguna um skipulagða ofbeldisstarfsemi, hótanir og aðgerðir sem miðuðu að því að bæla niður pólitíska tjáningu.

Lagaleg áhrif tilskipunarinnar hafa þó verið umdeild, meðal annars vegna þess að bandarísk lög gera ekki ráð fyrir sambærilegu skráningarkerfi fyrir innlend hryðjuverkasamtök og er til staðar fyrir erlend samtök.

Ummæli Helga Laxdal vekja sérstaka athygli í þessu samhengi. Hann hefur viðrað hugmyndir um stofnun ANTIFA-samtaka á Íslandi og jafnframt lýst því yfir að beita megi lögbrotum og jafnvel banvænu ofbeldi ef þörf krefji.

Ekki liggur fyrir að Helgi tengist tilteknum ANTIFA-samtökum eða hafi tekið þátt í ofbeldisaðgerðum.

Kosningaréttur og pólitískt ofbeldi

Almennur og jafn kosningaréttur er ein af grundvallarstoðum lýðræðisskipulagsins. Á Íslandi er kosningaréttur við alþingiskosningar bundinn við lögbundin skilyrði, svo sem aldur og ríkisfang, en ekki stjórnmálaskoðanir.

Á sama hátt nýtur pólitísk tjáning ríkrar verndar, þótt sú vernd sé ekki takmarkalaus og réttlæti ekki sjálfkrafa hótanir eða ofbeldi.

Ummæli Helga og Þórólfs snerta því tvö grundvallaratriði lýðræðislegrar umræðu: rétt fólks til að tjá ólíkar stjórnmálaskoðanir án þess að sæta ofbeldi og rétt þess til þátttöku í kosningum óháð pólitískri afstöðu.