Anton er fæddur árið 1996 og ólst upp í Hlíðunum, fyrstu árin hjá báðum foreldrum. Erfiðleikarnir hafa mótað hann en í dag stendur hann keikur, með mikla sjálfsvinnu á bakinu og við blasir nýtt upphaf. Hann hefur undanfarin ár skrifað mikið og var að gefa út bókina Brotin heild: Sá sem ég yfirgaf til að lifa af.
Í þessari grein er fjallað um sjálfsvíg. Fólki með sjálfsvígshugsanir er bent á upplýsingasíma heilsugæslunnar s.1700, netspjallið heilsuvera.is, Hjálparsíma Rauða krossins s.1717, á netspjallið 1717.is og á Píeta símann s.552-2218.
„Bókin er eins og smá reikningsskil hjá mér þar sem ég er að skilja við þennan kafla í lífi mínu,“ segir Anton en hann ræddi við blaðamann um erfiðleikana, sjálfsmyndina, uppbygginguna, flutninga til sólríku eyjunnar Ibiza og margt fleira.
„Þetta byrjar þegar ég missi pabba úr sjálfsvígi og fer sjálfur í kjölfarið í gegnum mitt eigið ferli um að vilja ekki lifa. Þetta áfall triggerar mín sár og mér finnst eins og eitthvað hafi yfirfærst á mig þegar hann deyr.“
Sjálfsvinna sem snérist gegn honum
Anton segir að dauðsfall föður síns hafi verið ákveðin vitundarvakning fyrir hann en hann fór ekki endilega réttu leiðina í að vinna úr því.
„Þarna fer ég að kafa mikið í þessa sjálfsvinnu sem er góð í fyrstu en byrjar síðan að snúast gegn mér. Mér fannst ég stöðugt þurfa að laga mig og breyta einhverju innra með mér því ég fékk alltaf þau skilaboð frá pabba, að ég væri aldrei nógu góður. Hann vildi alltaf að ég væri eitthvað annað.“
Anton hefur sótt marga sálfræðitíma og áttað sig á því að líklega hafi faðir hans yfirfært ákveðið sjálfshatur yfir á hann.
„Ég er núna í ákveðnu ferli að sannfæra sjálfan mig um að ég þurfi ekki að laga neitt. Allt mitt líf hef ég stöðugt viljað sanna mig, bæði í lífinu og svo náttúrulega á samfélagsmiðlum.
Það er alltaf verið að segja manni hvernig manneskja maður á að vera, úr ýmsum áttum. Fjölskyldan manns hefur líka ákveðna ímynd af því hvað maður á að vera að gera. Svo endar maður á að vita ekki neitt hver maður er því það gefst ekkert svigrúm til að fá aðeins að anda og finna út úr því.“
Gerði hvað sem er fyrir samþykki
Pressan var gríðarleg og óumflýjanleg að sögn Antonts, sem segist aldrei upplifað að hann væri nógu góður, sama hvað hann gerði. Það byrjaði snemma en þegar hann var tíu ára gamall skilja foreldrar hans og pabbi hans flytur í aðra heimsálfu.
„Pabbi ákveður að flytja til Kína að elta viðskiptahugmyndir og drauma þangað. Mér fannst ég hafa verið yfirgefinn, börn gera sér ekki grein fyrir því hvað foreldrar eru að gera og ég man ekki eftir því að hafa kvatt hann yfir höfuð.“
Föðursárið hefur verið djúpt og opið lengi og vill Anton skilja við það og leyfa því að gróa með nýju bókinni.
„Ég hef skilgreint mig út frá þessu svo lengi. Það er hræðilegt að sjá ofbeldið sem ég beitir sjálfan mig og hvað ég var tilbúinn að gera til að fá samþykki, ást og viðurkenningu.“
Gömul sár taka stöðugt á sig nýja mynd
Í bataferlinu hefur hann þurft að fara í djúpa sjálfsskoðun og rannsaka hluta innra með sér sem hann langaði ekki að sjá en neyddist til þess.
„Ég sé núna að kvíðinn sem ég glími við byrjaði í móðurkvið. Þetta er kynslóðabundinn kvíði, þessi íslenska harka og íslenska þögn blandast þarna inn.
Ég finn það sterkt núna að ég get ekki lengur lifað þessu lífi sem einkennist af því að þegja bara og vera litli Anton sem smækkar sig við að reyna að falla inn í umhverfið, er kamelljónið sem er alltaf að reyna að passa sig og móta sig eftir hugmyndum annarra svo honum verði ekki hafnað og verði ekki yfirgefinn aftur. Þetta eru gömul sár sem eru stöðugt að opnast og taka á sig nýja mynd.“
Fyllti í tómið með röngum hlutum
Eftir grunnskóla fer Anton í menntaskóla og byrjar að fara á djammið.
„Þarna var ég að gera alla þessa klassísku vitleysu og fiktaði meðal annars við að reykja gras sem var algjört rugl. Þegar ég lít til baka þá veit ég að ég fann mig aldrei í þessu. Mér fannst ég alltaf svarti sauðurinn sem tilheyrði ekki og var aldrei á réttum stað.
Ég fór í gegnum nokkra vinahópa á þessum árum en það var alltaf eitthvað í mér sem mér fannst ég þurfa að fylla upp í. Ég notaði ítrekað ranga hluti í það.“
Anton elskar að skapa, skrifa og taka myndir og segist verða að leyfa hugmyndunum að flæða hjá sér.
„Það er minn kjarni, ég verð að vera frjáls í því að skapa hugmyndirnar sem ég fæ. Maður upplifir að þessi leið í lífinu sé algjörlega á skjöni við aðra, að sjá alla í kringum mig bara ákveðna leið, fylgja beinu línunni og ég hélt alltaf að það væri eina leiðin.
Ég skammaðist mín svo mikið að vera ekki á þeirri vegferð og fannst erfitt þegar fólk var að segja mér hvað það var að gera við líf sitt og spurði mig svo. Ég hef aldrei passað í þennan kassa og mér fannst ég einskis virði því ég gat aldrei útskýrt hvað ég var að gera, eins og að fá hugmynd að listasýningu og vera að vinna að henni.“
Faðir Antons var dagdrykkjumaður í áratugi en í æsku Antons var það aldrei rætt.
„Það hefur gríðarleg áhrif á barn og ég hef lært núna að það sé einfaldlega áfall fyrir barn að sjá foreldri sitt drukkið í fyrsta sinn því þú sérð ekki þá manneskju sem þú þekkir heldur einhverja allt aðra.“
Hann sótti fundi hjá Al-Anon samtökunum og fór í gegnum ýmsa vinnu tengda meðvirkni.
„Alkóhólismi á Íslandi er náttúrulega galinn, þetta er í eiginlega öllum fjölskyldum. Þetta litaði æskuna mína og unglingsár og varð til þess að ég var stöðugt að passa mig í umhverfinu mínu.“
Hræddur við hann og um hann
Faðir Antons var á mjög slæmum stað undir það síðasta.
„Þegar ég hitti hann í síðasta skipti var hann algjörlega búinn að missa tengsl við raunveruleikann. Ég settist inn í bíl til hans og hann var í rosalegum ranghugmyndum, sagði að einhver væri að elta sig og að hann væri búinn að erfa milljarða.
Ég sat þarna í bílnum með honum, hafði ekki hitt hann í marga mánuði og ég tæmdist alltaf algjörlega eftir að ég hitti hann.
Þarna sá ég ekkert pabba minn lengur heldur mann sem ég var bæði hræddur um og hræddur við.
Á aðfangadag hringir hann í mig í síðasta skiptið. Ég var að eyða jólunum hjá fyrrverandi kærustunni minni og ég horfði á símann og gat bara ekki svarað. Svo hringdi hann aldrei aftur.“
Það er erfitt fyrir Anton að lýsa því hve mikil áhrif þetta hafði á hann.
„Þetta er rosalega mótandi og ruglar mann algjörlega. Ég var alltaf að reyna að vera skjöldur fyrir sjálfan mig því ég hafði aldrei slíkan. Nú er þetta í úrvinnslu en afleiðingarnar af þessu eru miklu meiri en ég hefði getað gert mér í hugarlund.
Ég höndla til dæmis ekkert áreiti núna. Ef hundur geltir nálægt mér þá fer ég strax í eitthvað viðbragð og þetta er rosalega líkamlegt.“
Sérð ekki þunglyndið á Instagram
Við skrif á bókinni ákvað hann svo að skilja ekkert eftir.
„Það er mjög frelsandi, ég hef verið að fela mig svo lengi og þykjast vera einhver sem ég er ekki. Þetta er í fyrsta skipti núna sem ég næ að losa um það. Eina sem ég sýndi á samfélagsmiðlum var bara ég í ræktinni og að borða einhverjar geggjaðar máltíðir. Fólk sér ekki þegar ég er andvaka á næturnar og langar ekki að lifa.
Ég held að margir séu að ganga í gegnum þetta, að berjast við að láta allt líta ótrúlega vel út en svo að brotna að innan. Þú sérð ekki inn í sálarlíf fólks. Eftir alla þessa vinnu finnst mér ég samt hafa þróað með mér hæfileika til að sjá inn í hugarheim fólks. Ég hef svo oft verið með alls kyns grímur að ég sé núna betur grímurnar hjá öðrum.“
Sterar, peptíð og 5000 kaloríur
Hann segir samfélagsmiðla hafa verið enn önnur leiðin til að fá samþykki.
„Mitt heilsuferðalag byrjar eftir að ég missi pabba og fer í gegnum ákveðna vakningu þar sem ég sé að heilsan er það mikilvægasta sem maður á, en svo snerist það algjörlega gegn mér og það var mjög óþægilegt að sjá það gerast.
Ég var að þvinga 5000 kaloríum í mig til að stækka eitthvað. Ég fór að nota stera til að stækka út á við og byrgja inni það sem ég vildi ekki að aðrir myndu sjá. Ég vildi ekki að fólk myndi sjá litla Anton sem væri í felum á bak við þetta.“
Lengi vel var hann stöðugt að reyna að réttlæta öfgarnar með því að segja sjálfum sér að hann væri að verða heilbrigðari.
„Svo var ég kominn með þrjú peptíð og tvo stera á baðherberginu mínu. Það voru ákveðin tímamót hjá mér þegar ég horfi á mig í spegilinn heima og þekkti mig ekki lengur.
Ég var búinn að vakna á hverjum einasta degi í plathlutverki og þarna sá ég bara að það var allt í drasli, nálar á borðinu og glös af sterum.
Ég horfði á mig og hugsaði: „Hver er þessi maður og hvert fór hann?“ Það er ótrúlegt að hugsa hve oft ég yfirgaf sjálfan mig til að vera einhver sem ég hélt að fólk vildi að ég væri.“
Eftir að hafa bælt tilfinningar niðri lengi fann Anton í fyrstu fyrir mikilli reiði.
„Ég leyfði tilfinningunum aldrei að koma fram og svo blússa þær upp og það er svo mikilvægt. Ég held að þessi bæling margra sé ástæðan fyrir því að einstaklingar eru til dæmis að dópa sig eða ráðast á annað fólk, þetta er einhver leið til að flýja og deyfa þennan kvíða í maganum sem er alltaf að segja manni að maður sé ekki nóg og reyna að selja manni einhverja lausn, hvort sem það sé bótox, sterar eða hvaðeina.“
Tímaleysi og frelsi á Ibiza
Það eru kaflaskil hjá Antoni og ævintýri handan við hornið.
„Ég keypti mér flugmiða til Ibiza og á ekki miða heim. Það er ekkert plan annað en að finna bara kjarnann minn.“
Þegar tækifærið gafst stökk Anton beint á það.
„Vinur minn var að taka ljósmyndir á eyjunni og kona sem hann gisti hjá var að leita að leigjanda í húsið. Þegar hann sagði mér það sendi ég beint á konuna og fékk svar á innan við hálftíma. Ég var búinn að skrifa þennan draum niður hjá mér í tvö ár og núna er loksins komið að því.
Hér heima finnst mér ég ekki enn treysta umhverfinu til að leyfa mér að vera ég sjálfur. Mig langar að rjúfa mynstrið hjá mér, fara út í sólina, slaka á í nýju umhverfi, finna fyrir öryggi aftur og reyna að finna svör innra með mér. Ég er svo vanur því að reyna að stjórna öllu svo ekkert óvænt gerist en nú vil ég leyfa mér að flæða. Núna veit ég ekkert hvað er að fara að gerast og það er frelsandi,“ segir Anton fullur tilhlökkunar að lokum.
Í þessari grein er fjallað um sjálfsvíg. Fólki með sjálfsvígshugsanir er bent á upplýsingasíma heilsugæslunnar s.1700, netspjallið heilsuvera.is, Hjálparsíma Rauða krossins s.1717, á netspjallið 1717.is og á Píeta símann s.552-2218.
