Það eitt er sögulegt að um 800 manns komi saman um hásumar á fundi sem boðaður er í miðborg Reykjavíkur af áhugamönnum undir kjörorðinu Áfram Ísland. Í kjörorðinu felst vilji til að standa vörð um það Ísland sem við þekkjum en jafnframt árétta að það er land nýrra tækifæra á eigin forsendum.

Halldór Benjamín Þorbergsson hagfræðingur setti fundinn fyrir hönd fundarboðenda og sagði að kveikjuna að honum mætti rekja til eins sms og síðan símtala og funda sem leitt hefðu til samstarfs við áhugafólk um land allt.

Halldór Benjamín lýsti með öðrum orðum hvernig grasrótarhreyfing hefði fæðst og honum þótti ótrúlegt að hann stæði nú í þeim sporum að ávarpa þann fjölda fólks sem nú fyllti Sjálfstæðissalinn við Austurvöll og sali í nágrannahúsum fyrir utan alla sem fylgdust með í streymi á netinu eins og ég gerði.

Halldór Benjamín setur fundinn í Sjálfstæðissalnum (mynd: mbl/Karítas).

Ræðumenn voru Björn Zoëga læknir, Lára Herborg Ólafsdóttir, lögmaður og sérfræðingur í tæknirétti, og Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrv. forseti Íslands.

Hvert þeirra um sig lýsti með málefnalegum rökum hvers vegna þjóðin ætti að hafna því í atkvæðagreiðslunni 29. ágúst að hefja á ný aðildarviðræður við ESB.

Björn lýsti reynslu sinni af samskiptum við ESB sem forystumaður í samtökum evrópskra sjúkrahúsforstjóra, tregðulögmálinu við töku ákvarðana sem mótuðust af sjálfbærri pólitískri hagsmunagæslu og ofurtrú á regluverk.

Lára Herborg lagði áherslu á stjórnskipulega þáttinn. Hún taldi verðmætustu eign okkar Íslendinga frelsið „til að taka okkar eigin ákvarðanir á okkar eigin forsendum og út frá okkar eigin hagsmunum“. Þessu frelsi yrðum við svipt með ESB-aðild.

Á engan er hallað þegar sagt er að eftirminnilegustu og efnismestu ræðuna hafi Ólafur Ragnar Grímsson flutt. Í upphafi skýrði hann ákvörðun sína um að hafa þegið boð um að tala á fundinum með þeim orðum að honum stæði ekki á sama um framtíð lýðveldisins Íslands, að lýðveldinu yrði vegið með því að segja já við spurningunni 29. ágúst. Það væri óskiljanlegt að ríkisstjórn Íslands legði til við þjóðina að hún tæki slíka u-beygju í stað þess að vilja áfram Ísland.

Þetta eru þung orð frá þeim sem gegnt hefur embætti forseta lýðveldisins í 20 ár og líklega velt stöðu þess á alþjóðavettvangi meira fyrir sér en flestir samtímamenn. Í ræðu Ólafs Ragnars skorti ekki heldur rökin fyrir afstöðu hans. Ekkert var þar sagt að óathuguðu máli. Viðbrögð þeirra sem vilja að Ísland fari inn í ESB létu ekki heldur á sér standa. Þeim svíður undan því þegar á skýran og markvissan hátt er bent á villur og tómahljóð í málflutningi þeirra.

Við Ólafur Ragnar höfum deilt áratugum saman um stefnuna í utanríkismálum, hvort heldur um NATO eða EES. Frá ólíkum pólitískum sjónarhóli höfum við rætt málin opinberlega og á lokuðum nefndarfundum. Í öllum tilvikum höfum við verið sannfærðir um réttmæti málstaðar okkar og að hann þjónaði hagsmunum íslensku þjóðarinnar og lýðveldisins. Nú sameinar andstaðan við ESB-aðild okkur af því að með henni heldur Ísland ekki áfram á sömu braut og áður heldur er tekin u-beygja eins og Ólafur Ragnar sagði og kastað frá okkur frelsinu „til að taka okkar eigin ákvarðanir á okkar eigin forsendum og út frá okkar eigin hagsmunum,“ eins og Lára Herborg orðaði það svo vel.