Hjón í Kaliforníu hafa höfðað mál gegn Los Angeles borg eftir að borgin kom í veg fyrir að þau gætu rifið eign sína. Eignin er fyrrum heimili leikkonunnar og goðsagnarinnar Marilyn Monroe og nýlega lýsti borgin eignina sem sögulegt minnismerki.
Í alríkismálsókn sinni, Brinah Milstein og fleiri gegn Los Angeles borg, segja húseigendurnir Brinah Milstein og Roy Bank að þau hafi keypt eignina í Brentwood fyrir 8 milljónir dala árið 2023 með áformum um að rífa niðurníddar byggingar hennar og endurbyggja svæðið.
Monroe átti 2.300 fermetra spænska sumarbústaðinn í um sex mánuði fyrir andlát sitt.
Í kærunni segir að frá andláti Marilyn árið 1962 hafi þeir 14 eigendur sem hafi átt eignina síðan breytt henni umtalsvert, eignin sé nú í hnignandi ástandi. Eigendurnir segja að borgin hafi gefið út niðurrifs- og byggingarleyfi 7. september 2023. Degi síðar lagði borgarráð til að hefja ferlið við að lýsa eignina sögulega og menningarlega eftir að aðdáendur Monroe og sagnfræðingar þrýstu á borgina að stöðva niðurrifið.
Borgarfulltrúinn Traci Park, en eignin er í kjördæmi hans, þrýsti á um verndun hússins og borgarráðið kaus að lokum í júní 2024 að tilnefna svæðið sem „sögulegt og menningarlegt minnismerki“.
Eigendurnir segja að þessi aðgerð hafi eyðilagt niðurrifsáætlanir þeirra og breytt einkahúsi í það sem jafngildir opinberu minnismerki án bóta.
„Þeir gátu ekki rifið húsið, gátu ekki gert við, gátu ekki byggt og gátu ekki selt til einhvers sem gat gert slíkt. Borgin hafði í raun breytt einkaeign þeirra í opinbert minnismerki án þess að greiða fyrir það,“ sagði í tilkynningu lögfræðistofunnar Pacific Legal Foundation á föstudag þar sem tilkynnt var að hún hefði tekið að sér mál húseigenda.
Hjónin segjast hafa keypt eignina fyrir yfir 8 milljónir dala og hefðu síðan greitt um 30.000 dali í leyfi, hundruð þúsunda dala til að tryggja öryggi á staðnum og milljónir dala í lögmannskostnað.
Í málsókn þeirra er einnig fullyrt að þau greiði yfir 100.000 dali árlega í fasteignagjöld, tryggingar og veitur til að halda eigninni, sem er enn ónothæf eins og þau höfðu ætlað sér.
Þau segja að tilnefning borgarinnar um að húsið sé sögulegt minnismerki hafi skapað ferðamannagildru og öryggisáhættu með fjölmörgum innbrotum í eignina.
Í kærunni er einnig fullyrt að ekki sé hægt að sjá eignina, sem er afgirt með múr, frá götunni og því hafi það að skilgreina eignina sem kennileiti „skort opinbert hlutverk“.
„Borgin framkvæmdi engar aðgerðir varðandi nú meinta „sögulega“ eða „menningarlega“ stöðu hússins, heldur viðurkenndi í raun að húsið væri hvorugt og að almannahag væri ekki þjónað með því að skilgreina húsið né eignina með slíkum hætti,“ segir í kærunni.
Hjónin buðust til að greiða fyrir að flytja húsið svo hægt væri að breyta því í opinbert safn, en borgin hafnaði því boði hjónanna.
Í málsókninni er því haldið að ákvörðun borgarinnar um varðveislu hússins jafngildi stjórnarskrárbrotlegu eignarnámi.
„Krafa húseigenda er einföld, annað hvort að leyfa þeim að nota eigin eign eða bæta þeim með sanngjörnum hætti fyrir að breyta henni í opinbert minnismerki,“ sagði J. David Breemer, lögmaður Pacific Legal Foundation. „Ef Los Angeles borg vill safn verður hún að greiða fyrir slíkt, ekki neyða einkahúseigendur til að bera kostnaðinn og ábyrgðina.“
Borgin lagði fram beiðni um að málinu yrði vísað frá og hélt því fram að eigendurnir vissu áður en þeir keyptu húsið að það hefði tengsl við Marilyn Monroe, laðaði að ferðamenn og gæti einhvern tímann orðið kennileiti. Borgin heldur því jafnframt fram að eigendurnir hafi ekki sýnt fram á gilda stjórnarskrárbundna eignarnámskröfu ennþá og hafi ekki tæmt allar tiltækar kæruleiðir innan stjórnsýslukerfisins til að breyta eigninni.
Eigendurnir höfðu áður kært borgina fyrir dómstóla og töpuðu málinu fyrir héraðsdómstóli áður en þeir höfðuðu málið fyrir alríkisdómstóli.
