Aldagamall steinkross kom upp úr jörðinni í fornleifauppgreftri í Árbæ í gær. Sólrún Inga Traustadóttir fornleifafræðingur segir fundinn óvæntan, rannsóknir hafa staðið þar yfir í tíu ár.
Fornleifarannsóknir á bæjarstæði Árbæjar hófust 2016, að þeim hefur komið fjöldi fornleifafræðinga, nemendur í fornleifafræði og fleiri. „Við erum örugglega komin í 100 ef ég tel alla með, sérfræðingana,“ segir Sólrún.
Talsvert af gripum hafa fundist
Hún segir talsvert af mannvirkjum hafa fundist, t.d. frá 13. eða 14. öld. Þá hafi fundist nokkuð af gripum - einn slíkur fannst í gær og það var steinkross. „ Svolítið óvænt. Hann er hér. Hann er úr íslensku grjóti og hefur sennilega verið búinn til á staðnum.“
Nokkrir áþekkir steinkrossar hafa fundist hér á landi, meðal annars í Viðey og Reykholti.
Á topp fimm listanum
Spurð um aldur krossins segir Sólrún að hann hafi fundist í jarðlögum tímabilsins 1226 til 1500. Rannsóknir muni leiða aldur hans í ljós. Hún segir fundinn ekkert endilega benda til að kirkja eða bænahús hafi verið á staðnum. „Þetta hefði líka getað verið verndartákn.“
Spurð hvort steinkrossinn sé merkilegasti gripurinn sem fundist hafi við uppgröftinn svarar Sólrún að hann sé að minnsta kosti á listanum yfir þá fimm merkilegustu.
Elstu rituðu heimildir um búsetu í Árbæ eru, að sögn Sólrúnar, frá miðri 15. öld og krossinn virðist eldri en það. „Og við vitum að hér eru minjar sem eru töluvert eldri en elstu rituðu heimildirnar. Frá upphafi rannsóknarinnar höfum við fundið minjar allt frá 10. öld.“
Sólrún segir að áfram verði unnið í uppgreftrinum. „Hér er af nógu að taka.“
