Brýnt fyrir forseta að rjúfa þing vegna ólögmætis við þjóðaratkvæðagreiðslu

Fréttinni hefur borist afrit af viðbragðsbeiðni sem send hefur verið Forseta íslands vegna þjóðaratkvæðagreiðslunnar sem haldin var 29 ágúst síðastliðinn. Beiðnin er send af Logi Kjartansson lögfræðing / cand. jur. – f.h. nokkurra íslenskra ríkisborgara.
Um efni viðbragðsbeiðninnar segir „Viðvíkjandi ætlaðri valdþurrð utanríkisráðherra o.fl. ólögmætisannmörkum viðvíkjandi þjóðaratkvæðagreiðslu 29. ágúst varðandi ESB og stjórnarfarslega skyldur forseta í því tilliti“.
Viðbragðsbeiðnin telur 13 blaðsíður. Þar er farið ítarlega yfir 6 megin liði er varðar téð ólögmætisannmörk:
- Valdheimildarleysi öðru nafni „valdþurrð“ utanríkisráðherra til að fara fyrir málinu í aðdraganda atkvæðagreiðslunnar. Þessi kafli virðist byggður á lögfræðiálitinu sem Fréttin fjallaði um fyrr á árinu.
- „Í annan stað hefur engan veginn verið upplýst og skilgreint og þannig leitt í ljós með lýðræðislega og lagalega viðunandi hætti af hálfu ráðherra eða annarra viðkomandi ríkisstofnana, að hvaða meginmarkmiði verið er að stefna að með ESB-vegferð þeirri er hér um ræðir“
- „Í þriðja lagi verður ekki undan því litið að vægast sagt miklu magni skjala og gagna málinu tengdu hefur verið haldið frá almenningi. Hafa um 300 opinber skjöl varðandi málefnið verið útilokuð frá aðgangi almennings og vistuð í kjallara Alþingis.“
- Varðar stjórnarskrá Íslands: „Í fjórða falli verður að telja verulegan vafa leika á því, að umrædd viðræðuvegferð sem utanríkisráðherra hefur lengst af farið fyrir og því markað málinu þá stöðu sem það er í hér og nú, geti að réttu lagi talist heimil án nokkurrar viðhlítandi lágmarksbreytingar á stjórnarskrá landsins“
- Tilburðir utanríkisráðherra til að hafa skoðanamyndandi áhrif á kjósendur í aðdraganda atkvæðagreiðslunnar: „Með því m.a. að opna af hálfu utanríkisráðuneytisins sérstaka vefsíðu tileinkaða þjóðaratkvæðisgreiðslunni 29. ágúst, sem bersýnilega er að mati kærenda uppfærð og birt að efni til með því móti að henni er ætlað að hafa eindrægnisleg skoðanamyndandi áhrif á kjósendur hefur ráðherra brotið gegn hinni skipulagslegu aðgreiningarreglu stjórnsýsluréttar þar sem kynningarstarfsemi af tilgreindum toga og tilheyrandi markmið eru sérstaklega boðin innan valdheimilda Landskjörstjórnar lögum samkvæmt.“
Hér er m.a. vitnað í að samkvæmt skipulagslegu aðgreiningarreglunni ber stjórnvaldi að vinna að markmiðum sem lög á málefnasviði þess sjálfs bjóða en telst óheimilt að stefna að markmiðum sem að lögum eru tileinkuð öðrum stjórnvöldum. Sjá t.d.: Skýrsla um starfsskilyrði stjórnvalda. Forsætisráðuneytið 1999, einkum bls. 26-27. - Hér er lýst áhyggjum af að stjórnvöld ætli ekki að virða niðurstöðu atkvæðagreiðslunnar.
„Þrátt fyrir örugga og þannig afgerandi lýðræðislega höfnun þjóðarinnar gagnvart frekari nálgun að ESB í þeim kosningum sem utanríkisráðherra sjálf efndi til og nefndi „lýðræðisveislu“, eru alvarleg teikn á lofti um að ráðherrar ætli ekki að virða þá niðurstöðu“
Í niðurlagi erindisins er svo farið fram á að forseti Íslands kanni grundvöll þess að rjúfa þing vegna þeirra alvarlegu annmarka sem komið hafa upp og eru raktir í viðbragðsbeiðninni:
„Að öllu framangreindu gættu og þá ekki síst stjórnskipunar- og stjórnarfarsréttarlegu hlutverki, valdheimildum og skyldum Forseta Íslands virtum og túlkuðum í samhengi, er þess farið á leit aðallega við virðulegan forseta að kanni hvort grundvöllur teljist fyrir því að virkja þá þingrofsheimild sem honum er fengin samkvæmt 24. gr. stjórnarskrárinnar eða þá beiti sér réttilega að öðru leyti vegna þeirra lýðræðislegu og lagalegu annmarka sem lýst hefur verið hér að framan og lúta að bæði aðdraganda kosningarinnar 29. ágúst sl. sem og viðbrögðum ráðherra í kjölfarið. “
Afrit af forsíðu bréfsins má sjá hér neðar:
