Markaðurinn hafi breyst mikið eftir að heimsfaraldurinn skall á og eftirspurn eftir kettlingum í dag sé jafnvel meiri en framboðið. Slíkar aðstæður geti skapað varasama hvata og fólki bent á að það sé jafnvel skemmtilegra að taka að sér fullorðinn kött.
Ragna Þorsteinsdóttir, meðstjórnandi í stjórn Villikatta, og Anna Jóna Ingu Ólafardóttir, ritari félagsins, ræddu svokallaðar kettlingamyllur í Bítinu á Bylgjunni. Þar eiga þær við staði þar sem ein læða eða fleiri eru ítrekað látnar eignast kettlinga svo hægt sé að selja þá. Hver læða geti haft tvö til þrjú got á einu ári.
„Þetta er alls ekki gott fyrir læðurnar og fyrir kettina að vera að eignast ítrekað kettlinga og við höfum fengið til okkar læður sem eignast svo oft kettlinga að legið er bara mjög illa farið og þarf að fjarlægja úr þeim legið.“
Einnig séu dæmi um skyldleikaræktun. „Ég held að það sé mismunandi hvort fólk sé bara einfaldlega að hleypa læðunum sínum út og finna næsta fress. En það er líka fólk sem er með alla kettina heima og þá eru læðurnar bara að eignast með sonum sínum, bræðrum sínum, feðrum sínum og bara allt mögulegt.“
Sama fólkið ár eftir ár
Villikettir líta á þetta sem dýraníð sem sé því miður allt of algengt.
„Það er svona sama fólkið sem við sjáum ár eftir ár vera að selja kettlinga en svo koma alltaf einhverjir nýir þarna inn.“
Þetta haldi áfram á meðan fólk sé tilbúið að greiða fyrir kettlingana. Þær bæta við að það eigi að vekja grunsemdir ef ræktendur vilja ekki hleypa fólki inn til sín.
„Það kemur með kettlinginn jafnvel bara út og afgreiðir hann. Þá ætti fólk nú að gruna eitthvað.“
Stundum seldir á 150 þúsund krónur
Villikettir hafa séð dæmi um að kettlingar úr slíkum aðstæðum séu seldir fyrir 50 til 150 þúsund krónur.
„Þeir eru ekki örmerktir, ekki bólusettir, ekki ormahreinsaðir, hafa bara aldrei séð dýralækni og oft ekki læðurnar heldur.“
Lítið eftirlit sé með ræktendum heimiliskatta og erfitt að sanna að þeir séu að brjóta gegn lögum og reglum.
„Við náttúrulega hvetjum fólk ef það hefur grun um svona að tilkynna það alltaf til MAST. MAST fer þá náttúrulega og kannar aðstæður og þeir hafa tekið fyrir svona myllur oft. En svo bara einhvern veginn getur fólk byrjað aftur.“
Áður fyrr hafi fólk yfirleitt gefið kettlinga en minna sé um það í dag.
„Einu sinni fékk maður bara gefins kettlinga og fyrir 30 árum eignaðist mín læða kettlinga og ég gaf þá bara. En nú er maður að heyra fólk segja: „Ég er búin/n að borga svo mikið í mat og ég vil fá eitthvað af kostnaðinum til baka. Þetta var slysagot hjá henni“ og eitthvað svona.“
Breyting á lögum um gæludýraeign í fjölbýli haft áhrif
„Þetta jókst mikið í kringum Covid þegar allir vildu kettlinga og þá var talað um kettlingaskort. Ég held að fólk sé örugglega byrjað að tala um kettlingaskort í dag líka eftir að lögunum var breytt um gæludýr í fjölbýlum. Eftirspurnin er bara miklu meiri. Fólk er tilbúið að greiða fyrir kettlinga.“
„Við höfum heyrt allt. Við höfum heyrt um fólk sem gefur kettlinga og sá þá svo auglýsta til sölu daginn eftir.“
Þá sé mjög algengt að kettlingar sem verði til í svokölluðum kettlingamyllum séu teknir of snemma frá læðunum.
„Samkvæmt reglugerðum má ekki láta þá fyrr en átta vikna. En við höfum alveg fengið upplýsingar um það að þeir eru að fara allt að fimm vikna. Það var einu sinni hringt í okkur af því að kettlingurinn kunni ekki einu sinni að lepja, hann var svo lítill. Þannig að við þurftum að fara að hjálpa þeim að gefa honum bara pela.“
Skemmtilegra að fá fullorðinn kött
Rannsóknir hafi gefið til kynna að kettlingar þurfi að vera hjá læðu lengur en getið er um í reglugerð.
„Kettlingur sem missir af þessu mikilvæga tímabili með mömmu og systkinum er til dæmis líklegri til þess að þróa með sér andlega kvilla með aldrinum, verður kannski aggressívari, pissar inni, getur til dæmis ekki verið á heimili með börnum og getur átt við alls konar vandamál seinna meir, fyrir utan heilsufarsvandamálin sem geta fylgt því ef hann fær ekki bólusetningarnar sínar og sérstaklega ef mamman var heldur ekki bólusett. Þá hefur hann engar varnir gagnvart alls konar smitsjúkdómum sem eru mjög algengir hjá köttum.“
Villikettir beina því til fólks að vera vakandi og halda uppi umræðu um aðstæður kettlinga.
„Það er fullt af fullorðnum köttum í heimilisleit. Frábærir kettir og ég segi nú oft að það er mikið skemmtilegra að fá sér fullorðinn kött, þá veistu hvernig karakterinn er. Ef þú færð þér pínulítinn ungan kettling þá veistu aldrei hvernig hann mun passa inn á heimilið.“
Þurfi að hugsa sig tvisvar um
„Það þarf náttúrulega á einhvern hátt að stoppa þetta og þetta þarf að vera samvinna dýraverndunarsamtaka, MAST og almennings.“
Þær kalla eftir því að reglugerðir um kattaræktun verði endurskoðaðar og fólk hugsi sig tvisvar um þegar það sér kettlinga auglýsta til sölu.
Allir geti sent ábendingu til MAST ef grunur vaknar um óeðlilega háttsemi.
„Það er hægt að senda inn nafnlausa ábendingu inn á heimasíðunni hjá þeim og við hvetjum fólk til að gera það.“
Dæmi séu um að kettlingarmyllur hafi verið stöðvaðar en einhverjar þeirra hafi svo byrjað aftur.
