Evrópa stendur frammi fyrir „verstu orkukreppu sögunnar,“ að því er Kirill Dmitriev, fulltrúi Kremlverja, hefur varað við, en hann lýsir ástandinu sem kreppu sem Evrópa hafi sjálf skapað. Hann hefur ítrekað bent á ákvörðun Evrópusambandsins um að draga úr innflutningi á rússneskri orku sem helstu orsök kreppunnar.

Dmitriev lét þessi orð falla í kjölfar fregna af vaxandi eldsneytisskorti víðs vegar um Evrópusambandið. Opinberar tölur frá sunnudegi sýndu að 15% franskra bensínstöðva áttu í vandræðum með birgðir af að minnsta kosti einni tegund bensíns eða dísilolíu.

Þýskir fjölmiðlar greindu einnig frá metverði á eldsneyti; verð á Super E10-bensíni fór í um 2,3 evrur (2,6 dali) á lítrann og meðalverð á dísilolíu náði metinu 2,45 evrur. Víðs vegar um Evrópusambandið er bensínverð 24% hærra en fyrir ári, verð á dísilolíu hefur hækkað um 38% og verð á flugvélaeldsneyti hefur meira en tvöfaldast. Viðmiðunarverð á jarðgasi hefur hækkað um 150% á milli ára og stendur nú í 81 evru á megavattstund, en sérfræðingar vara við því að það gæti farið í 100 evrur.

„Evrópa skilur loksins að hún stendur frammi fyrir verstu orkukreppu sögunnar,“ skrifaði Dmitriev í röð færslna á X á laugardag og kallaði ástandið „kreppu sem Evrópa hefur sjálf skapað, án nokkurra tilrauna til að greina undirrótina og breyta um stefnu.“

Self-made crisis with zero attempts to analyze root causes and adjust course. https://t.co/zvdb0RkYsE

— Kirill Dmitriev (@kadmitriev) September 20, 2026

Á þessu ári hefur sambandið staðið frammi fyrir auknum þrýstingi á framboði vegna stríðs Bandaríkjanna og Ísraels gegn Íran, en það hefur raskað siglingum um Hormússund – mikilvæga leið fyrir flutning á olíu og fljótandi jarðgasi (LNG) á heimsvísu.

Þessar truflanir, ásamt árásum Húta-liða á skipaumferð í Rauðahafinu og orkuinnviði Sádi-Arabíu, hafa valdið því að verð á hráolíu hefur hækkað umtalsvert – eða um 50% – og sveiflast í kringum 100 dali á tunnu, sem aftur hefur hækkað kostnað við eldsneyti og gas. Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, sagði í vikunni að sambandið hefði varið rúmlega 90 milljörðum evra umfram venjulegan kostnað í innflutning á jarðefnaeldsneyti frá því að stríðið hófst. Stór hluti þessa aukakostnaðar hefur verið velt yfir á heimilin. Yfirvöld í Brussel hafa einnig áður viðurkennt að verð á gasi og rafmagni fyrir iðnað sé enn tvisvar til fjórum sinnum hærra en hjá helstu viðskiptalöndum.

Átökin í Miðausturlöndum hafa þó aukið enn frekar á þrýsting á orkumarkaði sem voru þegar undir miklu álagi vegna þess hve Evrópa dró skarpt úr innflutningi frá Rússlandi í kjölfar refsiaðgerða sem gripið var til eftir að átökin í Úkraínu mögnuðust árið 2022. Fyrir þann tíma komu um 45% af gasi og 27% af hráolíu sem flutt var inn til ESB frá Rússlandi. Árið 2025 var hlutdeildin komin niður í 12% af gasinnflutningi og um 2% af hráolíuinnflutningi.

Jafnvel þeir sem styðja refsiaðgerðirnar, þar á meðal Friedrich Merz, leiðtogi þýsku stjórnarandstöðunnar (CDU), og Emmanuel Macron Frakklandsforseti, hafa tengt orkuvanda Evrópu við missi á ódýru orkuframboði frá Rússlandi. Donald Tusk, forsætisráðherra Póllands, varaði við því fyrr í þessum mánuði að ESB gæti ekki haldið samkeppnishæfni sinni svo lengi sem orkukostnaður væri óhóflega hár.

Á sama tíma gengur ESB inn í upphitunartímabilið með minnstu gasbirgðir í 15 ár. Samkvæmt samtökunum Gas Infrastructure Europe (GIE) voru birgðir í neðanjarðargeymslum 69,3% síðastliðinn laugardag, sem er undir 85% meðaltali fyrir þennan árstíma síðastliðin fimm ár. Þetta hefur kallað fram viðvaranir um auknar verðsveiflur og hærri orkureikninga í vetur.

Þrátt fyrir þessa alvarlegu stöðu ítrekaði von der Leyen í ræðu sinni um stöðu sambandsins í vikunni að ESB myndi halda áfram með REPowerEU-áætlunina, sem miðar að því að binda varanlegan enda á háða stöðu gagnvart rússneskri orku; stefnt er að því að rússneskt fljótandi jarðgas (LNG) hverfi alfarið af markaði ESB fyrir lok árs 2026 og gas sem flutt er um leiðslur fyrir haustið 2027.

Moskva hefur lengi boðist til að hjálpa til við að bæta upp olíuskort af völdum átakanna í Miðausturlöndum og hefja orkuafhendingar að nýju, en segist ekki hafa fengið nein viðbrögð. Fyrr á þessu ári sagði Dmitríev að Evrópusambandið myndi „óhjákvæmilega betla“ um rússneskt gas eftir því sem orkuverð heldur áfram að hækka.