Með upptöku evru hyrfi sá möguleiki að bregðast við efnahagsáföllum með lækkun gengis krónunnar. Í viðtali við Morgunblaðið sagði Daði Már Kristófersson fjármálaráðherra að vinnuafl gæti í slíkum aðstæðum leitað frekar til annarra landa eftir atvinnu. Ummælin hafa sætt gagnrýni frá hagfræðingum og öðrum sem telja að verið sé að horfa á fólk sem hagstærð fremur en einstaklinga og fjölskyldur.
Reynslan af hruninu
Eftir bankahrunið árið 2008 leituðu margir Íslendingar fyrir sér erlendis með atvinnu. Á sama tíma lækkaði gengi krónunnar verulega, sem stuðlaði að aukinni samkeppnishæfni útflutningsgreina og hjálpaði atvinnulífinu að rétta úr kútnum á ný.
Verði evra tekin upp sem gjaldmiðill Íslands yrði hins vegar ekki hægt að bregðast við efnahagsáföllum með gengislækkun. Daði Már vísaði í viðtalinu til þess sem hagfræðingar kalla hreyfanleika vinnuafls, þar sem fólk getur flust milli landa í leit að atvinnu þegar efnahagsáföll dynja yfir einstökum ríkjum.
„Afsakið en við erum að tala um fólk. Fjölskyldur fluttu þá erlendis nauðbeygðar. Fyrirvinnur, mæður og feður fóru til starfa erlendis og skildu fjölskyldur eftir heima,“ skrifar Erna Bjarnadóttir hagfræðingur á Facebook.
Erna, sem hefur verið gagnrýnin á ESB-aðild og upptöku evru, bendir á að atvinnuleysi innan Evrópusambandsins sé að jafnaði hærra en á Íslandi og því sé ekki sjálfgefið að atvinnu sé að finna erlendis þegar á reynir.
Gylfi Zoega ver hreyfanleika vinnuafls
Áður en Daði Már varð fjármálaráðherra starfaði hann sem prófessor við Háskóla Íslands. Samstarfsmaður hans þar, hagfræðingurinn Gylfi Zoega, tók undir með ráðherranum í umræðunni og taldi að vinnufúsar hendur gætu leitað til útlanda eftir lífsbjörginni yrði samdráttur í íslensku atvinnulífi.
Gylfi sagði jafnframt að það gæti verið þroskandi að dvelja og starfa um tíma erlendis.
Ummælin hafa þó ekki fallið í kramið hjá öllum.
„Það gæti verið gagnlegt að líta upp úr Excel-skjölunum einstaka sinnum,“ skrifaði Gunnlaugur Auðunn Júlíusson hagfræðingur í umræðunni á Facebook.
Rekstrarhagfræðingurinn Frosti Sigurjónsson, höfundur bókar um Evrópusambandið, gagnrýndi einnig sjónarmiðið.
„Þetta sýnir hvað teknókratisminn getur verið miskunarlaus. Í stað aðlögunar í gegnum gengi krónu sem dreifir og þannig mildar áfallið fyrir alla, skal aðlögunin verða í gegnum aukið atvinnuleysi og búferlaflutninga.“
Aðrir hafa bent á að bæði Daði Már og Gylfi Zoega starfi innan kerfis sem bjóði upp á meira starfsöryggi en almennt gerist á vinnumarkaði.
Elvar Eyvindsson viðskiptafræðingur og bóndi segir að áföll á borð við aflabrest eða eldgos myndu ekki birtast í gengisbreytingum ef krónan hyrfi, heldur í auknu atvinnuleysi og búferlaflutningum.
„Sá sem ekki getur rekið gjaldmiðil, er ekki sjálfstæður. Sjálfstæði og gjaldmiðill eru tvær hliðar á sama peningi,“ skrifar Elvar og bætir við:
„Fjármálaráðherra sem ekki skilur það er ekki hæfur.“
Sólveig Anna tekur undir gagnrýnina
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar, fjallar einnig um málið í Morgunblaðspistli um helgina þar sem hún tengir umræðuna við stöðu launafólks og lýðræðisleg réttindi.
Hún segir að réttur vinnandi fólks til að búa við öryggi og mannsæmandi kjör í eigin landi sé meðal mikilvægustu þátta lýðræðisins.
„Og af þessum ástæðum segi ég nei og Daði já þann 29. ágúst næstkomandi,“ skrifar Sólveig Anna með vísun til þjóðaratkvæðagreiðslunnar sem ríkisstjórnin hyggst halda um áframhaldandi viðræður um aðild Íslands að Evrópusambandinu.
