Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir, dómsmálaráðherra, kynnti í morgun nýja landsáætlun gegn kynbundnu ofbeldi sem ber nafnið Réttur til öryggis. Þetta er í fyrsta sinn sem sett verður fram áætlun um hvernig Ísland hyggst koma ákvæðum Istanbúl-samningsins í framkvæmd.
„Mér finnst heitið kjarna það sem við erum að tala um. Réttinn til öryggis. Þrátt fyrir að Ísland sé heimsmeistari í jafnrétti, og hefur verið um árabil, þá stendur samt alltaf eftir að það er ofboðslega algeng og útbreidd reynsla kvenna á Íslandi að verða fyrir ofbeldi eingöngu vegna þess að þær eru konur,“ segir Þorbjörg Sigríður.
„Það skiptir ekki máli hvort við erum að horfa á tölur um nauðganir eða annað ofbeldi. Þess vegna erum við að fara með markvissum aðgerðum í það núna með fræðslu, forvörnum og lagabreytingum að reyna einfaldlega að sporna við þessu,“ segir efthún.
Vilja auka fræðslu, bæta meðferð mála og þjónustu við þolendur.
Áætlunin telur 30 síður og þar er að finna ólíkar aðgerðir til að bæta stöðu þolenda ofbeldis en líka berjast gegn ofbeldinu.
Áhersla er lögð á að tryggja samræmt verklag innan heilbrigðisþjónustu og réttarvörslukerfisins, auka aðgengi að þjónustu um allt land og bæta upplýsingagjöf til þolenda. Þá er á að efla fræðslu fyrir fagstéttir og styrkja gagnaöflun, svo stjórnvöld hafi betri yfirsýn yfir umfang og eðli ofbeldis. Bæta á þjónustu og meðferð kynferðisbrota í dómskerfinu og hjá lögreglu.
Einnig kemur fram í áætluninni að það sé til skoðunar hvort hægt verði að nafngreina vændiskaupendur, og þyngja refsingar fyrir kaup á vændi þannig að lágmarks refsing verði vændiskaup en ekki sekt.
„Kaupandinn gjarnan fjölskyldufaðir og við ætlum að ná því upp á yfirborðið hverjir þetta eru“
Þorbjörg Sigríður segir að því miður hafi umfjöllun Kveiks um vændi og mansal á Íslandi ekki komið henni á óvart.
„Vændi er auðvitað útbreitt í heiminum öllum en auðvitað er það sláandi fyrir land sem á þessa sögu í jafnréttismálum að vera komið á landakortið sem stórvændismarkaður. Það finnst mér ekki vera gott,“ segir hún.
Þar sem vændi og mansal er þrífist einnig önnur skipulögð brotastarfsemi. Stjórnvöld taki baráttuna gegn skipulagðri brotastarfsemi alvarlega.
Varðandi vændið vonast hún til að höggva á eftirspurnina með því að herða refsingar við vændiskaupum.
„Við vitum að kaupandinn er gjarnan fjölskyldufaðir og við ætlum að ná því upp á yfirborðið hverjir þetta eru til þess að ná eftirspurninni niður,“ segir Þorbjörg.
Sérstök áhersla lögð á hópa sem verða fyrir mismunun
Lögð er sérstök áhersla á hópa sem verða fyrir mismunun, til að mynda erlendra kvenna, og kvenna með fötlun, og annarra jaðarsettra hópa. En einnig þolenda ofbeldis sem er síður sýnilegt, eins og stafræns ofbeldis og heiðurstengds ofbeldis.
Ein aðgerðanna er komin í framkvæmd en fyrr í vikunni samþykkti Alþingi sað heimila lögreglu að notast við ökklabönd samhliða nálgunarbanni og brottvísun af heimili.
Áætlunin stórt og dýrmætt skref
Linda Dröfn Gunnarsdóttir framkvæmdastýra Kvennaathvarfsins var ein þeirra sem sat fundinn í morgun. Hún segir áætlunina heilt yfir stórt og dýrmætt skref. Hún bindur miklar vonir við ökklaböndin sem gefið hafa góða raun í Noregi.
„Þar sem þetta hefur gengið vel og verið gert vel. Við höfum séð þar tölur hækka gríðarlega, þar sem sett er nálgunarbann og farið er eftir nálgunarbanni og það virt,“ segir hún.
„Það er að virka þar og það sem er lykillinn er náttúrulega í fyrsta lagi fjármagn að það fylgi þessum breytingum þannig að hægt sé að fjárfesta í ökklaböndum og fylgja þessu eftir,“ segir Linda.
Einnig þurfi að leggja áherslu á fræðslu til framlínunnar, til dómstóla og lögreglu.
„Um hvenær er kona sannarlega í hættu. Af því að við eigum það til að einblína of mikið á líkamlegt ofbeldi. Við vitum að það er til eitthvað sem heitir nauðungarstjórnun sem eru ólíkar tegundir ofbeldis sem jafnvel enda í kvennamorði þó svo að ekkert líkamlegt ofbeldi hafi átti sér stað,“ segir Linda.
Því þurfi fagaðilar að hafa góða innsýn inn í það hvenær konur eru í hættu. „Þá er það þetta áhættumat, sem kemur fram í þessari áætlun, að það eigi að vinna þau betur og að framlínan öll kunni að spyrja réttra spurninga og meta málin rétt,“ segir Linda.
