Fyrrverandi formaður Kennarasambandsins gagnrýnir að forgangsraða eigi námsefni í stærðfræði þegar stærsti vandinn liggi í lesskilningi. Hann segir menntamál hafa verið í ólestri í meira en áratug og að vinnubrögð í menntamálaráðuneytinu hafi síst batnað með nýjum ráðherra.
„Vandinn liggur í því að efla orðaforða og tilfærslu íslensks máls á milli kynslóða en ekki tilfallandi hlutir sem ráðuneytið finnur í einhverri skoðanakönnun,“ segir Ragnar Þór Pétursson, kennari og fyrrverandi formaður Kennarasambands Íslands, og vísar til tilkynningar frá mennta- og barnamálaráðuneytinu.
Þar er farið yfir niðurstöður greiningar á stöðu námsgagna í stærðfræði og lagt til að stærðfræði verði skilgreind sem forgangsverkefni næstu þriggja ára.
„Það sem vekur spurningarnar á mér eru vinnubrögðin í ráðuneytinu vegna þess að vandinn varðandi námsefni á Íslandi en miklu stærri en svo að hann snúist um einhvern einn bókaflokk í stærðfræði,“ segir Ragnar Þór.
Ragnar Þór segir ákvarðanir menntamálaráðuneytisins handahófskenndar.
„Stærðfræði er raunar sú af grunngreinunum þremur sem ráðherrann hefur talað mest um. Það er sú af þessum greinum sem stendur langsterkust hjá okkur, við mælumst miklu hærri á PISA-prófum í stærðfræði heldur en í lestri og náttúrufræði. Allir sem eitthvað vita eru löngu búnir að átta sig á því að grundvallarvandamálið í íslenska menntakerfinu liggur í lesskilningnum, í því að okkur hefur mistekist að að flytja tungumálið milli kynslóða,“ segir Ragnar Þór.
Menntamálaráðherrar vilji byggja eigin bautasteina
Hann segir ráðherra málaflokksins skorta heildarsýn. Það hafi raunar verið staðan í rúma tvo áratugi.
„Að starfa í íslenska menntakerfinu er eins og að vera fastur í „Groundhog Day“. Það kemur nýr ráðherra, nýr ráðherra vill láta til sín taka, hunsar meira og minna allt sem búið er að gera, eða stefnt er að því að gera, og vill slá eigin keilur, byggja bautasteina við sjálfan sig. Og í öllum tilvikum, hjá síðustu sex ráðherrum að minnsta kosti, hefur það misheppnast,“ segir Ragnar Þór.
Þar nefnir hann misheppnaða innleiðingu námskrár í tíð Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur og síðar Katrínar Jakobsdóttur, þegar Menntamálastofnun hafi „keyrt út í móa“ í tíð Illuga Gunnarssonar, og farsældarlög Ásmundar Einars Daðasonar.
„Og ekkert af því sem Inga Sæland er að gera ber þess nokkur merki að menn hafi lært nokkurn skapaðan hlut, heldur heldur ráðuneytið áfram þetta áfram því að vinna ófaglega og vinna í raun og veru pólitískt í menntamálum ekki faglega eins og fagráðuneyti á að gera.“
Börn flytji burt úr íslenskum málheimi um fermingaraldur
Ragnar Þór segir að síðustu átta ráðherrar málaflokksins hafi unnið í hluta vandamálsins en það þurfi stórátak ef íslenska eigi að vera menntamálið.
„Íslensk ungmenni þau flytja burt úr íslenskum málheimi svona rétt fyrir fermingaraldur og tileinka sér ekki þennan svokallaða annars stigs orðaforða, sem nám fer fram á, og veldur því að öll bókleg próf, hvort sem þau heita PISA eða eitthvað annað, þau verða illviðráðanleg,“ segir Ragnar Þór og bætir við að íslensk ungmenni séu frekar farin að tileinka sér ensku fyrir flóknari orðaforða heldur en íslensku.
„Ef það á að vera töluð íslenska hérna á þessu landi og það á að vera notað sem menntamálið er að tryggja að þau hafi öll, óháð efnahag, aðganga að íslenskum málheimi, líka á stafræna miðla,“ segir Ragnar Þór.
Höfum misst sjónar á hvað það kosti að tala eigið tungumál
Þar nefnir hann meðal annars aðgang að hljóðbókum, sem hann segir ekkert síðri en aðrar bækur.
„Í dag eru hljóðbækur munaðarvara, foreldrar þurfa að hafa efni á því að borga tugi þúsunda á ári til þess að hafa aðgang að hljóðbókum,“ segir Ragnar Þór.
„Þjóðin var miklu fátækari sem náði að byggja hér upp almenningsbókasöfn þar sem tryggt var að hvert einasta barn, sama hvar það bjó á landinu, hafði aðgang að bókmenntum. Við vorum metnaðarfull í barnabókaútgáfu og sumir af okkar færustu rithöfundum eru barnabókahöfundar.“
Ragnar Þór segir að lyfta þurfi grettistaki til að viðhalda íslenskunni.
„Við höfum vanrækt það að halda íslenskunni lifandi í almannarýminu síðustu 15, 20 ár, og í staðinn litið á bókmenntirnar sem einhverja gróðaholu fyrir einhver frumkvöðlafyrirtæki eða jafnvel fyrir erlendar keðjur til að græða á, og misst sjónar á því hvað það kostar í raun og veru að hafa þjóð í þessu landi sem talar sitt eigið tungumál.“
