Úrskurðarnefnd kosningamála hefur hafnað kröfum ónefnds manns um að kosningar til borgarstjórnar Reykjavíkur sem fram fóru fyrir 10 dögum yrðu ógiltar vegna myndbirtingar af ógildum kjörseðli í kosningasjónvarpi RÚV.
Maðurinn lagði fram kæru til nefndarinnar daginn eftir kosningar.
Samkvæmt kærunni sendi RÚV á kosninganótt út frá talningarstað í Reykjavík sem var í ÍR heimilinu í Breiðholti. Hafi fréttamaður sýnt mynd af kjörseðli sem talinn hafi verið ógildur. Kærandinn vísaði til þess að fram að úrskurði um gildi kjörseðils teljist kjörseðillinn gildur og kosningar á Íslandi væru leynilegar og því óheimilt að sýna kjörseðla.
Í umsögn yfirkjörstjórnar í Reykjavík kom fram að yfirkjörstjórnin teldi að myndbirting af kjörseðlinum í sjónvarpi hafi hvorki falið í sér annmarka né galla á framkvæmd kosninganna. Talning atkvæða eftir klukkan 22.00 hafi verið opin almenningi lögum og venju samkvæmt. Frá þeim tíma og til loka talningar hafi reglulega verið sjónvarpað frá talningu í kosningasjónvarpi RÚV eins og hefðbundið sé. Þá hafi jafnframt verið streymt frá talningunni á vef Reykjavíkurborgar frá því að kjörfundi lauk. Í talningu hafi verið úrskurðað um vafaatkvæði í hverri umferð en fyrir það hafi úrskurður verið undirbúinn af yfirkjörstjórn og/eða farið yfir einstök vafaatkvæði með umboðsmönnum framboðslista.
Kjörseðill
Segir enn fremur að umræddur kjörseðill hafi verið vafaatkvæði í annarri umferð talningar. Um þau hafi verið úrskurðað klukkan 02.20. Atkvæðið hafi þar verið úrskurðað ógilt. Mynd af kjörseðlinum hafi verið sjónvarpað klukkan 03.04 og í beinu framhaldi hafi verið rætt við fulltrúa yfirkjörstjórnar um kjörseðilinn og hvernig farið væri með atkvæðið samkvæmt kosningalögum. Slík viðtöl við formenn eða fulltrúa yfirkjörstjórnar um framkvæmd kosninga og talningar séu algeng.
Yfirkjörstjórn benti einnig á að í sveitarstjórnarkosningum fari yfirkjörstjórnir, samkvæmt kosningalögum, sérstaklega með það verkefni að veita almenningi og fjölmiðlum upplýsingar, fræðslu og leiðbeiningar. Ákvæði kosningalaga hafi ekki að geyma takmörkun á myndatökum almennings eða fjölmiðla af talningu atkvæða enda um framkvæmdavaldsathöfn að ræða sem fram fari fyrir opnum tjöldum. Alvanalegt sé að fjölmiðlar birti myndir af framkvæmd talningar þar með talið af atkvæðabunkum þar sem greina megi einstaka kjörseðla eða þeir sýndir. Þá sé hvorki í ákvæðum kosningalaga eða stjórnvaldsfyrirmæla að finna fyrirmæli þess efnis að óheimilt sé að sýna eða birta myndir af kjörseðlum í talningu, sem fram fari fyrir opnum tjöldum, líkt og kærandinn staðhæfi.
Öðru máli gegni þegar kjósandi greiði atkvæði á kjörfundi. Þar gildi sú meginregla að kjósandi skuli gæta þess að enginn geti séð hvernig hann greiddi atkvæði. Myndbirting af kjörseðli í kosningasjónvarpi RÚV geti því ekki talist brot á kosningalögum enda sé talning atkvæða opinber en ekki leynileg. Þá hafi ekki mátt ráða af umræddum kjörseðli, sem sýndur var í sjónvarpi, vilja kjósanda enda seðillinn ógildur og af myndskreytingu á seðlinum verði heldur ekki ráðið um hvaða kjósanda var að ræða. Því beri að hafna kröfunni um ógildingu kosninganna.
Hafnað
Í niðurstöðu úrskurðarnefndar kosningamála segir að umræddur kjörseðill hafi verið úrskurðaður ógildur þegar myndir birtust af honum á RÚV.
Ekki sé að finna neina takmörkun í kosningalögum á myndatökum almennings eða fjölmiðla af talningu atkvæða og þá sé heldur ekki að finna nein fyrirmæli þess efnis að óheimilt sé að sýna eða birta myndir af kjörseðlum í talningu.
Það sé því ekki hægt að fallast á það að myndbirting RÚV af kjörseðli leiði til þess að atkvæðagreiðsla á kjörfundi hafi ekki verið leynileg og þar af leiðandi ólögmæt. Þá verði heldur ekki talið að um galla á framkvæmd talningar hafi verið að ræða, sem hafi leitt til ógildingar sveitarstjórnarkosninga í Reykjavík.
Kröfu um ógildingu kosninganna var þar með hafnað.
