Verðlaunablaðamaðurinn Kjartan Kjartansson gagnrýnir vinnubrögð Nútímans í færslu sem hann birti í Facebook hópnum Fjölmiðlanördar í kjölfar fréttar um mann sem steig fram og sagðist bera ábyrgð á því að hafa málað yfir inngildingarfánann við Grafarvogskirkju.
Í færslu sinni deilir Kjartan hlekk á frétt Nútímans og spyr:
„Er þetta einn af þessum aktívistablaðamönnum sem maður heyrir svo mikið um þessa dagana?“
Gagnrýni hans virðist beinast að því að Nútíminn birti yfirlýsingu mannsins nafnlaust á sama tíma og lögregla rannsakar málið sem meintan hatursglæp.
Í athugasemd við eigin færslu skrifar Kjartan að hann sé reyndar ekki sérfræðingur í hvernig blaðamannaaktívismi virkar.
„Ég kannast ekki við að fjölmiðlar hafi trúnaðarskyldur við ætlaða lögbrjóta, eins og þær að veita þeim nafnleynd. Það myndi enginn alvörugefinn fjölmiðill birta nafnlausa yfirlýsingu frá einhverjum sem lögreglan leitaði að. Þar fyrir utan kemur ekkert fram þarna hvernig miðillinn sannreyndi að sá sem sendi þeim þessa yfirlýsingu væri raunverulega sá sem vann skemmdarverkin. En ég er náttúrulega ekki sérfræðingur í hvernig blaðamannaaktívismi virkar.“
Gagnrýni Kjartans beinist meðal annars að því að Nútíminn hafi veitt einstaklingnum nafnleynd þrátt fyrir að lögregla rannsaki málið.
Vernd heimildarmanna hefur hins vegar lengi verið viðurkennd meginregla í íslenskri blaðamennsku. Hún byggir meðal annars á 71. grein stjórnarskrárinnar um friðhelgi einkalífs, sem hefur verið túlkuð þannig að hún nái einnig til samskipta fjölmiðla og heimildarmanna.
Jafnframt endurspeglast þessi meginregla í lögum um fjölmiðla nr. 38/2011, þar sem tjáningarfrelsi og réttur almennings til upplýsinga eru meðal grundvallarsjónarmiða. Lögin leggja sérstaka áherslu á tjáningarfrelsi og rétt til upplýsinga. Þótt kaflar laganna fjalli um fjölmiðlun almennt og skyldur, byggir vinnan á þeirri hefð að trúnaður sé ófrávíkjanlegur.
Skiptar skoðanir í athugasemdum
Umræðan undir færslunni varð fljótt lífleg.
Sigurjón Sveinsson gagnrýndi afstöðu Kjartans og spurði hvort hann teldi að blaðamenn ættu aðeins að gæta trúnaðar við heimildarmenn eftir pólitískum skoðunum þeirra:
„Það sem þú ert að segja hér er s.s. að það er algerlega blaðamannsins að meta hvort á að gæta trúnaðar eða ekki við heimildarmenn, allt eftir því hvar í pólitíkinni viðkomandi blaðamaður er? Sem sagt, engin prinsipp? Ekkert hlutleysi? Gotcha.“
Ólafur Hauksson velti einnig fyrir sér tilgangi umræðunnar og skrifaði:
„Þetta er umræðuhópur um vinnubrögð fjölmiðla og fjölmiðlun almennt. Hvað felst í spurningu málshefjanda? Endilega útskýra.“
Þá skrifaði Þorsteinn Kristinsson einnig:
„Kjartan, pistlar þínir eru yfirleitt fullir af lygum og áróðri.“
Maðurinn sagðist hafa viljað vekja umræðu
Í frétt Nútímans er fjallað um yfirlýsingu einstaklingsins sem sagðist bera ábyrgð á því að hafa málað yfir inngildingarfánann við Grafarvogskirkju með litum íslenska fánans.
Í yfirlýsingunni sagðist hann hvorki bera hatur í garð samkynhneigðra né annarra hópa og sagði markmið sitt hafa verið að vekja umræðu um þjóðfánann, þjóðernisvitund og það sem hann kallaði pólitískan réttrúnað. Málið er til rannsóknar hjá lögreglu sem meintur hatursglæpur.
