Tónlistariðnaðurinn stendur frammi fyrir mestu breytingum í áratugi. Nýjar uppljóstranir sýna að hundruð laga með stórstjörnum á borð við SZA hafa verið notuð án leyfis til að þjálfa gervigreindarkerfi. Á meðan sum útgáfufélög reyna að semja, krefjast listamenn harðari löggjafar og tala um menningarrán.

Deilan náði nýjum hæðum eftir að nýtt greiningartæki afhjúpaði að gervigreindarfyrirtæki höfðu notað 238 lög eftir bandarísku tónlistarkonuna SZA til að þjálfa tónlistarlíkön sín. Þar á meðal voru mörg óútgefin lög sem geymd höfðu verið á lokuðum svæðum.

SZA (borið fram „Sizza“) er listamannsnafn Solánu Imani Rowe, sem er ein áhrifamesta tónlistarkona og lagahöfundur samtímans. Hún er sérstaklega þekkt fyrir að endurskilgreina nútíma R&B-tónlist með því að blanda henni saman við indie-rokk, popp og hip-hop.

SZA brást við af mikilli hörku á samfélagsmiðlum og kallaði athæfið siðlaust og ófyrirgefanlegt. Beindi hún spjótum sínum sérstaklega að tónlistarmanninum Diplo vegna tengsla hans við gervigreindarforritið Suno, en hann hafði áður valdið usla með því að segja listamönnum að „aðlagast eða gerast Uber-bílstjórar“. SZA vakti jafnframt athygli á því að brotin bitnuðu sérstaklega illa á svörtum listamönnum. Þeir hefðu mótað dægurmenningu á heimsvísu en fengu minnstu lagalegu- og skapandi vernd.

„Ekki gefa frá ykkur ykkar Vibranium(e. „Do not give away your vibranium“),“ sagði listakonan. Með þessu vísar hún í þekkta myndlíkingu úr Marvel-ofurhetjuheiminum og hvetur listamenn til að vernda sköpunargáfu sína og menningararfleifð gegn ásælni gervigreindarfyrirtækja.

Iðnaðurinn logar í deilum: Listamenn vs. gervigreind

Málið teygir sig langt út fyrir SZA því fjöldi annarra þekktra listamanna hafa fundið verk sín í sama gagnagrunni.

Víðtæk mótmæli urðu þegar yfir 200 tónlistarmenn, þar á meðal Billie Eilish, Nicki Minaj og Katy Perry skrifuðu undir opið bréf þar sem óleyfileg gervigreindarþjálfun er sögð „árás á mennska sköpunargáfu“.

Þótt meirihluti fordæmi tæknina, kjósa sumir að nýta hana. Tónlistarkonan Grimes hefur boðið öðrum að nota gervigreindarútgáfu af rödd sinni gegn helmingi streymishagnaðar, og upptökustjórinn Timbaland telur gervigreindina opna nýjar dyr í sköpun.

Dómsmál og klofningur meðal útgáfufyrirtækja

Samtök hljóðritaiðnaðarins í Bandaríkjunum (RIAA) standa í ströngum málaferlum gegn gervigreindarfyrirtækjunum Suno og Udio. Útgáfufyrirtækin krefjast gríðarlegra skaðabóta vegna kerfisbundins höfundarréttarbrots, en Udio viðurkenndi nýverið að hafa halað niður tónlist af YouTube í stórum stíl til þess að þjálfa kerfi sín.

Hins vegar gætir ákveðins klofnings í bransanum:

Risar á borð við Warner Music Group og Universal Music Group hafa gert samkomulag við Suno og Udio. Þeir munu leyfa notkun á tónlist sinni gegn greiðslum og hlutafé í gervigreindarfyrirtækjunum. Sony Music neitar að semja og berst áfram fyrir dómstólum. Málið veltur nú á því hvernig dómstólar skilgreina „sanngjarna notkun“ (e. fair use) og hvort tæknifyrirtækjum sé frjálst að surfa internetið eftir hugverkum manna.

Framtíð tónlistar gerð með gervigreind

Lagaleg staða tónlistar gerð með gervigreind er enn á gráu svæði. Grundvallarreglan er sú að tónlist sem er 100% búin til af gervigreind nýtur engrar höfundarréttarverndar, þar sem eingöngu mennsk sköpun er vernduð samkvæmt lögum.

Stærsta lagalega áskorunin snýr hins vegar að persónuvernd og svokölluðum „deepfake“ lögum, þar sem raddir þekktra listamanna eru falsaðar með gervigreind. Bandaríkin reyna nú að bregðast við þessu með svokölluðum NO FAKES lögum, en tónlistarfólk um allan heim kallar eftir hraðari viðbrögðum stjórnvalda þar sem gervigreindartónlist telur nú þegar tæp helming allra dagslegra upphleðslna á ákveðnum streymisveitum.