Skagen er í eigu norska fjármála- og tryggingarisans Storebrand.
Fredrik Bjelland sjóðstjóri Kon-Tiki segir í samtali við Morgunblaðið að árangur sjóðsins það sem af er þessu ári hafi einnig verið góður þrátt fyrir umrót í heimsmálunum vegna stríðsátakanna fyrir botni Miðjarðarhafs og í Úkraínu.
Bjelland segir að yfirstandandi átök Bandaríkjanna og Írans hafi ekki haft bein áhrif á eignasafn Kon-Tiki. „En það er óvíst hvað þetta þýðir þegar horft er til lengri tíma. Átökin hafa haft áþreifanleg áhrif á Asíumarkaði og daglegt líf fólks þar.“
Bjelland segir að sjóðurinn sé einn ódýrasti nýmarkaðssjóðurinn miðað við virðismat.
Skagen rekur fimm alþjóðlega fjárfestingarsjóði en auk Kon-Tiki eru það Vekst, Global, Focus og m2.
Fjárfestingar Kon-Tiki eru að stærstum hluta í Asíu eða 72%, en 3% eru í Afríku, 14% í Suður-Ameríku, 4% í Norður-Ameríku og 8% í Evrópu.
Reglulegar heimsóknir
Fredrik Bjelland hefur starfað fyrir Skagen í átta og hálft ár og hefur heimsótt Ísland reglulega sl. sex ár. „Ég held að við Norðmenn og Íslendingar hugsum svipað hvað varðar fjárfestingar. Við viljum sjálf sinna innlenda markaðinum en svo er heill heimur þarna úti. Það er erfitt að sitja heima í Noregi og Íslandi og vita um allt sem gerist þar.“
Hann segir að hugsa þurfi til langs tíma. „Ég veit allt um langtímahugsun í fjárfestingum enda vann ég áður fyrir norska olíusjóðinn. Þar er hugsað mjög langt fram í tímann.”
Sjóðstjórinn segir að með því að hugsa langt fram í tímann sé smátt og smátt hægt að byggja upp traust. „Sú hugsun á vel við á Íslandi einnig.“
Bjelling fundaði á dögunum með íslenskum viðskiptavinum. „Nokkrir af stóru íslensku lífeyrissjóðunum eru hluthafar í Kon-tiki og einnig nokkrir einkafjárfestar. Skagen hefur sinnt íslenska markaðnum í um tuttugu ár.“
Heilbrigð skynsemi
Fjárfestingarstefna Kon-Tiki er byggð á virðismati þar sem heilbrigð skynsemi og langtímahugsun eru á meðal helstu útgangspunkta að sögn Bjelland. Einnig er notað sjálfstætt gagnadrifið mat óháð því hvað markaðurinn er að hugsa á hverjum tíma og jafnvel andstætt honum (e. contrarian mindset). Rýnt er í markaðina og leitað að undirverðlögðum fyrirtækjum.
Nýmarkaðir eru að sögn Bjelland allir markaðir utan Bandaríkjanna og Vestur-Evrópu. „Allt annað má skilgreina sem nýmarkaði. Við fjárfestum langmest í Asíu – og þá aðallega í Kína, Indlandi, Taívan og S-Kóreu.“
Einnig beinir Kon-Tiki fjárfestingum til Indónesíu, Malasíu og Taílands. „Þá erum við talsvert í Brasilíu en einnig í Mexíkó, Síle og eitthvað í Argentínu og Austur-Evrópu.“
Bjelland bendir á í þessu samhengi að bandaríski markaðurinn sé ekki að ganga vel í samanburði við nýmarkaðina. „Nýmarkaðirnir hafa verið ódýrari en þróaðir markaðir og Bandaríkjamarkaður.“
Kon-Tiki á hlut í um fimmtíu fyrirtækjum
Spurður um tækifæri í Afríku segir Bjelland að nokkuð góður hlutabréfamarkaður sé í Suður-Afríku. „En við fjárfestum ekki svo mikið beint á markaðnum í Afríku. Við áttum einu sinni hlutabréf í Gana, Nígeríu og Keníu. Við kjósum frekar að fjárfesta í fyrirtækjum sem eru skráð annars staðar. Til dæmis eigum við hlut í fyrirtæki sem er skráð í Kanada en rekur Ivanhoe-námuna í Kongó. Hún er ein stærsta koparnáma í heimi.“
Bjelland segir að mikil spenna ríki enn yfir framgangi gervigreindar og því sem hún muni breyta í komandi framtíð, þó svo að einhver umræða hafi gert vart við sig um yfirverðlagningu gervigreindarfyrirtækjanna.
Horfi til virðiskeðju
Norðmaðurinn segir að Skagen horfi til virðiskeðju hugbúnaðarfyrirtækjanna. „Þú þarft ekki annað en að fylgjast með tilkynningum tæknirisanna Google, Meta, Amazon og Microsoft til að sjá að það eru að fara hundruðir milljarða Bandaríkjadala frá þeim í örflögur, gagnaver, o.s.frv. Og þetta er að megninu til allt framleitt í Asíu, öll þessi virðiskeðja, í Taívan, S-Kóreu og Kína. Þetta er mjög mikilvægt fyrir þessi lönd. Þannig að það hefur orðið ákveðin breyting á því hvar mesta virðið er skapað, þ.e. þessi færsla frá hugbúnaðarfyrirtækjunum yfir til vélbúnaðarfyrirtækjanna.“
Hugbúnaðarfyrirtæki hiksta og verð þeirra getur lækkað að sögn Bjelland vegna þess að gervigreindin getur skrifað og afritað forrit. Hugbúnaður tapi því sérstöðu sinni. „Þú afritar ekki með sama hætti vélbúnað. Því hefur eftirspurnin aukist mikið eftir þessum hlutum eins og sést skýrt á hlutabréfaverði fyrirtækja sem framleiða vélbúnað eins og SK Hynix, Samsung og TMSC. Ég held að hlutabréfamarkaðurinn í Suður-Kóreu hafi tvöfaldast að virði á síðasta ári, sem dæmi.“
Umbætur hafa einnig haft áhrif eins og Bjelland útskýrir. „Það kom nýr forseti til valda í Suður-Kóreu, Lee Jae Myung, sem vildi leysa úr læðingi virði í hlutabréfamarkaðnum líkt og gerðist í Japan 3-4 árum fyrr. Þetta hefur skapað mjög aukinn áhuga á s-kóreska hlutabréfamarkaðnum og innlendir fjárfestar kaupa frekar bréf þar en í Bandaríkjunum. Þá eru í gildi skattaívilnanir sem styðja enn frekar við fjárfestingu í landinu og hafa hjálpað markaðnum að vaxa og dafna.“
Spurður nánar um Japan segir sjóðstjórinn að landið sé ekki skilgreint sem nýmarkaður. Því sé það ekki á radar Kon-Tiki. „En sögulega séð þá hefur japanski markaðurinn hegðað sér mjög svipað og sá s-kóreski. Það hefur lengi verið mjög algengt í Japan, og verið hluti af menningunni, að fyrirtæki eigi hvert í öðru, þ.e. ef þú kaupir 5% hlut í mínu fyrirtæki þá kaupi ég 5% í þínu. Og ef það er erlendur hluthafi sem vill gera breytingar sem fólk er ekki sammála hafi menn snúið bökum saman. Þannig hafa fyrirtækin viljað vernda sig sjálf og heimamarkaðinn. En umbæturnar í bæði Japan og S-Kóreu snúa að því að breyta þessari menningu enda sé hún óvinveitt utanaðkomandi fjárfestum.“
Sem dæmi segir Bjelland að ef þú rækir sambærilegt fyrirtæki og Meta, eiganda Facebook, Instagram og WhatsApp, í S-Kóreu og Japan þá væri slíkt fyrirtæki metið miklu lægra þar en í Bandaríkjunum. „Fjárfestar myndu ekki trúa því að hinn japanski eða kóreski Mark Zuckerberg myndi gæta hagsmuna þinna sem minni hluthafa. En nú hafa ríkisstjórnir landanna viljað breyta þessu þannig að erlendir fjárfestar hugsi með jákvæðari hætti til hlutabréfamarkaða landanna. Til þess hafa þær notað bæði hvata og reglur. Einnig hefur verið reynt að gera það meira aðlaðandi að greiða út arð í stað þess að fyrirtækin liggi á peningunum. Það er stuðlað að því að gera fyrirtækin kapítalískari. Þetta hefur bætt markaðina og er ástæðan fyrir því að bæði japanski og s-kóreski markaðurinn hafa hækkað mikið í verði.“
Ennfremur hefur þetta þýtt meiri almenna þátttöku á hlutabréfamarkaði. „Fjárfestar í skráðum félögum í S-Kóreu eru t.d. fleiri en fasteignaeigendur í landinu.“
Hann segir að það sé aðlaðandi fyrir sjóð eins og Kon-Tiki að þessi lönd séu álitin áhættusamari því þá verði þau ódýrari fyrir vikið. „Ef þú finnur fyrirtæki í löndunum sem er t.d. gott í áhættustjórnun geturðu gert mjög góð kaup.“
Um þriðjungur eignasafns Kon-Tiki er beintengdur einhverju sem tengist gervigreind. „Þar má nefna til dæmis að við eigum talsvert, eða 8,9%, í Taiwan Semiconductor, TSMC, sem er leiðandi í að gera minniskort sem fara í gagnaver sem knýja gervigreind. Og svo eigum við stóran hlut í Samsung Electronics sem gerir minnið í snjallsíma og gagnaver.“
Sjóðstjórinn segir að mörg dæmi um áhrif gervigreindar á samfélag og atvinnulíf séu farin að koma í ljós og nefnir dæmi af upplýsingaveitum á netinu sem rukka áskrift. „Þegar gervigreindin er farin að fækka starfsmönnum t.d. verðbréfafyrirtækis úr 80 í 60 þá þarf 20 færri áskriftir að veitunni. Auk þess getur gervigreind útvegað mikið af fríum upplýsingum á netinu. Þetta hefur þau áhrif að upplýsingaveitan á erfitt með að hækka verð á notendaleyfum. Þetta mun klárlega hafa áhrif á komandi árum. Og það er ástæðan fyrir því að verð slíkra fyrirtækja hefur lækkað mikið upp á síðkastið.“
Bjelland segir aðspurður að útilokað sé að vita núna hver verði „sigurvegarinn“ í gervigreindarkapphlaupinu, hvort það verði fyrirtæki eins og Open AI, Anthropic, Google eða önnur. „Mögulega verður það fyrirtæki sem enginn hefur enn heyrt um. Einhver sagði mér að TikTok væri besta gervigreindarfyrirtækið í heiminum í dag.“
Ekki á Íslandi
Kon-Tiki fjárfestir ekki á Íslandi enda er landið ekki nýmarkaðsríki. „Ísland er svokallaður Frontier-markaður sem er minna þróaður en nýmarkaður. En ég held að það sé meira vegna þess hvað virknin er lítil, fyrirtækin eru fá og svo er hindrun í gjaldmiðlinum.“
Um 90% af fólki í heiminum býr á nýmörkuðum eins og Bjelland útskýrir og meira en 80% alls lands eru nýmarkaðir. Einnig eru um 50% af allri virkni í hagkerfum heimsins á nýmörkuðum þó svo að þeir séu aðeins 10% af heimsvísitölusjóðnum. „Þannig að ef þú kaupir í heimsvísitölunni þá ertu bara með 10% hlutdeild í meirihluta af allri efnahagslegri virkni í heiminum og vexti,” segir Bjelland að lokum og bendir á hraðan vöxt í Indlandi og Kína.
