Sýklalyfjaónæmar bakteríur geta valdið alvarlegum þvagfæra- og blóðsýkingum. Hægt er að varast sýkingar á einfaldan hátt. Misjafnt er í hvaða löndum líklegast er að smitast.
„Ónæmi er langhæst í Asíu, í Suðaustur-Asíu, og Afríku, Suður-Ameríku. Þannig að ef að fólk er til dæmis lasburða eða að fara í aðgerð eða eitthvað slíkt þá er það kannski ekki skynsamlegt að fara í ferð til Indlands eða í safarí til Afríku eða eitthvað svoleiðis því að það er mjög erfitt að varast það að fá þessar bakteríur í þessum löndum,“ segir Karl G. Kristinsson fyrrverandi prófessor í sýklafræði og fyrrverandi yfirlæknir á Landspítala.
Komin fram úr öðrum ríkum Norðurlanda
Á síðasta ári fjölgaði greiningum hérlendis á sýklalyfjaónæmum bakteríum það er fjölónæmum E. coli og skyldum bakteríum að því er fram kemur í ársskýrslu sóttvarna fyrir síðasta ár. Greiningar voru þá 650 en voru 200 fyrir tíu árum. Það er rúmlega þreföldun. E. coli bakterían er algengasta orsök þvagfærasýkinga og getur líka valdið blóðsýkingum. Ónæmi í blóðsýkingum var sjö prósent fyrir tíu árum en var 14 prósent í fyrra sem er miklu meira en í öðrum ríkjum Norðurlanda segir Karl:
„Þetta bendir til þess sem sagt að við séum kannski að glata forskoti okkar í þessari baráttu sem að nú nálgast aðrar Evrópuþjóðir sem eru kannski sunnar eða austar.“
Því fleiri smit sem fleiri ferðast til útlanda
Í fyrra ferðuðust átta af hverjum tíu Íslendingum til útlanda samkvæmt Ferðamálastofu.
„Þessar fjölónæmu E.coli bakteríur eru aðallega að koma frá útlöndum sennilega að langmestu leyti með ferðamönnum þ.e.a.s. Íslendingum sem fara til útlanda og dvelja þar og koma síðan með þessar bakteríur í meltingarfærunum og vita ekkert af því nema að þeir sýkist af þessum bakteríum. En svo getur þetta líka borist með matvælum og það hefur verið talsverð aukning í innflutningi á til dæmis á kjúklingum og salati þ.a. það gæti verið hluti vandans.“
Passa upp á neysluvatn, alifuglakjöt og grænmeti
Fyrir utan að vara sig sérstaklega þegar ferðast er til þeirra heimsálfa sem Karl nefndi þá eru ýmis einföld varúðarráð eins og að gæta þess að kaupa vatn í flöskum ef fólk er óvisst með kranavatnið og vara sig á matvælum sem líklegust eru til að innihalda saurmengun.
„Matvæli sem eru líklegust til að innihalda þetta það eru til dæmis eins og kjúklingar en svo getur líka verið að í matvælum eins og í salati og grænmeti sem er þá ekki kannski í sama magni en ef menn neyta þess hráu eða ósoðnu. Svo þarf að passa sig hvar fólkið er að borða, fara á staði sem það treystir ef það er að fara á veitingastaði og velja matvæli sem eru þá ekki líkleg til þess að valda ferðamannaniðurgangi og þá á sama hátt ekki að koma með sýklalyfjaónæmar bakteríur.“
Nánari má lesa um leiðir til að draga úr hættu á smiti í yfirlitsgrein Karls í Læknablaðinu. Aðgerðaáætlun stjórnvalda gegn sýklalyfjaónæmi var staðfest í ágúst 2024.
