Morgunblaðið greindi í gær frá nýútgefinni skýrslu mennta- og barnamálaráðuneytisins þar sem sjá má frammistöðu nemenda úr einstökum grunnskólum á lokaprófum úr menntaskóla veturinn 2023-2024. Þrátt fyrir að lesa megi ýmsar upplýsingar úr skýrslunni er ekki hægt að notast við hana til þess að svara þeim spurningum sem lágu á þeim þingmönnum sem óskuðu eftir því að gögnin yrðu tekin saman, til að mynda hvort markmiðum aðalnámskrár sé náð og jafnræði ríki milli grunnskóla landsins.
Ástæða þess er sú að námsmat einstakra skóla er hvorki samræmt né samanburðarhæft, eins og skýrt er tekið fram í samantekt skýrslunnar og Jón Pétur Zimsen þingmaður ræddi við Morgunblaðið í gær.
Ekkert litið til grunnskólans
Guðrún Inga Sívertsen, skólameistari Verzlunarskóla Íslands, segist í samtali við Morgunblaðið, aðspurð hvort áhyggjuefni sé að ekki hafi verið hægt að gæta að samræmi milli einkunnagjafar í grunnskólum landsins um árabil, hafa minni áhyggjur af einkunnagjöf í grunnskólum og meiri af því að ekki sé samræmi milli þess hvaða námsefni nemendum sé gert að temja sér fyrir útskrift úr grunnskóla.
„Ég er aðallega að hugsa hvaða samræmi liggi í því hvaða námsefni er farið yfir með nemendum. Erum við að svíkja nemendur um eitthvað?“
Hún vísar því jafnframt eindregið á bug að skólinn taki tillit til þess hvaða grunnskóla nemendur útskrifist frá við innritun. „Við skoðum einfaldlega námsmat nemendanna úr grunnskóla og tökum inn á grundvelli þess,“ segir hún. „Við leiðréttum ekki einhverjar grunnskólaeinkunnir, og horfum ekki á það hvaðan nemendur koma.“
Það sé hvorki hlutverk skólans né fýsilegt að starfsmenn hans meti það hvaða grunnskólar hafi stranga einkunnagjöf og hverjir ekki. Því sé einvörðungu farið eftir lokaeinkunnum úr grunnskóla við innritun, auk ákveðinna breyta sem útlistaðar eru ítarlega á heimasíðu skólans.
Sólveig Guðrún Jónsdóttir, rektor Menntaskólans í Reykjavík, tekur undir þau orð Guðrúnar og segir framhaldsskóla ekki eiga að vera setta í dómarasæti yfir grunnskóla landsins.
Guðrún kann þó enga einfalda skýringu á því hvers vegna fyrrverandi nemendur Réttarholtsskóla sem útskrifuðust úr Verzlunarskólanum veturinn 2023-2024 höfðu langtum lægri meðaleinkunn í íslensku en jafnaldrar þeirra úr öðrum skólum, eða um 0,42 stigum undir meðaltali af fjórum mögulegum þegar bókstafseinkunnir hafa verið umritaðar í tölustafi, eins og fram kom í umfjöllun Morgunblaðs gærdagsins.
Hún bendir þó á að í skýrslunni sé ekki tekið tillit til meðaleinkunna þeirra nemenda sem falla úr námi við skólann, og segir það eina mögulegra útskýringa misræmisins.
Fylgja viðmiðum námskrár
Margrét Sigfúsdóttir skólastjóri Réttarholtsskóla segist ekki telja að einkunnagjöf íslenskukennara skólans sé strangari en í öðrum skólum og segir Verzlunarskólann einnig líta til einkunna í öðrum fögum en íslensku og stærðfræði við innritun.
Skólinn fylgi matsviðmiðum eins og þau eru tilgreind í aðalnámskrá við einkunnagjöf rétt eins og aðrir skólar.
„Þetta eru bara margir mismunandi skólar sem gera sitt besta við að fylgja aðalnámskrá grunnskóla, en það er náttúrulega ekkert samræmt námsmat til staðar,“ segir hún aðspurð hvort hún telji samræmi ríkja milli einkunnagjafar í grunnskólum. „Ég get náttúrulega ekki metið hvernig aðrir skólar gefa einkunnir, en við fylgjum aðalnámskrá grunnskóla og vöndum okkur við að gefa sem réttasta mynd af hæfni þeirra þegar þeir fara héðan frá okkur.“
Hins vegar vekur það athygli hennar að á höfuðborgarsvæðinu eru meðaleinkunnir í íslensku og ensku hærri en annars staðar á landinu, eins og greint var frá í blaði gærdagsins, og þætti fróðlegt að vita af hverju það misræmi stafar.
Aðspurð hvort hún sé bjartsýn á að samræmt námsmat Matsferilsins muni auka samræmi í einkunnagjöf milli skóla segir hún það ólíklegt til þess að leiða heildaríslenskukunnáttu nemenda í ljós, þó það gæti klárlega veitt vísbendingar um mun á stærðfræðikunnáttu milli skóla.
Lítið samræmi í heimatilbúnu námsefni
Ómar Örn Magnússon skólastjóri Hagaskóla segist hafa bent á það um margra ára skeið að nemendur séu ekki metnir á sambærilegan hátt út úr grunnskólum, enda hafi það legið fyrir frá því að skólarnir fóru sjálfir að meta nemendur að ekki sé samræmi í námsmati milli skóla.
Þrátt fyrir að hann og aðrir kennarar hafi lengi vel kallað eftir meiri samræmingu hafi hann fyrst og fremst áhyggjur af því að námsefni er af mjög skornum skammti, eins og greint einnig var frá í Morgunblaði gærdagsins.
„Það er alveg staðreynd að námsefni er ekki mjög stýrandi í grunnskólum, einfaldlega vegna þess að það er of lítið framboð af gæðanámsefni, og það er líklegt að námsefnið sem kennarar neyðast þá til að útbúa sjálfir sé alls ekki samræmt,“ segir hann í samtali við Morgunblaðið.
Þá séu viðmið aðalnámskrár mjög opin til túlkunar og mörg matsatriði þeirra álitamál. „Við erum til dæmis með marga kennara sem kenna eina námsgrein og það getur verið töluverð vinna að samræma skilning á námsviðmiðum innan skólans,“ segir hann. „Og hvað segir það um samræmi á milli skóla sem er ekki verið að reyna að samræma?“
