Formenn flokkanna á Alþingi ræddu niðurstöður þjóðaratkvæðagreiðsluna í gær í sérstökum þætti Silfursins á RÚV. Þar var eins og gefur að skilja snert á ýmsu og var gestum heitt í hamsi enda ólíkar meiningar um þýðingu úrslitanna.
Þegar framtíð hagsmunagæslu og Evrópusamstarfs var til umræðu sagði Þorgerður Katrín að kosningabaráttan hefði látið það í ljós að flokkarnir á þingi stæðu saman um EES-samninginn. Óháð niðurstöðu gærdagsins, þyrfti Ísland að standa við sínar skuldbindingar og ekki sé hægt að umgangast samninginn eins og „einhvern konfektkassa“.
„Þetta er það sem ég óttaðist“
Hún sagði sig hafa talið að aukin samstaða væri komin um EES-samninginn og vísaði meðal annars til afstöðu Miðflokksins. Því væri tilvalið að flokkurinn sýndi þá samstöðu í verki, og þá varð hinum gestum þáttarins eflaust ljóst í hvað stefndi.
„Kannski er bara best, til þess að sýna samstöðuna með EES-samningnum, að Sigmundur eða Guðrún verði fyrstu flutningsmenn bókunar 35,“ sagði Þorgerður.
Sigmundur Davíð svaraði að bragði:
„Þú ert varla að fara að keyra bókun númer 35 inn núna.“
Bókun 35 hefur verið hluti af EES-samningnum frá því hann tók gildi 1. janúar 1994 og fjallar í meginatriðum um þá skyldu Íslands, Noregs og Liechtenstein að tryggja stöðu rétt innleiddra EES-reglna gagnvart öðrum landslögum, svo fólk og fyrirtæki fái notið réttar síns samkvæmt EES-samningnum. Bókunin nær hins vegar ekki til ákvæða stjórnarskrár.
Til þess að EES-reglur geti tekið gildi á Íslandi þurfa þær að verða hluti af íslenskum lögum. Alþingi gerir það með því að setja lög. Stundum hefur Alþingi sett önnur lög sem rekast á við lög sem gera EES-reglur að íslenskum reglum. Þá þurfa dómstólar að ákveða hvor lögin eiga að gilda.
Bókun 35 fjallar um hvernig á að leysa úr því þegar lög sem gera EES-reglur að íslenskum reglum rekast á við aðrar íslenskar reglur. Þá eiga lögin sem gera EES-reglurnar að íslenskum reglum að gilda.
Með því að samþykkja ný lög um bókun 35 yrði öðrum en Alþingi ekki gefið leyfi til að setja lög á Íslandi. Alþingi setti áfram lögin á Íslandi. Alþingi getur alltaf ákveðið að setja lög sem brjóta gegn EES-reglum.
Þorgerður sagðist þá óttast að stuðningur við EES-samninginn hefði ekki verið jafn eindreginn og gefið hefði verið í skyn.
„Þetta er það sem ég óttaðist. Að þetta hafi bara verið ykkur orðin tóm,“ sagði hún.
Sagði hún auðvelt hafa verið að „skýla sér á bak við EES-málið“, en þegar kæmi að því að standa vörð um samninginn væru menn ekki endilega tilbúnir til þess.
„Mér finnst það umhugsunarefni,“ sagði hún.
Ferðir til Kína og Kanada fram undan
Þorgerður sagði jafnframt að Ísland þyrfti að herða hagsmunagæslu sína gagnvart erlendum ríkjum og ríkjasamböndum. Tollar og aðrar viðskiptahindranir væru í auknum mæli notaðar sem pólitísk stjórntæki og EES-samningurinn næði ekki til alls slíks.
Hún nefndi Kanada sem dæmi um ríki sem sækti nú aukið skjól í nánari samskiptum við Evrópusambandið og sagði íslensk stjórnvöld einnig ætla að auka samskipti við fleiri ríki.
Þorgerður sagðist sjálf ætla til Kína síðar á árinu og að einnig væri horft til aukinna samskipta við Kanada.
„Við þurfum að klukka alla,“ sagði hún.
Hún sagði verkefnið fram undan skýrt. Að standa þyrfti vörð um EES-samninginn og gæta íslenskra hagsmuna, hvort sem væri á sviði viðskipta, varnar- eða öryggismála.
Bókun 35 hefur verið hluti af EES-samningnum frá því hann tók gildi 1. janúar 1994 og fjallar í meginatriðum um þá skyldu Íslands, Noregs og Liechtenstein að tryggja stöðu rétt innleiddra EES-reglna gagnvart öðrum landslögum, svo fólk og fyrirtæki fái notið réttar síns samkvæmt EES-samningnum. Bókunin nær hins vegar ekki til ákvæða stjórnarskrár.
Til þess að EES-reglur geti tekið gildi á Íslandi þurfa þær að verða hluti af íslenskum lögum. Alþingi gerir það með því að setja lög. Stundum hefur Alþingi sett önnur lög sem rekast á við lög sem gera EES-reglur að íslenskum reglum. Þá þurfa dómstólar að ákveða hvor lögin eiga að gilda.
Bókun 35 fjallar um hvernig á að leysa úr því þegar lög sem gera EES-reglur að íslenskum reglum rekast á við aðrar íslenskar reglur. Þá eiga lögin sem gera EES-reglurnar að íslenskum reglum að gilda.
Með því að samþykkja ný lög um bókun 35 yrði öðrum en Alþingi ekki gefið leyfi til að setja lög á Íslandi. Alþingi setti áfram lögin á Íslandi. Alþingi getur alltaf ákveðið að setja lög sem brjóta gegn EES-reglum.
