Árið 2022 komu út tveir þættir af fréttaskýringaþættinum Kompási um trúarlegt ofbeldi og ofbeldi í andlega heiminum. Í fyrri þættinum var rætt við fólk sem hafði sloppið úr sértrúarsöfnuðum og í þeim seinni var rætt við fólk sem hafði orðið fyrir ofbeldi, svikum og misbeitingu í andlega heiminum við að reyna að leita sér aðstoðar.
Stjörnukortalestur Gísla Bachman stjörnuspekings var meðal umfjöllunarefna seinni þáttarins og var þar rætt við konu sem hafði farið til hans og greitt fyrir hans þjónustu. Hún sagði hann hafa gengið fram af sér og vinkonum sínum með ofstopafullu tali og særandi framkomu.
Meðal þess sem kom fram í þættinum og vakti athygli voru orð Gísla um að skilja Hitler, ásakanir hans í garð vinkvennanna um að hafa skaðað börn sín svo mikið að þau væru orðin einhverf og svo grætti hann eina konuna með ásökunum um að hún væri narsissisti.
Gísli vildi sjálfur ekki veita Kompási viðtal þegar eftir því var leitað á sínum tíma. Hann og eiginkona hans, Elín Kristjánsdóttir, eru hins vegar nýjustu gestir í hlaðvarpi Sölva Tryggvasonar og ræddu þau þar umfjöllun Kompáss og áhrifin sem þátturinn hefur haft á mannorð Gísla og líf þeirra síðustu fjögur árin.
Sjokkerandi að vera flokkaður með grófum ofbeldismönnum
Þáttur Kompáss um Gísla kom út 10. maí 2022 og stikla fyrir þáttinn fimm dögum fyrr, á afmælisdegi hans, en þau segja líf sitt hafa hrunið í kjölfarið. Gísli segir að það hafi komið sérstaklega illa við hann að vera settur í hóp með öðrum sem höfðu verið sakaðir um alvarlegt ofbeldi í þættinum á meðan ásakanir í hans garð byggðu á særandi framkomu í einum stjörnulestri.
„Við sitjum þarna á mánudagskvöldi þegar þátturinn kemur út og horfum á þetta og erum gjörsamlega slegin bæði tvö,“ segir Gísli um sýningu þáttarins á sínum tíma.
Margir í kringum hjónin höfðu sömuleiðis misskilið umfjöllunina og virtust telja að hann væri einn til umfjöllunar í þættinum. Fyrir Gísla hafi verið áfall hvað margir töldu hann vera grófan ofbeldismann og settu samasemmerki milli hans og hinna í þættinum.
„Það sem var sjokkerandi við umfjöllunina var að fólk héldi raunverulega að ég væri þessi ofbeldiskarl í einhverju kynferðislegu dæmi og kakóseremóníum að tæla einhverjar stelpur til mín,“ segir Gísli.
Ásakanirnar á hendur Gísla snerust um særandi orð og óviðeigandi framkomu í garð kvennanna sem sóttu þennan stjörnukortalesturstíma hjá honum.
„Þetta voru bara orð. Síðan hef ég lent í alls konar hlutum þar sem orðin sitja með mér til langs tíma,“ segir Gísli um gjörðir sínar.
„Þú þarft að bera ábyrgð á því sem þú segir, orð eru álög í raun og veru. Maður þarf að vanda sig og taka ábyrgð á því sem maður segir,“ bætir Elín þá við.
Sér mest eftir tali um einhverfu
Gísli segist fyrstur allra gangast við því að hann hafi gert hluti sem hafi ekki verið í lagi, en veltir því upp hvort afleiðingarnar séu ekki komnar úr öllu sem eðlilegt gæti talist.
„Þetta var tæplega þriggja tíma hittingur og ég er að fara inn í kenningar Carls Jung um skuggann. Við þurfum að horfast í augu við alla þessa parta, ekkert endilega með það í huga að við séum bókstaflega á slíka vegu,“ segir hann um það sem hafi meðal annars sjokkerað.
Hann hafi í tímanum talað um að horfast í augu við síkópatann og narsissistann innra með sér til að kanna hvort gjörðir eða hegðun samsvöruðu sér í slíku. Mest sjái hann eftir orðum sínum um einhverfu sem lituðust af vanþekkingu og fáfræði.
„Það sem ég sé hvað mest eftir var að ég talaði um einhverfu og það ristir dýpst að hafa sagt það. Ég hélt á þeim tíma að ég væri einhverfur,“ segir Gísli en í þættinum sakaði hann konurnar um að bera ábyrgð á einhverfu barna sinna.
„Gísli var líka mjög staðhæfingaglaður á tímabili sem fór mjög mikið í taugarnar á mér,“ segir Elín.
„Þar tók ég inn að ég ætti ekki að vera að tala með rassgatinu og ekki vera að segja eitthvað sem ég veit ekkert um. Fyrir þá sem horfðu á þetta og móðguðust þá bara innilega afsakið það sem ég sagði. Ég var að tala um að foreldrar myndu eyðileggja börnin sín og þar af leiðandi væru þau einhverf,“ segir Gísli.
„Það er það sem ég sé hvað mest eftir,“ segir Gísli en telur annað hafa verið tekið úr samhengi. Nefnir hann meðal annars orð sín um Adolf Hitler sem tengdust því hvernig fólk mótast af umhverfi sínu.
Ákveðin gjöf að vera hent ofan í pyttinn
„Gjöfin í kjölfarið af þessum blessaða sjónvarpsþætti var sú að mér var eiginlega hent í pytt af erfiðum tilfinningum sem ég hafði í raun ekkert getað tekist á við. Ég hafði oft talað um að það væri einhver hleri þarna niðri sem ég vildi komast í, ég vissi að það væru tilfinningar þarna sem mig langaði að fá að kljást við en gat ekki,“ segir Gísli.
„Svo kemur þátturinn og þá er hlerinn opnaður, mér hent niður og honum læst. Ég enda á að fá taugaáfall og ég veit ekki hvað og hvað. Það sem var fallegt í þessu var að ég fékk tækifæri til að skoða parta af mér, alls konar minningar og fyrst og fremst rosalega brotna sjálfsímynd.“
Gísli segist hafa þjáðst af hetjukomplexi vegna brotinnar sjálfsmyndar.
„Ég var lagður í rosalega hart einelti og stjúppabbi minn á heimilinu gat verið mjög harður sem mótaði sjálfsmyndina mína, mér leið eins og ég væri einskis virði. Þannig sagði innri röddin að ég þyrfti að vera svo stórfenglegur til að vera einhvers virði,“ segir Gísli.
„Hægt og rólega steig þetta mér til höfuðs og 2014 fæ ég mína fyrstu maníu. Ég er úti í Kína í hálft ár að læra kungfu og tai chi og kem heim í maníunni og bókaði stærsta salinn í Háskólabíói til að halda fyrirlestur. Þetta var ógeðslega fyndið, það mættu 170 manns en þetta er þúsund manna salur,“ segir hann.
„Fyrir þetta atvik er ég búinn að fara í sjö maníur,“ segir Gísli
„Þú varst ekki búinn að segja mér frá þeim,“ svarar Elín þá.
„Var ég ekki búinn að telja þær upp?“ segir Gísli og bætir við: „Við tökum gott spjall í bílnum.“
Gísli hafi síðan fundið stjörnuspekina árið 2016, farið að lesa í stjörnukort hjá fólki og það hafi fóðrað egóið hans. Hann hafi þá öðlast meiri næmni og tól til að fá upplýsingar um fólk sem það vildi ekki deila. Hann hafi verið stoltur af því að komast inn um þessar dyr en um leið gengið fram af fólki.
„Ég vil taka ábyrgð á umfjölluninni og ekki segja að hún hafi verið kjaftæði. Ef þau höfðu á réttu að standa þá bara frábært, ég skal taka ábyrgð á þessu og hreinsa út þessa hegðun sem fylgdi út frá þessu. Þarna fannst mér geðveikt töff að triggera fólk og þá fann ég að það lifnaði tilfinning hjá þeim,“ segir hann.
„Þá var ég að reyna að gera góða hluti en endaði oft á að vera mjög óþægilegur.“
Fór í maníu átta dögum fyrir stjörnukortalesturinn
„Það sem var svo gott við þáttinn líka var að ég hafði ekki tekið ábyrgð á geðhvörfunum. Mér fannst þetta eiginlega skemmtilegt eins og flestum bi-polar, þeim finnst gaman í maníunni og maður vill ekki hætta því,“ segir Gísli.
„Það sem var áhugavert þegar þátturinn kemur út þá fer ég að skoða: „Ókei, shit. Þetta var ekki eitthvað léttvægilegt.“ Ég fer þarna í maníu átta dögum fyrir hittinginn með þessum stelpum.“
Hann hafi farið að skoða eigin veikindi og ranghugmyndir eftir að þátturinn kom út.
„Fólk hefur oft spurt mig: „Ertu tilbúinn að opna þig sem bi-polar? Er það ekki að fara að loka dyrum í lífinu?“ En ég er einhvern veginn þannig að mér finnst ég ekki hafa neitt að fela. Fyrir þáttinn hafði ég í þrjú og hálft ár verið með þær hugmyndir að ég væri spámaður vatnsberaaldarinnar,“ segir Gísli.
Elín segist hafa fengið kjánahroll í hvert skipti sem hann talaði um það á sínum tíma.
„Maðurinn minn er frábær en hann er líka stórskrýtinn,“ segir hún og hlær.
Gísli segist framan af hafa verið hræddur við að opinbera trú sína um að hann væri spámaður vatnsberaaldarinnar en hafi opinberað það í afmæli sínu árið 2022 við mikla furðu gesta. Svo hrundi allt nokkrum dögum síðar.
„Þátturinn neyðir mig til að skoða þetta og hvaðan einstaklingur fær ranghugmynd um að vera næsti Jesú. Þá fer ég í þennan djúpa pytt og átta mig á því að þarna er brjálæðislega brothætt sjálfsmynd og virðisleysi,“ segir hann.
Þeir sem séu reiðastir traðki um leið á öðrum
Sölvi nefndi í þættinum að það væri ákveðin gjöf að ganga í gegnum hremmingar eins og Gísli gekk í gegnum. Fólk verði að betri manneskjum og þroskist. Um leið spyr hann hvenær megi setja strik í sandinn og halda áfram með lífið.
„Og hvenær hættir samfélagið að vera geðveikt meðvirkt með einni umfjöllun út frá einu sjónarhorni? Sem gerir það að verkum að fólk þorir ekki að ráða hann í vinnu þar sem hann er í samskiptum við annað fólk. Að geta ekki myndað sína eigin skoðun eða staðið með sinni skoðun. Af hverju erum við svona ógeðslega hrædd?“ segir Elín.
„Svo finnst mér þetta líka vera upp til hópa réttlætisriddarar sem eru mjög aggressívir. Þau eru brjáluð yfir því að það sé verið að vaða yfir einhvern ákveðinn hóp af fólki en gera sér ekki grein fyrir því að þau séu að traðka á fólki sjálf. Þetta er auga fyrir auga, tönn fyrir tönn. Rosalega mikil hefnigirni og hatur, hvar er ástin, mildin og kærleikurinn fyrir náunganum? Kannski getum við líka lært að fyrirgefa,“ bætir hún við.
Þau hjónin segja ógnvekjandi hvað margir sneru við þeim baki eftir umfjöllunina. Fólk sem hafi þekkt Gísla úr grunnskóla og menntaskóla, vann með honum og var í íþróttum með honum hafi snúið við þeim baki þrátt fyrir að hafa þekkt hann vel.
„Það sýnir manni hverjir eru raunverulegir vinir,“ segir Gísli og bætir við: „Það voru tveir sem ég kallaði mjög góða vini mína sem tóku mjög leiðinlegan pól. Ég hitti annan þeirra um daginn og hann ætlaði að vera eitthvað kammó. En ég var ekki til í að taka upp vinaþráðinn eftir það hvernig hann talaði við mig eftir að þátturinn kom út.“
Fékk taugaáfall og hefur ítrekað verið sagt upp störfum
Gísli segir að sér hafi sex sinnum verið sagt upp störfum eingöngu út af umfjölluninni fyrir fjórum árum.
„Ég fékk taugaáfall, fékk inn hjá Virk og fékk rosalega góða aðstoð þar. Svo þegar ég er orðinn góður fæ ég starf í grunnskóla sem afleysingakennari, er settur sem umsjónarkennari þremur vikum seinna og allir rosalega ánægðir með mig í vinnu,“ segir Gísli.
„Svo kemst einhver kennarinn að þessum sjónvarpsþætti og þá er mér sagt upp med det samme. Þá fæ ég símtal, önnin var búin og ég fæ símtal frá deildarstjóra um að þau muni ekki bjóða mér áframhaldandi samning.“
Eftir að Gísla var sagt upp hjá skólanum hafi hann farið að vinna í bæjarvinnunni en ekki fundist sú vinna nægilega örugg fjárhagslega. Hann fór þá að þjálfa unglinga í frjálsum íþróttum.
„Ég fór að þjálfa frjálsar og þar kom önnur sprengja þegar foreldrar fréttu af þessu og það varð allt vitlaust,“ segir hann og fólk hafi sagt: „Hvað eruð þið að hafa þennan gæja að þjálfa börnin okkar.“
Sagt upp á leikskóla eftir sex daga í vinnu
Í kjölfarið fór Gísli að vinna í bókhaldinu hjá fyrirtæki föður síns. Það starf hafi ekki átt við hann þannig eftir tvö ár í bókhaldinu fór hann að vinna sem nuddari á sjúkraþjálfarastöð.
„Þá eru þrjú ár liðin frá þættinum, ég hafði verið í tvö ár í bókhaldinu og með hlaðvarpið mitt með stjörnuspekina í eitt og hálft ár og ekkert komið meira um málið á netið,“ segir Gísli.
Gísli hafi þá verið viss um að málinu væri endanlega lokið og hann gæti haldið áfram með líf sitt.
„Maður er ennþá að díla við þennan ótta um það hvað fólki finnst. Þannig ég átti ógeðslega erfitt með að auglýsa og segja frá því hvað ég var að gera,“ segir Gísli og sá ótti hafi leitt til þess að nuddið hafi ekki gengið upp.
„Þannig ég þvinga mig í að þora að sækja um á leikskóla - Elín orðaði það svo vel, leikskólar eru alltaf að leita að starfsfólki, hvað þá karlmönnum. Þannig ég fæ starf á frábærum leikskóla og byrja að vinna. Sex starfsdögum seinna er ég kallaður inn á fund skólastjóra og sagt upp störfum,“ segir hann.
Gísla hafi þá verið sagt upp af þeim forsendum að hann hafi ekki greint þeim frá málinu þegar hann var ráðinn. Það hafi verið í sjötta skiptið sem honum var sagt upp störfum frá því að þátturinn kom út.
„Þetta gerist um miðjan nóvember og svo krössuðum við bæði alveg harkalega í desember,“ segir Gísli.
„Þetta var dropinn sem fyllti mælinn og þá fann ég hvað þetta var búið að hafa mikil áhrif á mig án þess að horfast í augu við það. Og líka orkan sem fer í að halda þessu leyndu, að tala ekki um þetta við neinn nema sína nánustu og fela þetta fyrir vinnufélögum. Mér finnst ég vera að fela part af sjálfri mér,“ segir Elín.
