„„Verður ekki önnur ályktun dregin en að upptaka evru með aðild að mynbandalagi Evrópu muni fela í sér gríðarlegan velferðarábata fyrir Ísland.“
Þetta er ein af niðurstöðum sameiginlegrar skýrslu sem unnin var að frumkvæði og beiðni Alþýðusambandsins, Samtaka atvinnulífsins, Félags atvinnurekenda og Viðskiptaráðs árið 2014. Skýrslan var unnin af hópi sérfræðinga undir merkjum Alþjóðamálastofunnar Háskóla Íslands þegar viðræður um aðild að Evrópusambandinu voru settar á bið til að meta stöðu lykilmála og þeirra hagsmuna sem væru undir í viðræðunum,“ segir í upphafi aðsendrar greinar Dags, sem birtist á Vísi í morgun.
Ávinningur meiri en kostnaður að mati höfunda
Þá segir hann að mjög margt athyglisvert sé í skýrslunni, enda sé hún samtímaheimild um stöðu viðræðna. Ekki sé minnstur fengur að mati Ásgeirs Jónssonar, sem muni hafa skrifað stærstan hluta efnahags- og gjaldmiðlakaflans á kostum og göllum þess að taka upp evru í stað krónu. Á mannamáli megi draga greiningu skýrslunnar fram svona:
„Sjálfstæða íslenska krónan hefur ekki veitt Íslandi raunverulegt peningalegt sjálfstæði með stöðugleika, heldur leitt til hærri og sveiflukenndari vaxta, meiri verðbólgu, gengissveiflna, viðskiptakostnaðar og reglulegrar þarfar fyrir gengisfellingar eða fjármagnshöft. Með evru myndi Ísland fórna formlegu sjálfstæði í vaxta- og gengismálum en fá í staðinn lægri verðbólgu og vexti, stöðugri fjármögnun, greiðsluhæfan alþjóðlegan gjaldmiðil, öflugri lánveitanda til þrautavara og aukin viðskipti. Ávinningurinn væri, að mati höfunda, miklu meiri en kostnaðurinn.“
Lætur vera að fjalla um aðra mikilvæga niðurstöðu
Ásdís Kristjánsdóttir, bæjarstjóri Kópavogs, hefur nú svarað grein Dags með annarri slíkri undir yfirskriftinni Dagur, bannað að plata!
Þar segir hún merkilegt að Dagur láti undir höfuð leggjast að fjalla um eina helstu niðurstöðu skýrslunnar, sem sé eftirfarandi:
„Vitanlega kemur kostnaður á móti. Það er fórn að gefa eftir sjálfstæði í peningamálum og einhverju leyti sjálfstæði ríkisfjármála, jafnvel þó íslenskum stjórnvöldum hafi ekki tekist vel upp við beitingu þessara hagstjórnartækja. Líklegt er að í kjölfarið muni fylgja meiri breytileiki í atvinnuleysi samfara hagsveiflum þó langtíma atvinnustig ætti ekki að verða fyrir áhrifum. Þá liggur einnig fyrir að samhliða upptöku evru verða töluverðar stofnanabreytingar að eiga sér stað þar sem hærri nafnlaunahækkanir hérlendis en erlendis munu draga verulegan dilk á eftir sér með verri samkeppnisstöðu og síðan kreppu. ESB er samband fullvalda ríkja og Íslendingar munu áfram þurfa að bera ábyrgð á sinni efnahagsstjórn, og það mun velta á þeim hvernig til tekst að vinna úr nýju stofnanafyrirkomulagi.“
Sjálfstæðri peningastefnu fórnað
Hún segir staðreyndina þá að með inngöngu í myntbandalag sé sjálfstæðri peningastefnu fórnað þar sem kostnaðurinn við hagstjórnarmistök, sem komi niður á samkeppnishæfni Íslands, birtist einkum í formi atvinnuleysis en ekki gengissveiflna.
„Dæmi um slík mistök blasa við í dag þar sem skattahækkanir núverandi ríkisstjórnar munu draga úr samkeppnishæfni þjóðarbúsins – Ísland er þegar háskattaríki í alþjóðlegum samanburði.“
Þá sé áhugavert að skýrslan byggi á samanburði á úreltri peningastefnu sem hafi verið rekin í gjaldeyrishöftum og hafi síðan verið endurskoðuð og tekið miklum breytingum í samræmi við tillögu sérfræðihóps sem núverandi seðlabankastjóri hafi setið í ásamt Ásdísi sjálfri og Illuga Gunnarssyni.
Greinin hundsi farsæla þróun peningastefnunnar
Loks segir Ásdís að sá mikli velferðarábati, sem nást eigi með inngöngu í ESB samkvæmt Degi byggi sem sagt á efnahagsumhverfi sem sé fyrir löngu liðið undir lok. Grein hans hundsi með öllu farsæla þróun sem orðið hafi á íslenskri peningastefnu frá þeim tíma.
Almennt séu þjóðartekjur, atvinnuleysi, atvinnuþátttaka, tekjujöfnuður og fátækt þeir hlutlægu mælikvarðar sem horft sé til þegar velferð er metin. Ísland sé í hópi tekjuhæstu þjóða heims, atvinnuleysi að jafnaði lágt í samanburði við Evrópusambandsríki og atvinnuþátttaka nánast hvergi hærri. Þá sé tekjujöfnuður sá mesti í heimi og fátækt lítil.
„Með öðrum orðum þá er velferð nánast hvergi meiri en á Íslandi og okkur tókst að vera fremst meðal ríkja án inngöngu í Evrópusambandið. Það væri áhugavert að sjá haldbær rök fyrir því hvernig upptaka evru muni bæta þessa þegar framúrskarandi mælikvarða!“
