Regluverk sameiginlegrar landbúnaðarstefnu Evrópusambandsins veitir talsvert svigrúm til innlendrar útfærslu. Þetta kemur fram í nýrri áfangaskýrslu sem unnin var af ráðgjafarfyrirtækinu Nordic Insights fyrir atvinnuvegaráðuneytið.
Stjórnvöld hafa boðað heildarendurskoðun á stuðningskerfi landbúnaðarins sem nú þegar er í undirbúningi. Í nýrri áfangaskýrslu er sjónum fyrst og fremst beint að því hvað möguleg aðild að Evrópusambandinu myndi þýða fyrir endurskoðunina.
Mjólkurverð til bænda nærri tvöfalt hærra hér
Þar kemur fram að tollvernd sé mjög mikilvæg í svína-, kjúklinga- og eggjaframleiðslu en skipti minna máli í lamba- og nautakjötsframleiðslu.
Markaðsstuðningur sem felst í tollvernd og opinberri verðlagningu er sérstaklega mikilvægur íslenskum mjólkuriðnaði að því er segir í skýrslunni. Heildarstuðningur til landbúnaðar nam 34 milljörðum 2024 að mati skýrsluhöfunda. Tæpur helmingur rann til mjólkurframleiðslu.
Á síðustu tveimur árum hefur meðalmjólkurverð til bænda numið 139 krónum sem er nærri tvöfalt hærra en meðaltalið í viðmiðunarlöndunum, Noregi, Svíþjóð, og aðildarríkjum ESB. Þar er meðalmjólkurverð til bænda sjötíu og tvær krónur. Þessi mikli verðmunur gerir íslenskan mjólkuriðnað mjög berskjaldaðan fyrir innflutningi, að því er segir í skýrslunni.
Takmarkanir á innflutningi lifandi dýra mikilvægar
Höfundar segja að aðild myndi hafa umtalsverð áhrif á rekstrar- og stuðningsumhverfi íslensks landbúnaðar. Tollvernd félli niður og stærri hluti stuðnings yrði bundinn landi.
Þó sé talsvert svigrúm til innlendrar útfærslu. Ekkert bendi til þess að Ísland þyrfti undanþágu frá sameinuðu landbúnaðarstefnunni til að móta stuðningskerfið.
Rétt eins og í skýrslu Bændasamtakanna sem birt var fyrr í sumar segir í áfangaskýrslunni að takmarkanir á innflutningi lifandi búfjár skipti miklu máli og þær þurfi að taka til meðferðar í aðildarviðræðum.
