Páll Vilhjálmsson skrifar:

Viðreisn er eini ESB-flokkurinn á alþingi. Kjörfylgi flokksins í síðustu þingkosningum var 15,8 prósent. Þingflokkar með 84,2 prósent kjörfylgi vildu ekki sækja um ESB-aðild. Engu að síður stöndum við frammi fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu á morgun um ESB-umsókn. Hvað gerðist?

Alþingi hefur stjórnskipulegt hlutverk. Ráðherra getur ekki sótt um aðild að Evrópusambandinu án atbeina alþingis. Er ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur sótti um ESB-aðild 2009 var það gert með ályktun á alþingi. Þingheimur greiddi atkvæði 16.júlí þá um sumarið. Dagsetningin er sögulega merkileg. Tyrkjaránið í Vestmannaeyjum hófst 16. júlí 1627.

Þjóðaratkvæðagreiðslan er ráðgefandi og hefur ekkert stjórnskipulegt gildi. Kosningin á morgun, verði já yfirsterkara, sendir enga umsókn frá Íslandi til Brussel. Engin heimild er til þess. Þorgerður Katrín utanríkisráðherra stillir málum þannig upp að umsóknin frá 2009 sé enn í fullu gildi. Óþarfi sé að bera umsóknina undir alþingi - þótt 17 ár séu liðin frá samþykktinni. Langt er seilst í þágu Brussel.

Af hálfu stjórnarmeirihlutans er þjóðaratkvæðagreiðslan hönnuð til að sniðganga alþingi. Í greinargerð Þorgerðar Katrínar utanríkisráðherra með ályktun að haldin skuli kosning um ESB-umsókn segir orðrétt, lagatilvísanir felldar út:

Niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslu er ráðgefandi en hún hlýtur þó eins og aðrar ákvarðanir sem lagðar eru í dóm þjóðarinnar að hafa mikið pólitískt gildi. (feitletr. pv)

Hversu oft sendir alþingi pólitísk álitamál í þjóðaratkvæðagreiðslu? Hagstofan geymir yfirlit þjóðaratkvæðagreiðslna. Sú elsta er frá árinu 1908, þegar Ísland var hluti danska ríkisins en með heimastjórn. Listinn er ekki langur.

1908 Innflutningsbann á áfengi
1916 Þegnskylduvinna
1918 Dönsk-íslensk sambandslög
1933 Afnám innflutningsbanns á áfengi
1944 Niðurfelling  sambandslaga frá 1918
1944 Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands
2010 Ríkisábyrgð Icesave-samninga
2011 Ríkisábyrgð Icesave-samninga

Á lýðveldistíma hefur alþingi aldrei, segi og skrifa aldrei, lagt pólitískt álitamál í þjóðaratkvæðagreiðslu. Icesave-þjóðaratkvæðin árin 2010 og 2011 voru vegna synjunar forseta að skrifa undir lög frá alþingi. Stjórnarskráin mælir fyrir að þá fari lögin í dóm þjóðarinnar.

Þjóðin gengur til þingkosninga og velur sér þingheim sem ætlað er að endurspegla þjóðarviljann. Á alþingi er aðeins 15,8 prósent kjörfylgi við eina stjórnmálaflokkinn með ESB-aðild í stefnu sinni. Ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur brýtur í blað með þjóðaratkvæðagreiðslu í þágu sérvisku smáflokks. Af hálfu stjórnarinnar er vantrausti lýst á stjórnskipun landsins með sniðgöngu á niðurstöðu þingkosninga.

Ríkisstjórnin þarf að læra lexíu. Kjósum nei á morgun.