Kolbrún Halldórsdóttir, formaður BHM, segir það sláandi hve margir háskólamenntaðir búa enn í foreldrahúsum og þurfa á fjárhagsaðstoð frá fjölskyldu sinni að halda til að koma sér upp þaki yfir höfuðið.
Ný könnun Félagsvísindastofnunar Háskóla Íslands sýnir að meirihluti háskólamenntaðra þarf aðstoð frá öðrum en lánastofnunum til kaupa á eigin húsnæði.
Hátt í 38% vinna meira en fullt starf til að standa undir afborgunum af lánum.
Kolbrún segir áhrif þessa á ævitekjur vera meiri en áður var talið.
Rætt var við Kolbrúnu í Speglinum í gær.
Þörf á sterkari leigumarkaði
Í rannsókn Félagsvísindastofnunar var sjónum beint að stöðu fólks á leigu- og eignamarkaði fyrstu tíu árin eftir námslok. Fjárhagsleg staða háskólamenntaðra var skoðuð sérstaklega og þau áhrif sem húsnæðiskostnaður hefur á stöðuna.
Hátt í 10 þúsund tóku þátt í könnunni.
Um 60% þeirra sem eru yngri en 45 ára hafa fengið aðstoð frá öðrum en lánastofnunum við fasteignakaup. Sterkt fjölskyldubakland virðist skipta máli við húsnæðiskaup, sérstaklega meðal yngra fólks.
Kolbrún segir þessar niðurstöður benda til ójöfnuðar á húsnæðismarkaði. Hún segir leigumarkaðinn hér á landi ekki vera gerðan fyrir fólk sem glímir við erfiða greiðslubyrði.
„Leigumarkaðurinn okkar hefur ekki þroskast á sama hátt og leigumarkaður á Norðurlöndunum.“
Kolbrún vill að farið verði í vinnu með stjórnvöldum í að þróa leigumarkaðinn, stækka hann og þroska, sé vilji fyrir því.
„Jafnvel þó að fólk sé að kaupa sér húsnæði er það hlynnt því að það sé öflugur leigumarkaður,“ segir Kolbrún og bendir á að niðurstöður rannsóknarinnar bendi til þess að fólk vilji hafa möguleikann á að leigja.
Fólk rekið út í að vinna óhóflega til að borga af lánum
Kolbrún segir niðurstöðurnar benda til þess að háskólamenntað fólk sé rekið út í óhóflegt vinnuálag til að standa undir kostnaði og afborgunum af húsnæðis- og námslánum.
„Mér finnst mjög mikilvægt að undirstrika það að kostnaður af húsnæði og kostnaður af niðurgreiðslu húsnæðis, er bara ávísun á annaðhvort mikla yfirvinnu eða fátæktargildru.“
Kolbrún segir stöðuna hafa víðtækari samfélagsleg áhrif. Þeim sem eru í veikindaleyfi hefur fjölgað ásamt þeim sem þurfa á endurhæfingu að halda til að koma aftur inn á vinnumarkaðinn.
„Það heyrir til mannréttinda að hafa þak yfir höfuðið og eiga þess kost að búa við þessi lífskjör sem við höfum komið okkur saman um að þá verðum við að höfða til stjórnvalda varðandi þetta.“
Kolbrún segir ljóst að það sé þörf hjá háskólamenntuðum stéttarfélögum að fara svipaðar leiðir og gert hefur verið hjá tekjulægri hópum, til dæmis varðandi húsnæðisstuðning hins opinbera.
„Við þurfum á því að halda að fara í samtal við stjórnvöld um möguleikann á að stofna óhagnaðardrifin leigufélög fyrir þennan hóp. Og við verðum að fá úrlausn mála varðandi námslánin.“
