Barnaverndarnefnd Reykjavíkur vistaði þrettán börn á fósturheimilinu Bakkakoti á árunum 2002 til 2005. Á þessum tíma var búið að greina frá því við barnaverndaryfirvöld að ofbeldi hefði tíðkast á fósturheimilinu. Barnaverndarstofa mælti ekki með því að börn yrðu áfram vistuð þar og einhver sveitarfélög höfðu hætt því. Samt gerði Reykjavíkurborg það áfram en ekki liggur fyrir af hverju. Þetta kemur fram í svörum frá Reykjavíkurborg við spurningum fréttastofu.
Hluta tímabilsins 2002 til 2005 voru börn vistuð í Bakkakoti í trássi við lög, líkt og greint var frá í fréttaskýringaþættinum Þetta helst í vikunni. Ástæðan var sú að Bakkakot hafði ekki leyfi til að taka á móti börnum í vist frá því árið 2004, þegar ný barnaverndarlög voru lögfest, og þar til árið 2005 þegar félagsþjónustan í Rangárvalla- og Skaftafellssýslu bannaði eiganda Bakkakots, Þóru Bernódusdóttur, að taka við fleiri börnum. Þessar upplýsingar koma fram í gögnum um starfsemi Bakkakots sem er að finna á Þjóðskjalasafninu. Þennan þátt um Bakkakot má hlusta á hér:
Mismunandi eftir sveitarfélögum
Í febrúar fjallaði fréttaskýringaþátturinn Kveikur um Bakkakot og ofbeldið sem fjölmargir drengir voru beittir þar. Hluti af umfjöllun Kveiks snerist um það hversu seint og illa barnaverndarkerfið brást við upplýsingum og vísbendingum um ofbeldi af hendi Þóru Bernódusdóttur á bænum.
Umfjöllun Kveiks leiddi til þess að ákveðið var að skipa rannsóknarnefnd til að skoða starfsemi fósturheimila og eftirlit með þeim aftur í tímann.
Í umfjöllun Kveiks í febrúar var sagt frá því að Barnaverndarstofa hefði sent erindi til Kópavogsbæjar árið 2002 þar sem ekki var mælt með því að börn yrðu vistuð þar áfram. Þetta gerðist í kjölfar þess að tilfelli um ofbeldi höfðu komið upp á bænum.
Barnaverndarnefnd Kópavogsbæjar hætti í kjölfarið þessa að vista börn í Bakkakoti. Barnaverndarnefnd Reykjavíkurborgar hélt hins vegar áfram um þriggja ára skeið eftir þetta að vista börn í Bakkakoti.
Ástæðan fyrir því að Bakkakot hætti að taka við börnum frá barnaverndarnefnd Reykjavíkurborgar árið 2005 var svo sú að það var félagsþjónustan í sveitarfélaginu sem bannaði Þóru í Bakkakoti að gera þetta á þeim forsendum að hún hefði ekki leyfi til þess samkvæmt þágildandi lögum.
Talsvert misræmi var því í stefnu barnaverndarnefnda ólíkra sveitarfélaga gagnvart Bakkakoti á árunum 2002 til 2005. Kópavogsbær hætti að vista börn en Reykjavíkurborg hélt því áfram.
Hver var ástæðan fyrir þessu misræmi? Á þessu stigi liggja ekki fyrir skýringar á þessu misræmi en alveg ljóst er að Barnaverndarstofa hætti að mæla með vistun á Bakkakoti árið 2002, að minnsta kosti í tilfelli Kópavogsbæjar.
Hér að neðan eru spurningar fréttastofu til Reykjavíkurborgar og svör borgarinnar um málið birt í heild sinni.
Hversu mörg börn sendi Barnaverndarnefnd Reykjavíkur í Bakkakot á árunum 2002 til 2005?
„Þrettán börn voru í Bakkakoti á vegum Reykjavíkurborgar á þessum árum. Tólf börn voru þar í sumardvöl og eitt barn var þar í fóstri.“
Hvernig gekk Reykjavíkurborg úr skugga um að Bakkakot, og eftir atvikum önnur fósturheimili, hefðu leyfi til að taka við fósturbörnum?
„Á þessum tíma voru núgildandi barnaverndarlög nr. 80/2002 í gildi, þ.e. frá 1. júní 2002. Samkvæmt lögunum og þágildandi reglugerð um Barnaverndarstofu nr. 264/1995 var það á ábyrgð Barnaverndarstofu að meta hæfni fósturforeldra, gefa út leyfi til fósturforeldra og halda skrá yfir öll börn í fóstri, ásamt því að fylgjast með því að fósturráðstafanir væru í samræmi við lög og reglur. Hið sama gilti um leyfi til einkaaðila um að reka sumardvöl fyrir börn, þ.e. leyfi til slíkrar starfsemi voru á þessum tíma gefin út af Barnaverndarstofu.
Ekki liggja fyrir hjá velferðarsviði upplýsingar um hvernig upplýsingum um hvort gilt leyfi væri til staðar var miðlað frá Barnaverndarstofu til Reykjavíkurborgar og annarra sveitarfélaga á þessum tíma. Rétt er að beina þeirri spurningu til núverandi stjórnvalda sem bera ábyrgð á útgáfu leyfa og miðlun upplýsinga þar um, þ.e. Gæða- og eftirlitsstofnun velferðarmála.“
Hefur Reykjavíkurborg beðist afsökunar á því að hafa sent börn í Bakkakot?
„Starfsfólk Barnaverndar Reykjavíkur og annað starfsfólk velferðarsviðs var eins og aðrir afar slegið yfir þeim atburðum sem áttu sér stað í Bakkakoti. Ríkir einhugur meðal þess um að leggja sitt af mörkum til að varpa ljósi á málið, bæta aðbúnað og öryggi fósturbarna.
Ekki hefur verið beðist formlega afsökunar á málinu. Velferðarráð fjallaði hins vegar um málefni Bakkakots á fundi sínum þann 18. febrúar þar sem fulltrúar samstarfsflokkanna lögðu fram eftirfarandi bókun:
Fulltrúar samstarfsflokka í velferðarráði eru miður sín yfir því ofbeldi sem börn þurftu að sæta sem vistuð voru í Bakkakoti af hálfu Barnaverndar Reykjavíkur undir lok síðustu aldar og í byrjun þessarar. Binda fulltrúarnir miklar vonir við þá úttekt sem ríkisstjórn Íslands hefur boðað að ráðist verði í. Fulltrúarnir munu leggja sitt af mörkum á næstu misserum til þess að bæta öryggi og aðbúnað fósturbarna, m.a. með sérstakri úttekt á því hvernig eftirliti er háttað af hálfu Barnaverndar Reykjavíkur gagnvart fósturforeldrum í dag en um er að ræða mikilvægt fyrsta skref.
Á fundi velferðarráðs 18. mars sl. var svo samþykkt einróma að fá utanaðkomandi aðila til að gera óháða úttekt til að efla eftirlit með vistun barna utan heimilis. Sú úttekt stendur yfir.“
