Reuters varar við áhættu í fjárfestingu í Bláa lóninu – eldvirkni og hátt verðmat vekja spurningar

Alþjóðlega fréttastofan Reuters fjallar í nýrri greiningu um áhættu sem fylgir fyrirhugaðri kauphallarskráningu Bláa lónsins. Þar er sérstaklega bent á að stór hluti starfsemi fyrirtækisins sé bundinn við eitt landsvæði á Íslandi, þar sem eldvirkni hefur þegar valdið verulegri röskun á rekstri.
Í greiningu Reuters Breakingviews, sem birtist á mánudag, segir að þótt Bláa lónið sé eitt þekktasta ferðaþjónustufyrirtæki Íslands þurfi fjárfestar að meta hvort verðmat félagsins endurspegli nægilega þá áhættu sem fylgir rekstri á virku eldfjallasvæði.
Greiningin er eftir Yawen Chen og endurspeglar mat höfundar, en ekki opinbera afstöðu Reuters til fjárfestingarinnar.
Fyrirtækið metið á um 140 milljarða króna
Hlutafjárútboði Bláa lónsins lauk föstudaginn 13. nóvember. Alls voru seldar 150 milljónir nýrra hluta á genginu 95 krónur á hlut.
Söluandvirðið nam 14,25 milljörðum króna og bárust áskriftir fyrir um 15,3 milljarða króna.
Samkvæmt Reuters nemur áætlað heildarvirði fyrirtækisins, að teknu tilliti til fyrirhugaðra kaupa á ferðaþjónustufyrirtækinu Arctic Adventures, um 926 milljónum evra, eða rúmlega 140 milljörðum íslenskra króna miðað við gengi sem notað er í greiningunni.
Þetta er svokallað fyrirtækisvirði, sem tekur meðal annars tillit til skulda, og er því ekki það sama og markaðsvirði hlutafjárins.
Stefnt er að því að viðskipti með hlutabréf Bláa lónsins hefjist á aðalmarkaði Nasdaq Iceland föstudaginn 20. nóvember.
Eldgos lokuðu Bláa lóninu í 71 dag
Reuters bendir sérstaklega á að starfsemi Bláa lónsins sé háð landfræðilegum aðstæðum sem fyrirtækið hafi takmarkaða stjórn á.
Eldvirkni á Reykjanesskaga hefur ítrekað haft áhrif á starfsemina. Árið 2024 olli hraunrennsli skemmdum á bílastæði fyrirtækisins og vegna eldsumbrota þurfti að loka baðstaðnum í samtals 71 dag.
Greiningin vísar einnig til þess að kvikusöfnun hafi á ný mælst á svæðinu.
Þótt Bláa lónið hafi byggt upp öflugt alþjóðlegt vörumerki og fjölbreyttari starfsemi á síðustu árum er megináhættan að mati Reuters sú að stór hluti tekna fyrirtækisins byggist á ferðamannastraumi til eins lands og á starfsemi nálægt virku eldstöðvakerfi.
Verðmatið hærra en hjá sumum sambærilegum fyrirtækjum
Reuters ber verðmat Bláa lónsins saman við alþjóðleg ferðaþjónustufyrirtæki.
Samkvæmt greiningunni samsvarar fyrirtækisvirðið um 12,8-faldri áætlaðri rekstrarafkomu fyrir afskriftir, fjármagnsliði og skatta árið 2027, svokallaðri EBITDA.
Það er lægra hlutfall en hjá sumum stórum alþjóðlegum hótelkeðjum, en um 40% hærra en hjá tilteknum svissneskum ferðaþjónustufyrirtækjum sem einnig eru mjög háð afmörkuðum landsvæðum.
Reuters telur því að fjárfestar greiði nokkurt álag fyrir vörumerki og vaxtarmöguleika Bláa lónsins þrátt fyrir landfræðilega áhættu.
Miklar fjárfestingar fram undan
Í greiningunni kemur fram að fyrirhuguð fjárfestingarútgjöld Bláa lónsins árið 2027 nemi um 80 milljónum evra.
Það er meira en áætluð EBITDA félagsins á sama ári, sem er um 72 milljónir evra.
Slíkt getur verið eðlilegt hjá fyrirtæki í mikilli uppbyggingu, en þýðir jafnframt að fjárfestar þurfa að horfa til þess hversu vel framtíðartekjur standa undir áformunum.
Kaup Bláa lónsins á Arctic Adventures eiga að auka fjölbreytni starfseminnar og draga úr því að félagið sé eingöngu háð jarðvarmaböðum.
Samkvæmt Reuters er gert ráð fyrir miklum tekjuvexti samstæðunnar á árunum 2025 til 2027, meðal annars vegna kaupanna.
Takmarkað svigrúm til vaxtar á Íslandi?
Bláa lónið hefur þegar náð mjög sterkri stöðu í íslenskri ferðaþjónustu.
Samkvæmt tölum sem Reuters vísar til heimsækir meira en þriðjungur erlendra ferðamanna á Íslandi fyrirtækið.
Þá nam hlutdeild Bláa lónsins um 54% af tekjum tíu stærstu rekstraraðila jarðvarmabaða á Íslandi árið 2024, samkvæmt úttekt PwC sem Reuters vitnar til.
Þessar tölur sýna sterka markaðsstöðu, en geta jafnframt bent til þess að takmarkað svigrúm sé til að fjölga gestum verulega án þess að auka heildarfjölda ferðamanna til Íslands.
Framtíðarvöxtur gæti því í auknum mæli byggst á meiri eyðslu hvers ferðamanns, nýjum vörum og þjónustu og frekari útvíkkun starfseminnar.
Mikill áhugi fjárfesta þrátt fyrir áhættuna
Þrátt fyrir áhyggjur af eldvirkni og landfræðilegri samþjöppun var eftirspurn eftir hlutabréfum Bláa lónsins meiri en framboðið.
Samkvæmt tilkynningu Landsbankans bárust tæplega fjögur þúsund áskriftir fyrir samtals um 15,3 milljarða króna.
Útboðið skilaði 14,25 milljörðum króna og nam umframeftirspurn því rúmum milljarði króna.
Um 40% seldra hluta fóru til einstaklinga, en afgangurinn til fagfjárfesta, fyrirtækja og annarra lögaðila, samkvæmt upplýsingum RÚV.
Fjárfesting sem byggist á framtíð íslenskrar ferðaþjónustu
Greining Reuters dregur fram þá sérstöðu Bláa lónsins að fyrirtækið nýtur mikillar alþjóðlegrar eftirspurnar og sterkrar vörumerkjastöðu en er jafnframt háð náttúruöflum sem geta raskað rekstrinum með litlum fyrirvara.
Fyrir fjárfesta snýst álitaefnið því ekki aðeins um hversu arðbær starfsemin er í dag, heldur einnig hvort framtíðarvöxtur og möguleg fjölbreytni rekstrarins vegi upp áhættuna vegna eldvirkni og breytinga á ferðamannastraumi.
Stefnt er að því að hlutabréf Bláa lónsins verði tekin til viðskipta í Kauphöll Íslands 20. nóvember.
Heimildir: Reuters Breakingviews, 16. nóvember 2026; Landsbankinn, 13. nóvember 2026; RÚV, 15. nóvember 2026.