Bandaríska varnarmálaráðuneytið hefur samkvæmt heimildum Reuters hvatt nokkur aðildarríki Atlantshafsbandalagsins til að gæta meiri hófs í opinberum yfirlýsingum um ógnina frá Rússlandi. Skilaboðunum hefur meðal annars verið komið til Eystrasaltsríkjanna þriggja, Litháens, Lettlands og Eistlands, á sama tíma og ríkisstjórn Donalds Trump reynir að koma á samningaviðræðum um lok stríðsins í Úkraínu.

Fréttastofan Reuters greindi frá málinu föstudaginn 30. október og hefur eftir fjórum heimildarmönnum sem þekkja til samskipta bandarískra og evrópskra embættismanna.

Samkvæmt heimildunum telja fulltrúar bandaríska varnarmálaráðuneytisins að tilteknar yfirlýsingar evrópskra stjórnmálamanna um Rússland geti grafið undan öryggi Evrópu fremur en að styrkja það.

Skilaboðin voru flutt á tvíhliða fundum með fulltrúum NATO-ríkja undanfarnar vikur. Ekki liggur fyrir hvort fleiri Evrópuríki en Eystrasaltsríkin hafi fengið sambærileg tilmæli.

Varað við því að ögra Rússlandi

Einn þeirra bandarísku embættismanna sem komu skilaboðunum á framfæri var Elbridge Colby, aðstoðarvarnarmálaráðherra Bandaríkjanna sem fer með stefnumótun varnarmálaráðuneytisins.

Colby er jafnframt meðal lykilmanna í yfirstandandi endurskoðun á hernaðarlegri viðveru Bandaríkjanna í Evrópu.

Samkvæmt heimildarmanni Reuters hvatti Colby fulltrúa eins Eystrasaltsríkjanna til að forðast að ögra Rússum með opinberum yfirlýsingum.

Hann er sagður hafa nefnt sem dæmi um óheppilegt orðalag að evrópskir stjórnmálamenn hefðu lýst Rússlandi sem dýri sem væri komið út í horn og ætti sér enga undankomuleið.

Þar kann að hafa verið vísað til ummæla Kristens Michal, forsætisráðherra Eistlands, sem líkti Vladimír Pútín Rússlandsforseta við rottu í horni í lok september.

Michal hafði þá rætt um meintar skemmdarverkastarfsemi Rússa í Evrópu og stöðu rússneska hersins í Úkraínu.

Reuters gat þó ekki staðfest að Colby hefði sérstaklega átt við ummæli eistneska forsætisráðherrans.

Evrópskir embættismenn undrandi

Samkvæmt Reuters voru skilaboð Bandaríkjamanna sett fram með kurteislegum hætti og ekki sem formlegar aðvaranir.

Einn evrópskur embættismaður lýsti þó tilmælunum sem undarlegum í ljósi þess að leyniþjónustustofnanir Eystrasaltsríkjanna hefðu sjálfar dregið úr mati sínu á líkum þess að Rússland myndi reyna á sameiginlegar varnarskuldbindingar NATO á næstunni.

Aðrar evrópskar leyniþjónustustofnanir hafa hins vegar varað við því að Rússar kunni að auka leynilegar aðgerðir og skemmdarverk í Evrópu.

Ágreiningurinn snýst því ekki eingöngu um orðaval stjórnmálamanna heldur einnig um það hvernig best sé að bregðast við ógninni frá Rússlandi.

Sumir vestrænir embættismenn telja að stöðugar og harðorðar viðvaranir geti aukið ótta almennings og þannig þjónað hagsmunum Kremlverja.

Aðrir telja nauðsynlegt að ræða ógnina opinskátt svo almenningur skilji hvers vegna aukin útgjöld til varnarmála og stuðningur við Úkraínu séu nauðsynleg.

Tengist nýrri friðarumleitun Trump

Tilmæli bandaríska varnarmálaráðuneytisins koma á sama tíma og ríkisstjórn Donalds Trump hefur endurnýjað tilraunir til að ná fram samkomulagi um lok stríðsins í Úkraínu.

Samkvæmt Reuters hafa bandarísk stjórnvöld meðal annars rætt mögulegar tilslakanir á viðskiptaþvingunum gegn Rússlandi sem hluta af hugsanlegu samkomulagi.

Jafnframt hafa Bandaríkjamenn þrýst á úkraínsk stjórnvöld að hætta árásum á rússneska orkuinnviði.

Þessi nálgun hefur vakið misjöfn viðbrögð í Evrópu, þar sem ýmis stjórnvöld telja mikilvægt að viðhalda efnahagslegum þrýstingi á Moskvu þar til raunverulegur árangur næst í friðarumleitunum.

Bandaríkin endurskoða hernaðarviðveru sína í Evrópu

Málið tengist einnig víðtækari stefnumótun Bandaríkjanna í varnarmálum.

Bandaríska varnarmálaráðuneytið hefur um nokkurt skeið endurskoðað umfang bandarísks herafla í Evrópu.

Sú endurskoðun gæti leitt til fækkunar bandarískra hermanna í álfunni, þótt engin endanleg niðurstaða hafi verið kynnt í tengslum við þessa frétt.

Bandarísk stjórnvöld hafa jafnframt lagt áherslu á að evrópsk NATO-ríki taki aukna ábyrgð á eigin vörnum, meðal annars vegna vaxandi áherslu Washington á öryggismál í öðrum heimshlutum.

Fyrir Eystrasaltsríkin, sem eiga landamæri að Rússlandi eða Hvíta-Rússlandi og hafa lengi varað við útþenslustefnu Moskvu, eru þessi skilaboð sérstaklega viðkvæm.

Pentagon staðfestir ekki samtölin

Reuters leitaði viðbragða bandaríska varnarmálaráðuneytisins vegna upplýsinganna.

Fulltrúi ráðuneytisins sagði að samtöl bandamanna sín á milli væru trúnaðarmál og vildi því ekki tjá sig um frásagnirnar.

Varnarmálaráðuneyti Litháens, Lettlands og Eistlands svöruðu ekki fyrirspurnum Reuters áður en fréttin birtist. Atlantshafsbandalagið vildi heldur ekki tjá sig.

Frétt Reuters varpar ljósi á viðkvæma stöðu innan NATO, þar sem Bandaríkin leitast við að skapa svigrúm fyrir samningaviðræður við Rússland á sama tíma og evrópskir bandamenn þeirra takast á um hvernig eigi að lýsa ógninni frá Moskvu og bregðast við henni.

Heimild: Reuters, 30. október 2026.