París 2012 – Reykjavík 2026
Björn Bjarnason skrifar:
Það sama á við nú og 2012, að aðildarviðræður eru milliríkjaferli sem stjórnast af sameiginlegum ákvörðunum aðildarríkjanna, ekki tvíhliða könnunarviðræður umsóknarríkis við framkvæmdastjórnina.
Í dag (20. júlí) mun Jean-Noël Barrot, Evrópu- og utanríkisráðherra Frakka, eiga tvíhliða fund í Reykjavík með Þorgerði Katrínu utanríkisráðherra. Er ekki að efa að aðild Íslands að ESB, stefnumál Þorgerðar Katrínar, verði rædd á fundinum, hvernig svo sem sagt verður frá því að honum loknum. Vonandi ber Þorgerður Katrín það ekki upp á franska viðmælanda sinn eins og forsætisráðherra Hollands að hann segi henni eitthvað sem reynist síðan ekki rétt.
Þetta er ekki í fyrsta sinn sem íslenskur utanríkisráðherra ræðir ESB-aðildarmál við franskan utanríkisráðherra. Össur Skarphéðinsson brá sér sem utanríkisráðherra til Parísar 7. mars 2012 og ræddi við franska starfsbróður sinn Alain Juppé.
Össur segir frá þessari ferð í bók sinni Ár drekans. Hann taldi sig eiga nokkuð inni hjá Juppé vegna eindregins stuðnings síns við hernaðaraðgerðirnar í Líbíu árið 2011. Þar hafði hann, eins og hann orðaði það, lagt „hausinn á höggstokkinn“. Hann vonaðist til þess að Juppé beitti pólitískum áhrifum sínum til að milda afstöðu Frakka og greiða fyrir opnun sjávarútvegskaflans í ESB-aðildarviðræðunum.
Utanríkisráðgerrarnir Össur Skarphéðinsson og Alain Juppé í París 7. mars 2012 (mynd: vefsíða stjórnarráðsins).
Eins og áður sagði fór fundurinn fram í París 7. mars 2012. Samkvæmt opinberri tilkynningu var rætt um aðildarviðræður Íslands, makríldeiluna, sem þá var í hámæli og olli spennu milli Íslands og ESB, og samstarf ríkjanna á norðurslóðum. Frásögn Össurar í Ári drekans sýnir hins vegar að erindið var viðkvæmara en ráða mátti af opinberu tilkynningunni. Össur vildi fá Frakka til að liðka fyrir aðildarviðræðunum.
Juppé reyndist vita lítið um makríldeiluna og sýndi henni takmarkaðan áhuga. Hann varð samt ekki við ósk Össurar um að Frakkar greiddu fyrir opnun sjávarútvegskaflans. Össur kom því tómhentur frá fundinum.
Niðurstaða fundarins 2012 bendir til þess að andstaða Frakka hafi ekki fyrst og fremst ráðist af makrílnum. Hún virðist hafa átt sér dýpri rætur í afstöðu franska stjórnkerfisins til stækkunar, sameiginlegu sjávarútvegsstefnunnar og þeirra sérlausna sem Ísland vildi ræða. Össur taldi síðar að innanlandspólitík í Frakklandi hefði einnig haft áhrif. Þjóðfylking Jean-Marie Le Pen sótti fylgi til sjávarbyggða og gat hagnast á því ef frönsk stjórnvöld virtust lin gagnvart ríki sem sakað var um að ganga á hlut franskra sjómanna.
Þegar fréttatilkynningin um fund Össurar með Juppé er lesin segir ekkert þar um þá neikvæðu afstöðu sem franski utanríkisráðherrann sýndi í raun í sjávarútvegsmálunum, hvað sem leið makrílnum. Þvert á móti er haft eftir Juppé að Íslendingar eigi að taka upp evru og samningaviðræðurnar hafi gengið vel hingað til. Hann lýsti sig reiðubúinn til að opna erfiða kafla og sagðist sannfærður um að ásættanlegar lausnir myndu finnast.
Allt voru þetta lítið annað en orð á blaði. Innan eins árs frá því að þessi fundur var haldinn í París ákvað Össur að setja viðræðurnar við ESB á ís vegna þess meðal annars að frá árinu 2011 hafði ESB neitað að opna sjávarútvegskaflann.
Það sama á við nú og 2012, að aðildarviðræður eru milliríkjaferli sem stjórnast af sameiginlegum ákvörðunum aðildarríkjanna, ekki tvíhliða könnunarviðræður umsóknarríkis við framkvæmdastjórnina. Hér hefur ríkisstjórnin og ekki síst Þorgerður Katrín látið eins og við taki könnunarviðræður við framkvæmdastjórn ESB, Mörtu Kos stækkunarstjóra, fái hún já 29. ágúst. Það er blekking eins og flest annað, við taka milliríkjaviðræður sem eru í raun þegar hafnar eins og heimsókn franska utanríkisráðherrans nú og þess spænska á dögunum sýnir.
