Heiðrún Lind Marteinsdóttir, framkvæmdastjóri Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi, segir ekkert í niðurstöðum skýrslu Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands um eignarhald stærstu útgerðanna koma samtökunum á óvart.
Heiðrún segir þó í samtali við mbl.is að athyglisvert sé að árið 2021 hafi Hanna Katrín Friðriksson, þáverandi þingmaður, komið fram með sambærilega fyrirspurn til þáverandi matvælaráðherra og þá hafi verið unnin skýrsla af hálfu Skattsins sem var skilað til þingsins sem leiddi til sambærilegrar niðurstöðu og Hagfræðistofnun komist að nú.
„Árin líða og nú er nýr þingmaður að spyrja matvælaráðherra, sem núna vill svo til að er Hanna Katrín Friðriksson, fyrirspyrjandi í fyrri spurningu, og niðurstaðan er enn sú sama og það vekur athygli mína að umræðan sem hefur orðið í kjölfar skýrslunnar og um helgina er að skýrslan sé ófullnægjandi.
Þegar í tvígang er búið að spyrja og núna er matvælaráðherra sem áður spurðist fyrir um málið og virðist enn ekki ná utan um það, þá veltir maður einfaldlega fyrir sér hvort það sé ekki heppilegra að finna einhvern sem er tilbúinn til að búa til skýrslu sem er í samræmi við pantaðar niðurstöður þessara þingmanna,“ segir Heiðrún.
Kannski ekki rétt að sjávarútvegurinn sé að eignast Ísland
Hún segist mjög hugsi yfir þessum vangaveltum þegar fyrir liggja tvær skýrslur, annars vegar frá Skattinum og hins vegar frá Hagfræðistofnun sem aldrei virðast fullnægja fyrirspurnarþörf umræddra þingmanna eða annarra, „líklega vegna þess að niðurstaðan er ekki í samræmi við kenninguna um að sjávarútvegurinn sé að eignast Ísland,“ eins og framkvæmdastjórinn orðar það.
Veltir hún fyrir sér hvort það sé ekki einfaldlega vegna þess að það sé ekki rétt.
Heiðrún segir hægt að líta til skýrslunnar frá 2021 en þá hafi verið skoðaður eignarhluti útgerðarfélaga, tengdra eignarhaldsfélaga útgerðarfélaga, dótturfélaga útgerðarfélaga og dótturfélaga tengdra eignarhaldsfélaga útgerðarfélaga.
Allt leiði það að sambærilegri niðurstöðu að fjárfestingar í ótengdum rekstri séu óverulegar og í fyrirspurninni frá 2021 segir hún aftur tekið fram að stór hluti fjárfestinganna séu fjárfestingar í virðiskeðju sjávarútvegs, svo sem í fiskvinnslu og þjónustu við sjávarútveg og markaðsstarfi, þ.e. sölu- og dreifingarfélögum og nýsköpun.
„Þannig að sjávarútvegur er að langmestu leyti að fjárfesta í virðiskeðju og framtíðarverðmætasköpun sjávarútvegs,“ segir Heiðrún og svarar því til aðspurð að það virðist ekkert hafa breyst síðan 2021 miðað við nýja skýrslu Hagfræðistofnunar.
Arðsemi áþekk því sem gerist á innlánsreikningum
Heiðrún segist ekki geta séð að tilefni hafi verið til þeirra fyrirsagna sem sést hafi um helgina á miðlunum um að áhyggjur þurfi að hafa af stöðunni út frá því að sjávarútvegur eigi eða hafi fjárfest fyrir 129 milljarða í ótengdum atvinnurekstri.
„Það er einfaldlega óverulegt í stóra samhengi hlutanna.“
Segir Heiðrún að einnig megi horfa á málin í stærra samhengi. „Við höfum séð mýmargar skýrslur og ágæt nokkurra daga gömul greining frá Jakobsson Capital þar sem farið er yfir arðsemi liðins áratugar frá fiskveiðiauðlindinni og orkuauðlindinni.
Niðurstaðan er einfaldlega sú að arðsemin sé áþekk því sem gerist á innlánsreikningum. Þannig að ef að það er verið að reyna að vefa þá þræði að sjávarútvegur sé svo arðsamur að með fjármunum frá sjávarútvegi sé verið að fjárfesta í verulegu og einhverju óeðlilegu mæli í ótengdum rekstri að þá fær það heldur ekki stað í þeim niðurstöðum.
Það er einfaldlega eðlileg og hefðbundin og jafnvel stundum óviðunandi arðsemi frá sjávarútvegi en að sjálfsögðu hafa einstakir hluthafar í sjávarútvegi notið af fjárfestingu sinni og áhættu.“
Heiðrún segir það með öllu óskiljanlegt ef ekki eigi að nýta þá fjármuni til frekari verðmætasköpunar í íslensku atvinnulífi.
„Ég hefði talið það styrkleikamerki fyrir íslenskt atvinnulíf að fjármunir sem eru þá ekki lengur nýttir í sjávarútvegi, að þeir nýtist í annarri atvinnustarfsemi. Að fjármunirnir fari í vinnu við að skapa störf og verðmæti í öðrum atvinnugreinum.“
