Noregskonungur látinn: „Ég minnist hans með mikilli hlýju og þakklæti“
Haraldur Noregskonungur lést í morgun, 89 ára að aldri, eftir veikindi. Hann hafði legið á sjúkrahúsi í Ósló frá 17. ágúst og þjáðst af blóðlýsublóðleysi. Hákon, sonur hans og nýr Noregskonungur, vakti yfir honum í nótt. Forseti Íslands sendi norsku þjóðinni samúðarkveðjur.
Haraldur Noregskonungur er látinn, 89 ára að aldri, að því er konungshöllin tilkynnti í morgun. Sonur hans, Hákon krónprins, 53 ára, tekur sjálfkrafa við hásætinu.
„Það er með djúpri sorg sem við tilkynnum að hans hátign Haraldur konungur lést í dag. Haraldur konungur lést friðsamlega á Háskólasjúkrahúsinu í Ósló á föstudaginn 28. ágúst klukkan 6:35,“ sagði í yfirlýsingu.
Fáninn við konungshöllina í Ósló var dreginn í hálfa stöng á meðan mannfjöldi streymdi að hallargarðinum til að votta virðingu sína.
Jonas Gahr Støre forsætisráðherra sagðist hafa tekið við fréttunum með „djúpri sorg“. „Heil þjóð syrgir og er um leið innilega þakklát fyrir langt líf helgað Noregi,“ sagði hann í yfirlýsingu.
„Haraldur konungur elskaði Noreg. Og Noregur elskaði konung sinn.“
Jarðbundinn
Hundruð blóma höfðu þegar verið lögð fyrir utan höllina daginn áður, eftir að tilkynnt var að ástand konungsins væri „afar alvarlegt“ þar sem hann lá á sjúkrahúsi.
„Auðvitað er þetta sorglegt. Hann er tákn landsins okkar. Og auðvitað er það sorglegt þegar eitthvað svo fallegt tekur enda,“ sagði Maja Otvik, 36 ára, við AFP fyrir framan höllina.
Vigdis Haug, 65 ára, sagðist hafa metið hæfileika Haraldar til að sameina fólk.
„Mér finnst hann hafa verið svo jarðbundinn konungur sem þótti vænt um okkur öll, og orðin sem hann notar alltaf þegar hann heldur ræðu eru svo viturleg og svo verðmæt,“ sagði hún við AFP.
Haug og aðrir sem AFP ræddi við bentu sérstaklega á ræðu Haraldar eftir að nýnasistinn Anders Behring Breivik varð 77 manns að bana í tvíþættum árásum 22. júlí 2011, í verstu fjöldamorðum Noregs frá síðari heimsstyrjöld.
Halla Tómasdóttir, forseti Íslands, sendi norsku konungsfjölskyldunni og þjóðinni allri samúðarkveðjur í gegnum Facebook í morgun. „Ég minnist hans með mikilli hlýju og þakklæti. Hlýja hans, gleði og létt lund gerðu góð kynni okkar sérstaklega eftirminnileg,“ skrifaði hún.
„Hugur minn er hjá fjölskyldu hans og frændum okkar í Noregi á þessari sorgarstundu. 
“
Aðrir norrænir þjóðarleiðtogar hafa einnig minnst Haraldar í morgun.
Karl XVI Gústaf Svíakonungur kallaði hann „framúrskarandi fulltrúa lands síns. Hann gaf allt fyrir Noreg,“ og vísaði þar til konunglegs kjörorðs Haraldar.
Friðrik Danakonungur kallaði hinn látna konung „einstakan mann“.
Karl III Bretakonungur minntist hans líka og sagðist syrgja dauða „kærs frænda“ síns og hyllti Harald sem „risavaxna persónu“.
Haraldur var einnig konungur þegar Óslóarsamkomulagið milli Ísraels og Frelsissamtaka Palestínu (PLO) var samið um á tíunda áratugnum, og Isaac Herzog, forseti Ísraels, sagðist vera „djúpt hryggur“ yfir fráfalli hans.
Kirkjuklukkur áttu að hringja um allan Noreg á hádegi til að minnast fráfalls konungsins.
Nýr konungur tekinn við
Hákon átti að funda með ríkisstjórninni strax í morgun til að tilkynna formlega um andlát konungsins og tilkynna konungsnafn og kjörorð sem hann hefur valið sér.
Eftir það verður fáninn yfir konungshöllinni dreginn aftur að húni, en annar fáni á konungssvölunum og við aðrar opinberar byggingar verður áfram í hálfa stöng þar til eftir útför Haraldar.
Ingrid Alexandra, 22 ára dóttir Hákonar, verður einnig sjálfkrafa krónprinsessa.
Haraldur konungur, elsti ríkjandi konungur Evrópu, hafði legið á sjúkrahúsi í Ósló frá 17. ágúst og þjáðst af blóðlýsublóðleysi, ástandi sem orsakast af óeðlilega hraðri eyðingu rauðra blóðkorna sem leiðir til þreytu og mæði.
Konungsfjölskyldan hafði hraðað sér að rúmi hans og fjölmiðlar greindu frá því að Hákon hefði vakað yfir honum um nóttina.
Umrótasamt ár konungsfjölskyldunnar
Haraldur, sem varð konungur 1991, var holdgervingur opins og umburðarlynds Noregs á valdatíð sinni. Hann glímdi við vaxandi heilsufarsvandamál á síðustu árum sínum, sem neyddu hann til að fá gangráð og draga úr opinberri dagskrá sinni.
En hann útilokaði alltaf að segja af sér og hélt því fram að hann hefði svarið ævilangan eið fyrir norska þinginu.
Síðasta ár hefur verið umrótasamt fyrir norsku konungsfjölskylduna.
Í febrúar var Haraldur lagður inn á sjúkrahús vegna sýkingar og ofþornunar á Tenerife, þar sem hann var í einkaferð með Sonju drottningu. Eiginkona hans, einnig 89 ára, var lögð stuttlega inn á sjúkrahús í maí vegna hjartavandamála.
Mette-Marit, eiginkona Hákonar, er hefur verið í kastljósinu vegna tengsla sinna við hinn látna bandaríska kynferðisbrotamann Jeffrey Epstein.
Skjöl sem birt voru í janúar í Bandaríkjunum leiddu í ljós viðvarandi og á stundum náin bréfaskipti hennar við Epstein á árunum 2011 til 2014, á þeim tíma þegar Epstein hafði þegar verið dæmdur.
Sonur Mette-Marit úr fyrra sambandi, Marius Borg Høiby, hefur einnig verið til umfjöllunar. Í júní var hann dæmdur í fjögurra ára fangelsi fyrir tvær nauðganir og 32 önnur ákæruatriði, þar á meðal ofbeldi gegn fyrrverandi maka. Hann hefur áfrýjað dómnum.
Mette-Marit, sem er 53 ára, þjáist sjálf af alvarlegum lungnasjúkdómi og þurfti að gangast undir lungnaígræðslu í júlí.
Konungsfjölskyldan nýtur enn mikilla vinsælda meðal norsks almennings, að stórum hluta vegna sameiningarmáttar Haraldar og tilgerðarlauss, hógværs lífsstíls hans.
