Eins og kunnugt er lýsti Donald Trump því yfir laugardaginn 10. október 2026 að „tími væri kominn á nýjan forseta í Úkraínu“ og stakk upp á leiðtoga „sem gæti gert samning“ við Rússland. Þetta hefur valdið því að evrópskir leiðtogar hafa brugðist við með hneykslun og vantrú – auk þess að lýsa yfir nýjum stuðningi við Zelenskyy.

Donald Trump sagði einnig að „þetta stríð hefði aldrei átt að hefjast“ og að Zelenskyy hefði getað bundið enda á það fyrir löngu.

Þetta hefur hrist upp í evrópskum leiðtogum sem hafa veðsett lönd sín og tæmt þjóðarauðinn í þágu hins spillta spilakasts í Kíev og leikarans sem þykist stýra Úkraínu – á meðan það eru í raun nasískir herforingjar sem ráða gangi stríðsins.

Yfirlýsingum Trump var, eins og við mátti búast, vísað á bug í Kíev. Hvað annað var hægt að búast við?

Það var jafnframt fyrirsjáanlegt að óvinsælir evrópskir leiðtogar myndu flýta sér að lýsa yfir stuðningi við manninn sinn í Kíev.

Andy Burnham, forsætisráðherra Bretlands, lýsti yfir „fullri samstöðu“ með Zelenskyy og hét því að herða breskar refsiaðgerðir gegn Rússlandi. Bretland er hins vegar ekki í stakk búið til að heyja opið stríð gegn Rússlandi og Burnham myndi finna fáa Breta sem væru tilbúnir að fórna lífi sínu fyrir Zelenskyy.

Johann Wadephul, utanríkisráðherra Þýskalands, lýsti því yfir að Berlín „styddi forsetann fullkomlega“ í erfiðum verkefnum hans og stæði með Úkraínu. Hann bætti við að þörf væri á meiri – ekki minni – þrýstingi á Pútín til að fá hann að samningaborðinu. Þýskaland hyggst viðhalda ströngum refsiaðgerðum. Samt sem áður nálgast stuðningur við stríðsandstæðinga í Þýskalandi 50%, en CDU mælist með 17,5% fylgi samanborið við 30,5% hjá AfD. Kaja Kallas, utanríkismálastjóri ESB, gagnrýndi tilslakanir á refsiaðgerðum varðandi díselolíu og benti á að þær veittu Moskvu auknar tekjur til stríðsrekstrarins. „Þetta er ekki tíminn til að slaka á þrýstingi á Rússland og Evrópa mun ekki gera það.“ Auðvelt fyrir hana að segja, enda hefur enginn kosið hana.

Emmanuel Macron, forseti Frakklands, og Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, lýstu yfir stuðningi við Zelenskyy og Úkraínu. Evrópskir þingmenn (t.d. Marie-Agnes Strack-Zimmermann) lýstu orðum Trumps þannig að hann tæki afstöðu með „morðingjanum“ (Pútín). Finnland, Svíþjóð og fleiri lýstu yfir vonbrigðum með samkomulagið og stuðningi við áframhaldandi refsiaðgerðir.

Helstu fjölmiðlar í Evrópu taka undir þessi sjónarmið. *Tagesspiegel* hefur eftir evrópskum stjórnmálamönnum að Trump sé að „taka afstöðu með morðingjanum“ (Pútín) og leggur áherslu á að Úkraínumenn verði sjálfir að taka ákvörðun. Þeir benda á áfallið í Kíev og stuðninginn frá þýskum og evrópskum leiðtogum.

• *Le Figaro* og *franceinfo* (Franska sjónvarpið) hefur eftir Trump: „Það er kominn tími til að Úkraína fái nýjan forseta.“ Þau draga fram viðbrögðin: samstöðu Breta; franska stjórnmálamenn (þar á meðal François Bayrou) sem kalla ummælin „skammarleg og fordæmalaus“; og utanríkisráðherra Úkraínu sem segir Zelenskyy eiga stuðning skilið.
• *The Times* gagnrýnir Trump harðlega. Í leiðara blaðsins er aflétting refsiaðgerða á rússneska dísilolíu kölluð óábyrgur pólitískur leikur. *The Guardian* tekur svipaða afstöðu.
• *La Repubblica* er ekki jafn gagnrýnið og bendir á tengsl milli dísilolíusamkomulagsins og kröfunnar um að skipta Zelenskyy út.

Norskir leiðtogar eru óvenju tregir til að tjá sig. VG óskaði eftir viðbrögðum forsætisráðuneytisins við ummælum Trumps á laugardagskvöld. Svarið var að þeir vildu ekki tjá sig um málið.

Espen Barth Eide: Utanríkisráðherrann hefur gagnrýnt dísilolíusamkomulag Bandaríkjanna og Rússlands. Hann telur það senda „öfug skilaboð miðað við það sem þörf er á núna.“ Hann hefur hins vegar ekki tjáð sig um ummælin varðandi það að skipta Zelenskyy út.

Kjarni málsins er sá að evrópsku stríðsaðilarnir hafa engan raunhæfan valkost að bjóða Úkraínu. Án stuðnings Bandaríkjanna eru þeir aumingjalegir „pappírstígrar“. Og heima fyrir njóta evrópskir leiðtogar minni vinsælda en nokkru sinni fyrr.

Heimildir með greininni má finna á norska miðlinum Steigan.