Netvís – Netöryggismiðstöð Íslands hefur opnað sérstaka tilkynningagátt þar sem almenningur getur greint frá grunsamlegu efni á netinu í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar um aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið.
Atkvæðagreiðslan fer fram 29. ágúst og snýst um hvort íslensk stjórnvöld eigi að hefja aðildarviðræður við Evrópusambandið að nýju.
Stefanía Ragnarsdóttir hjá Netvís segir í samtali við RÚV að engar fréttnæmar tilkynningar hafi enn borist í gegnum gáttina. Viðbúnaður sé þó mikill og reiknað sé með að tilkynningum fjölgi þegar nær dregur kjördegi.
„Við vitum að eftir því sem það færist hiti í leikana þá búumst við við slíkum tilkynningum. Við verðum á vaktinni,“ segir Stefanía.
Í samstarfi við lögreglu og samfélagsmiðla
Netvís vinnur með innlendum aðilum, meðal annars lögreglu, þegar tilkynningar berast um mál sem kunna að vera alvarleg.
Stofnunin er jafnframt í sambandi við fyrirtækin sem reka stærstu samfélagsmiðlana. Markmiðið er meðal annars að geta komið á framfæri beiðnum um að efni verði fjarlægt þegar upplýsingaóreiða eða skipulagðar áhrifaaðgerðir fara í dreifingu.
Gáttinni er ætlað að taka við tilkynningum um efni sem gæti flokkast sem óeðlileg afskipti af þjóðaratkvæðagreiðslunni. Þar gæti meðal annars verið um að ræða falsaðar upplýsingar, gervigreindarefni, djúpfalsanir, falska aðganga eða skipulagða dreifingu rangfærslna.
SJÁ sagði mjólkurfernu kosta 380 krónur
Eitt mest áberandi dæmið um rangar upplýsingar í umræðunni um Evrópusambandið kom þó frá íslenskum samtökum já-sinna.
Samtökin SJÁ birtu myndband þar sem fullyrt var að mjólkurferna kostaði 380 krónur á Íslandi en 183 krónur í Svíþjóð. Í myndbandinu var verðið síðan notað til að bera saman kaupmátt og fjölda mjólkurferna sem hægt væri að kaupa fyrir íslensk og sænsk lágmarksdagslaun.
Hið rétta var að mjólkurfernan sem vísað var til kostaði 235 krónur hér á landi, eða 145 krónum minna en samtökin héldu fram. Myndbandið var síðar fjarlægt af samfélagsmiðlum SJÁ.
Nútíminn fjallaði um málið og varðveitti myndbandið áður en það var tekið úr birtingu. Hægt er að sjá fyrri umfjöllun Nútímans og myndbandið hér fyrir neðan.
SJÁ tók niður myndbandið eftir rangar upplýsingar um mjólkurverð – sjáðu myndbandið hér
Ekki liggur fyrir hvort ranga mjólkurverðið hafi verið birt vísvitandi eða hvort um mistök og óvönduð vinnubrögð hafi verið að ræða. Dæmið sýnir þó hversu auðveldlega rangar tölur geta komist í dreifingu og verið notaðar í pólitískum áróðri. Þá liggur ekki fyrir hvort Netvís hafi hrundið átakinu af stað vegna þessarar auglýsingar SJÁ.
Búast má við að baráttan um þjóðaratkvæðagreiðsluna harðni verulega á næstu vikum. Netvís hvetur almenning til að vera gagnrýninn á upplýsingar sem birtast á netinu og tilkynna efni sem grunur leikur á að sé hluti af óeðlilegum áhrifaaðgerðum.
