Drew Meakin er frá Manchester í Bretlandi og er menntaður arkitekt úr Sheffield University en skólinn þykir vera einn besti arkitektaskóli Bretlands. Ástin flutti hann til Íslands og nýverið stofnaði hann Werd Studio sem selur hágæða notuð húsgögn og aðra húsmuni. Árin á Íslandi hafa hins vegar ekki öll verið honum auðveld, erfiðlega hefur gengið að komast inn í íslenskt samfélag og eftir skilnað lenti hann á vegg.
Eftir háskólanám flutti Meakin til Lundúna þar sem hann hóf störf hjá Thomas Croft arkitektum. Sú stofa vinnur aðallega með lúxusíbúðarhúsnæði og einkarekin listasöfn. Thomas Croft er virt stofa í Lundúnum og þar starfaði Meakin meðal annars fyrir Paul McCartney, Richard Curtis og Emmu Freud, ásamt færustu innanhússarkitekta Bretlands á þeim tíma.
Meakin hefur nú verið búsettur hér í átta ár.
„Ég bjó í Lundúnum með íslenskri konu og 18 mánaða gamalli dóttur okkar. Það var augljóst á þeim tíma að flytja til Íslands, vera nær fjölskyldu og á öruggari stað fyrir dóttur okkar að alast upp. Ég hugsaði eiginlega ekkert út í starfsferilinn, gerði bara ráð fyrir því af hroka að með færni minni og reynslu myndi ég auðveldlega fá vinnu, sem hefur ekki verið raunin,“ segir Meakin.
„Eins og þú heyrir örugglega, þá hef ég ekki enn náð tökum á tungumálinu,“ segir hann hlæjandi. „Það er mjög erfitt. Svolítið eins og að starfa sem arkitekt hérna, pirrandi?“
Hann segir arkitektastofur mun minni hér á landi og til að ráða einhvern með hans reynslu eða kostnað þurfi að vera um ákveðið verkefni að ræða sem réttlætir það, eða að minnsta kosti stærri stofa þar sem hann gæti passað inn.
„Arkitektúr snýst þó ekki bara um teikningar og skilning á byggingarframkvæmdum, það er mikið um skriffinnsku og það er vandamálið, þar sem mér finnst tungumálið vera hindrun. Ég hef reynt, trúðu mér, en þetta er veikleiki. Ég býst við að það hjálpi ekki að allir tali reiprennandi ensku svo það er auðvelt að halda sig bara við hana og gera sig ekki að fífli,“ segir hann.
Færri einkaaðilar eiga í viðskiptum hér á landi, samanborið við stað eins og Lundúni að hans sögn, þar sem byggingarferlið er að mestu drifið áfram af verktökum.
„Sú eftirspurn einkaaðila leyfir gríðarlega fjölbreytni og vinnu í arkitektúr, þar sem viðskiptavinir koma til þín vegna þess að þeim líkar þinn stíll. Auðvitað er til fólk með peninga hér sem byggir sumarhús eða heimili, og það eru til dæmis nokkur virkilega falleg hús nýlega hönnuð af stofum eins og Glámu-Kím, KRADS og Basalt.
En ég á samt í erfiðleikum með ýmsa þætti í byggingarumhverfinu hér. Ég hef ekki getað áttað mig á því nákvæmlega hvað það er. Hér eru margar fallegar eldri byggingar en mér finnst mikið af núverandi uppbyggingu skorta karakter og langtímahugsun.
Vinur minn mælti með smásögu eftir Andra Snæ Magnason sem heitir Risasteinn, sem kannar þetta hugtak. Ég hef lært að gagnrýna ekki aðra arkitekta og jafningja mína of mikið því maður þekkir ekki sögu byggingarinnar, fjárhagsáætlanir, takmarkanir í skipulagi, leiki verktaka og málamiðlanir. Ég trúi því að flestir arkitektar hafi bætt verkefnið verulega bara með því að koma að því. En það sem ég trúi er að ef tækifæri gæfist gætu mun fleiri arkitektar gert mun fleiri áhugaverðar byggingar, en það er kúnstin, að fá tækifærið.“
Erfitt að aðlagast íslensku samfélagi
Þrátt fyrir að hann hafi verið hér í næstum áratug hefur reynst honum erfitt að aðlagast og koma sér inn í íslenskt samfélag.
„Á Íslandi, meira en nokkurs staðar annars staðar þar sem ég hef búið, virðist þetta snúast meira um hverja þú þekkir en hvað þú kannt. Ég á nokkuð marga vini hér, en mér finnst ég aldrei verða sannur vinur þeirra því ég var ekki með þeim í menntaskóla. Þetta eru jákvæðir eiginleikar og hjálpa vissulega til við félagslega samheldni, en fyrir utanaðkomandi er þessi munur oft augljós og dapurlegur.“
Við erum lítið samfélag.
„Fyrir mig, sem Breta, þá er þetta mjög ólíkt minni menningu. Ég á svo marga vini frá mörgum mismunandi löndum og menningarheimum. Ég er kannski í sambandi við svona þrjá vini úr menntaskóla á meðan hér þekkja allir alla. Þú elst upp með einhverjum og hann fylgir þér nánast allt lífið,” segir hann.
En hjálpaði þér það ekki mikið að eiga íslenska konu?
„Ekki beint. Við fórum hvort í sína áttina fyrir fjórum árum og þótt mér þyki mjög vænt um Ísland þá er ég aðallega hérna barnanna vegna. Framan af séð hefur þetta ekki verið frábært og ég held að það sé erfiðara fyrir nýbúa að ná fótfestu í atvinnulífinu.“
Skilnaðurinn varð honum erfiður en á sama tíma var gríðarlegt álag í vinnunni sem olli því að Meakin lenti í kulnun.
„Sem arkitekt var ég vanur miklum streitutímabilum en þetta var allt annað. Þessi tilfinning að vera algjörlega hjálparvana og einangraður. Ekkert sem ég gerði virtist skipta máli, sama hversu mikið ég reyndi. Líkaminn minn sagði bara nei. Ég vil aldrei lenda þarna aftur.“
Að lokum leitaði hann sér hjálpar hjá VIRK sem styður fólk í því að ná sér eftir kulnun og langvarandi streitu.
„Það var ótrúlega hjálplegt,“ segir hann. „Það er ekkert þessu líkt í Bretlandi. Þetta er eins og alvöru öryggisnet sem hjálpar manni að komast aftur á fætur,“ segir hann.
„Það sló mig hversu margir sem ekki voru íslenskir á meðferðarnámskeiðunum glímdu við kvíða og þunglyndi sem tengdist einangrun og erfiðleikum við að aðlagast og vera samþykktir inn í samfélagið. Ég áttaði mig á því að ég er ekki einn og að þetta er í raun og veru nokkuð stórt mál.“
Íslendingar tregir til að vera öðruvísi
Hann segir þetta tímabil hafa reynt heilmikið á sig persónulega og í kjölfarið hafi hann endurmetið bæði vinnu sína og gildi.
„Ég er mjög fær á mínu sviði og hef mikla trú á því sem ég geri. En það hefur verið áskorun að finna skriðþunga og tækifæri hér. Pabbi minn lést fyrr á þessu ári og það hefur aukið á þá tilfinningu að ég verði að leggja hart að mér til að skapa eitthvað úr lífi mínu, einhverja varanlega arfleifð, og ég finn fyrir ákveðninni,“ segir hann.
Af hverju heldurðu að það hafi reynst þér erfitt?
„Það er erfitt að fá fólk til að gera eitthvað öðruvísi. Ég velti því stundum fyrir mér hvort það sé einhver þáttur Janteloven hér, þessi tregða til að skera sig of mikið úr. Ég gæti hannað magnað verkefni, en svo er ég ekki viss um að meirihluti fólks myndi vilja að það væri öðruvísi.“
Á sama tíma viðurkennir hann að málið sé flóknara en svo að hægt sé einfaldlega að kenna viðskiptavinum um.
„Hér er minni hefð fyrir því að fjárfesta mikið í innanhússhönnun samanborið við borgir eins og Lundúni. Mér finnst samt enn vera pláss fyrir meiri einstaklingshyggju og meira traust á skapandi nálgun og mig langar að reyna að hafa áhrif á það,“ segir hann.
Sögulega hefur íslenskur arkitektúr einkennst af hrjúfri hagkvæmni sem Meakin finnst fullkomlega rökrétt miðað við veðurfar og einangrun.
„Þessi heiðarleiki gaf byggingum karakter. Mér finnst stundum að nútímaþróun hafi fjarlægst það. Ég á erfitt með að skilja hvernig hið byggða umhverfi er komið á þann stað sem það er nú. Mér finnst það hafa villst af leið og sé að fara aftur á bak. En hver er ég að gagnrýna þetta?
Það er næstum eins og sumir af styrkleikum mínum séu líka veikleikar mínir. Styrkur minn er að ég er öðruvísi og einstakur, en það virðist líka vera veikleiki hér. En hvað annað get ég gert? Ég er öðruvísi.
Ég er ekki íslenskur og ég er karlmaður sem vinnur á sviði þar sem konur eru gjarnan í meirihluta, þannig að það þrengir nú þegar sviðið um hver ég er og hvað ég geri. Það sem ég er að reyna að segja er að það er nákvæmlega enginn eins og ég sem veitir þjónustu eins og ég, en hvort það sé einstakur sölupunktur á eftir að koma í ljós.“
Eitt af því sem honum hefur fundist persónulega erfitt við arkitektúr er neyslan og hversu mikið efni er notað í byggingarnar.
„Tökum Ísland sem dæmi. Magnið af steypu sem þið notið er skelfilegt, þið notið allt of mikla steypu.“
Ég hef ekki heyrt marga orða þetta svona.
„Ég skil hvers vegna steinsteypa varð allsráðandi hér en ég velti því fyrir mér hvort ekki séu til leiðir til að byggja á sveigjanlegri og sjálfbærari hátt. Það er engin þörf á því að allir innveggir séu úr steinsteypu; það verður ótrúlega erfitt að aðlaga þau rými síðar. Byggingar ættu að geta þróast með fólkinu sem býr í þeim. Arkitektúrinn sem ég vann við í Lundúnum fólst oft í því að gera við það sem þegar var til staðar. Að sumu leyti legg ég meiri áherslu á að virða og gera við það sem aðrir hafa gert á undan okkur,“ segir hann.
„Ég dáist mjög að verkum Högnu Sigurðardóttur, jafnvel þótt þau séu byggð úr steinsteypu. Ég myndi gjarnan vilja gera upp eldri íslenskar byggingar, en eins og staðan er núna virðist það ekki vera að ganga upp. Þannig að í bili einbeiti ég mér að húsgögnum.“
Gerir upp hönnunarhúsgögn
Meakin náði sér aftur á strik eftir kulnunina. Hann var ráðinn til vinnu við íbúðarverkefni sem hann hafði áður verið verkefnastjóri yfir og starfaði fyrir breskan innanhússhönnuð.
„Mikið af húsgögnum var flutt inn erlendis frá, oft frá Svíþjóð eða Danmörku. Ég tók á móti sendingunum, hreinsaði húsgögnin og sá um viðgerðir. Með tímanum áttaði ég mig á því að það væri tækifæri í því að skapa mitt eigið og kynna það fyrir öðrum.“
Hann stofnaði Werd Studio, fyrirtæki sem sérhæfir sig í notuðum og endurgerðum hágæða hönnunarhúsgögnum. Núna aflar hann húsgagna víðs vegar af Norðurlöndunum og víðar, þar á meðal húsgögn eftir hönnuði eins og Hans Wegner, Finn Juhl og Arne Jacobsen. Hann segir þetta sígilda gripi sem margir eru gerðir úr einstökum efniviði og smíðaðir til að endast í margar kynslóðir.
„Ég hef alltaf laðast að hlutum sem eru vel gerðir. Fólk vanrækir oft þessa hluti eða hættir að sjá verðmæti þeirra. En með smá alúð geta þeir orðið eftirsóknarverðir á ný. Það eru vissulega hliðstæður við arkitektúrinn sem ég vann við í Bretlandi og mín eigin gildi. Í fyrsta skipti í mörg ár finnst mér ég vera að byggja eitthvað upp á eigin forsendum.“
Snýst um að gera góða hluti
Meakin segist geta útvegað húsgögn fyrir ýmis konar verkefni og segir mikilvægt að velja rétt húsgögn inn í rými. Það sé mikilvægt að það séu fleiri sjónarhorn sem koma fram í arkitektúr og hönnun í senunni hér á landi.
Ertu með draumaverkefni?
„Í hverju verkefni þarf að finna neistann, hvort sem hann kemur frá viðskiptavininum, byggingunni eða ferlinu sjálfu.“
Hann segist velta því fyrir sér í hverju verkefni hvernig byggingin muni þróast, efnin veðrast og innri rýmin þróast með viðskiptavininum.
„Viðskiptavinurinn hefur sýn en veit kannski ekki hvernig er best að koma henni á framfæri. Góð hönnun verður til þegar hlustað er á hvort tveggja,“ segir hann og brosir.
„En það er ekkert draumastarf. Þetta snýst um að gera hluti sem eru góðir. Mjög góðir.”
