Strandveiðifélag Íslands hefur sent inn formlegar kvartanir til annars vegar umboðsmanns Alþingis og hins vegar ESA, Eftirlitsstofnunar EFTA, vegna kerfisbundinnar misnotkunar á milliverðlagningu innan lóðrétt samþættrar íslenskrar stórútgerðar.
Þetta kemur fram í tilkynningu frá félaginu.
Kvörtunin sem send var umboðsmanni var vegna ófullnægjandi framkvæmdar og eftirlits íslenskra stjórnvalda með 57. gr. a í lögum um tekjuskatt, sem innleiðir armslengdarregluna og BEPS tilmæli OECD. Í tilkynningunni segir að eftirlitið hafi veikst enn frekar eftir að embætti skattrannsóknarstjóra var lagt niður með lögum nr. 29/2021.
Kvörtunin sem send var ESA var vegna samkeppnisbrenglunar á íslenskum sjávarútvegsmarkaði og þeirrar spurningar hvort valkvætt eftirlitsleysi með milliverðlagningu jafngildi ríkisaðstoð í skilningi 61. gr. EES samningsins en kvörtunin var lögð fram á grundvelli 31. gr. SCA samningsins.
Getur valdið hækkun kvótaverðs
Í tilkynningunni félagsins er tilgreint hvers vegna þessi atriði skipta máli.
„Þetta er ekki abstrakt skattamál. Lóðrétt samþætt stórútgerð getur skráð innra verð á fiski sem færir hagnaðinn frá útgerðarhlutanum, þar sem veiðigjöld eru reiknuð, yfir í söluskrifstofur erlendis þar sem skattprósentan er lægri. Það lækkar reiknistofn veiðigjalda. Það lækkar tekjuskattsgreiðslur á Íslandi. Og það skapar tilbúna fjárfestingargetu sem nýtist svo til að bjóða hærra í kvóta þegar hann er framseldur, sem hækkar kvótaverðið fyrir alla aðra og lokar markaðnum fyrir nýjum aðilum.
Þetta er ekki ný uppgötvun. Í áliti Samkeppniseftirlitsins nr. 2/2012 segir orðrétt að það „kunni að vera hvatar hjá lóðrétt samþættum útgerðarfyrirtækjum sem valda því að þau gefa upp sem lægst verð í innri viðskiptum milli vinnslu og útgerðarhluta fyrirtækjanna".
Fyrsta tillaga eftirlitsins var að setja reglur um milliverðlagningu sem tryggi armslengdarverð. Það er fjórtán ára gamalt og enn ógert af viti.
„Þegar stórútgerðin greiðir lægri veiðigjöld og lægri tekjuskatt en henni ber af raunverulegu aflaverðmæti, þá er mismunurinn greiddur af þjóðinni. Það er ríkisstyrkur í formi lægri skatta af sameiginlegri auðlind landsmanna. Það er ekkert annað. Og af því að styrkurinn er valkvæður, hann nýtist aðeins þeim sem hafa erlendar dótturskrifstofur til að færa hagnaðinn til, þá fellur hann undir hugtakið ríkisaðstoð samkvæmt EES rétti.“
Gagnrýni á verkalýðsforystu sjómanna
Í tilkynningunni segir að verkalýðsforusta sjómanna hafi ekki farið þessa leið, af einhverjum ástæðum sem hún verði sjálf að svara fyrir. Það sé sérstakt í ljósi þess að milliverðlagningin lækki uppgefið aflaverðmæti og uppgefið aflaverðmæti sé reiknistofn hlutaskipta. Sjómenn tapi beint á þessu. Hver króna sem færð sé út úr útgerðarhlutanum með of lágu innra verði sé króna sem ekki komi til skipta.
„Strandveiðifélagið hefur enga möguleika á að flytja hagnað til Lúxemborgar eða Hollands. Þess vegna er það rétti aðilinn til að standa fyrir þessari kvörtun. Hér er talað fyrir þá sem starfa eftir reglunum, sjálfstæða útgerðarmenn, vinnslur án eigin kvóta, ný fyrirtæki sem reyna að hasla sér völl og íslenska ríkið sjálft sem er hlunnfarið.
