Árni Sigurðsson, sem var forstjóri Marel en er nú aðstoðarforstjóri JBT Marel, segir að reksturinn í Garðabæ sé mikilvægur og hafi alla möguleika til að blómstra. En meira um það síðar. Fyrst að rekstrinum og breytingunum sem urðu við samrunann - en Árni segir að stærsta breytingin felist einfaldlega í að nú sé verið að reka eitt - mun stærra félag.
„Þetta voru tvö félög sem voru svipuð að stærð sem sameinuðu krafta sína og búa til leiðandi fyrirtæki á matvæla- og drykkjarmarkaði,“ segir hann.
Kjúklingurinn náði góðu flugi
JBT Marel sé töluvert stærra en önnur fyrirtæki sem einbeiti sér að sömu mörkuðum. Samruninn hafi gefið félaginu mikinn slagkraft á helstu markaðssvæðum og stærðarhagkvæmni í Evrópu og Bandaríkjunum, sérstaklega vegna áhrifa af stríðsátökum og tollamála.
Reksturinn hafi heilt yfir gengið vel og tekist hafi að draga töluvert úr skuldsetningu.
Þá hafa markaðsaðstæður batnað frá 2024, sérstaklega hvað varðar kjúklingamarkaðinn en það er sá markaður sem er langmikilvægasti markaður fyrirtækisins. Um 45 prósent af umsvifum félagsins er vegna kjúklings, önnur kjötvinnsla er um 15 prósent og fiskvinnsla um fimm prósent. Kjöt og fiskur hefur ekki náð sama flugi og kjúklingurinn - ef svo má segja - en Árni segir að þar séu engu að síður batamerki.
Starfsfólki fækkaði úr 800 í 620 frá 2023
Starfsfólki Marel á Íslandi - og nú JBT Marel - hefur fækkað á undanförnum árum. Í lok árs 2023 störfuðu um 800 manns á Íslandi. Við sameininguna voru þeir um 700 og nú starfa um 620 manns hér á landi - um 180 færri en voru við störf fyrir þremur árum.
Árni segir að hafa verði í huga að starfsmannafjöldinn hafi verið töluvert mikill fyrir nokkrum árum og raunar of mikill miðað við afkomu félagsins. Á árunum 2023 og 2024 hafi verið unnið að því að bæta reksturinn og þurft hafi að grípa til aðgerða á öllum vígstöðvum.
Hann bendir líka á að samruni sem þessi leiði til þess að stöðugildum fækkar. Helstu breytingarnar á Íslandi tengist því að höfuðstöðvarnar voru fluttar til Chicago. Með þeim færðust störf í fjármáladeildinni sem þurfi að vera unnin nálægt forstjóra og fjármálastjóra. Félagið sé skráð í Bandaríkjunum, falli undir þarlent regluverk og ákveðin sérþekking verði því að vera til staðar í fjármáladeildinni.
Starfsfólkið hafi leitað á ný mið og erfitt hafi verið að sjá á eftir góðu fólki. Um leið fyllist hann stolti yfir því þegar starfsfólk Marel tekur við fjölbreyttum og góðum stöðum í atvinnulífinu. „Þessi þekking og reynsla sem hópurinn býr yfir er afar verðmæt fyrir íslenskt samfélag og íslenskt viðskiptalíf,“ segir hann.
Metár í sölu á SensorX
Eins og fyrr segir vegur kjúklingaiðnaðurinn langþyngst í starfsemi fyrirtækisins. Þungamiðjan í Garðabæ hefur á hinn bóginn í gegnum tíðina verið framleiðsla og þjónusta við sjávarútveg.
Hjá JBT Marel vinna rúmlega 11.000 manns á yfir 50 stöðum. Þrátt fyrir að starfsfólki í Garðabæ hafi fækkað þá er Garðabærinn ein af stærri starfsstöðvum félagsins.
Árni bendir á að lausnir sem hafi verið þróaðar á Íslandi séu notaðar við framleiðslu á kjúklinga- og kjötafurðum um allan heim.Eitt besta dæmið sé vélin Sensor-X og var þróuð á Íslandi en hún finnur og fjarlægir bein úr kjúklingakjöti á meðan það er á færibandinu. Í fyrra hafi verið metár í sölu á SensorX. Árni telur að starfsemin í Garðabæ geti haldið áfram að vaxa og dafna. Fiskvinnsla sé vaxandi markaður og hugbúnaðargerðin, sem sé stór þáttur í starfseminni í Garðabæ, sé mjög mikilvæg fyrir félagið. „Þeir starfsþættir sem eru á Íslandi eru mikilvægir og það eru tækifæri til að vaxa þar. Ég sé enga ástæðu til annars en að starfsemin á Íslandi eigi eftir að vaxa og dafna.“
Þróað í Garðabæ en framleitt í Slóvakíu
Árni bendir á að í gegnum tíðina hafi nýjar vörur verið þróaðar og framleiddar í Garðabæ á meðan verið er að koma þeim á markað. Framleiðslan hafi síðan verið færð til Slóvakíu þar sem kostnaðurinn sé töluvert lægri en á Íslandi.
Mikið er rætt um samkeppnisstöðu Íslands, hátt gengi, há laun og svo framvegis.
Árni segir að Ísland verði seint talið ódýrt land með tilliti til iðnaðarframleiðslu. Starfsstöðin í Garðabæ snúist fyrst og fremst um þekkingu, hugvit og nýsköpun. Starfsemin þar byggi á öflugu og reynslumiklu starfsfólki, „og þar erum við klárlega samkeppnishæf“.
Við spurðum Árna um hvort það væri eitthvað varðandi aðferðir við fyrirtækjarekstur í Bandaríkjunum sem gætu nýst íslenskum stjórnendum. Er eitthvað ólíkt í því hvernig fólk nálgast rekstur?
Hraðari taktur og meira aðhald frá hluthöfum
Árni segir að þau vinnubrögð sem hann hafi kynnst í fyrirtækjarekstri hjá Marel og á Íslandi séu í heimsklassa. Þó megi segja að í Bandaríkjunum sé hraðari taktur og meira aðhald frá hluthöfum. Góður rekstur snúist þó alltaf um sömu grundvallaratriðin. Byggja þurfi upp gott félag með góðu fólki og að nota afgang frá rekstri til að fjárfesta í félaginu. Hvað varðar muninn á Marel og JBT segir Árni að það sem hafi helst einkennt Marel hafi verið að þar var hugsað til langs tíma og mikil áhersla lögð á vöruþróun. Einkenni JBT hafi verið áhersla á frábæran rekstur og að leita sífellt möguleika á að bæta reksturinn, jafnvel með minnstu breytingum. Þegar rétta jafnvægið á milli þessara eiginleika verði fundið verði félagið enn öflugra.
