„Þetta er gríðarlega stór dagur í íslenskri orkusögu, við erum að opna nýjan kafla,“ segir umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra um opnun fyrsta vindorkuversins hér á landi. Verið var opnað í Vaðöldu við hátíðlega athöfn í dag.
Fjármálaráðherra segir Ísland í góðu tækifæri til að nýta alla kosti vindorkunnar. „Þetta opnar algjörlega ný tækifæri fyrir orkuvinnslu inn í framtíðina.“ Framkvæmdastjóri hjá Landsvirkjun segir vindorkuverið kosta yfir 20 milljarða íslenskra króna.
Skila rafmagni af vindmyllunum inn á flutningsnetið í fyrsta skipti
Ásbjörg Kristinsdóttir, framkvæmdastjóri framkvæmdasviðs Landsvirkjunar, segir daginn merkilegan þrátt fyrir að framkvæmdum við Vaðölduver sé ekki lokið.
„Þrátt fyrir að framkvæmdinni sé ekki að fullu lokið þá er þetta virkilega merkilegur dagur fyrir okkur. Því við erum í fyrsta sinn að skila rafmagni af þessum vindmyllum inn á netið.“
14 vindmyllur eru þegar komnar upp í Vaðöldu og Ásbjörg segir að í lok næsta árs verði þær orðnar 28. Vindmylluvirkjunin verður því komin í fullan rekstur fyrir lok 2027 og framleiðir 440 gígavattstundir á ári.
Ásbjörg segir nýtingu vindorku fara ágætlega með þeim orkugjöfum sem fyrir eru hér á landi. „Vegna þess að vindurinn vinnur svo vel með til dæmis vatnsaflinu.“
Á Þjórsár- og Tungnaársvæði eru fyrir sjö vatnsaflsstöðvar. Ásbjörg segir að hægt sé að nýta miðlunarlónin sem miðli vatninu til vatnsaflsstöðvanna sem „græn batterí“.
„Sem þá halda aftur af vatninu og spara það á dögum sem vindurinn blæs og getur framleitt hér rafmagn fyrir okkur.“
Ásbjörg nefndi í ávarpi við gangsetninguna að veðurguðirnir hefðu verið of blíðir í dag. „Eins þakklát og ég er fyrir þennan sólríka og fallega haustdag þá bendir til þess að vindurinn ætli mögulega að sýna okkur hver ræður hér í dag með því að mæta ekki,“ sagði hún í ávarpinu.
Staðsetningin hafi þó verið valin vegna þess að þar sé vindasamt. „Við erum að ná raforkuframleiðslu hér, að jafnaði, sem jafnast á við það sem þú finnur á hafi úti erlendis. Þrátt fyrir að þú sjáir það ekki hér í dag þá erum við fulltrúar þess að við munum ná hérna mjög góðri raforkuframleiðslu sem spilar mjög vel með þeim vatnsaflsstöðvum sem fyrir eru.“
Er þetta það sem koma skal í orkuvinnslu á Íslandi?
„Við höfum verið að vinna að því í nokkurn tíma að vindurinn verði þriðja orkustoðin okkar. Þetta var sá kostur sem við settum hvað fremst og erum virkilega ánægð að ná þessum áfanga, að vera búin að reisa hér 14 vindmyllur.“
Kostnaðurinn við að reisa svona vindmylluvirkjun er rúmlega 20 milljarðar.
„Það þarf fleira til til þess að hér rísi vindorkuver. Það þarf að leggja vegi, setja undirstöður og bæta jafnvel vegsamgöngur frá höfninni þar sem við tökum á móti búnaðinum og hingað upp að virkjunarsvæðinu. Þannig að við höfum ekki gefið upp heildarkostnað verksins en þetta er rúmlega það.“
Þokkalega íhaldssamur þegar kemur að vindorku
„Ég er svona þokkalega íhaldssamur þegar kemur að vindorkunni,“ segir Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra.
Lög voru sett síðasta þingvetur sem fela í sér skilyrði um vindorkunýtingu. Hann segir markmiðið hafa verið að beina starfseminni inn á örfá, vel afmörkuð svæði þar sem verin rísi í sátt við samfélag og umhverfi.
„En þetta er gríðarlega stór dagur í íslenskri orkusögu. Við erum að opna nýjan kafla og ekki bara bæta vindinum í orkubúskapinn okkar heldur líka að skapa aukna möguleika á sveigjanleika í kerfinu. Af því að vindurinn og vatnsaflið geta spilað svo vel saman.“
Hversu mikilvægur þáttur er þetta í því að ná að vinna endurnýjanlega orku og fara í raforkuskiptin, sem við höfum mikið talað um?
„Til þess að geta staðið undir orkuskiptum þurfum við að halda vel á spöðunum þegar kemur að orkuframleiðslu þannig að allt hjálpar. Svo er þetta auðvitað líka bara að skapa skilyrði til frekari verðmætasköpunar.“
Jóhann Páll segir vinna með vindinum að slík orkuvinnsla sé að mörgu leyti afturkræfari en ýmis önnur orkuvinnsla.
„Það er talað um þetta sem ágeng mannvirki þannig að við viljum ekki fara að þekja landið okkar með vindorkuverum. Við viljum fara varlega vegna þess að við eigum þess verðmæti sem felast í óbyggðum víðernum, ósnortinni náttúru, sem við viljum verja. Þess vegna skiptir máli að við höfum sett vindorkunýtingunni mjög skýr mörk, skýran ramma með þessum nýju lögum.“
Jóhann Páll kom inn á það í ávarpi sínu við gangsetninguna hvers vegna væri mikilvægt að opna orkuver eins og þetta.
„Það sem gefur manni von núna þegar kemur að glímunni við loftslagsbreytingar er hvernig framleiðslukostnaður hefur hrunið alveg stórkostlega á undanförnum árum þegar kemur að endurnýjanlegri orku og orkutækni. Þar hefur Kína verið í fararbroddi.“
Tækni sem nýtt er við sólar- og vindorkuverk hrynji í framleiðsluverði. Jóhann Páll segir þetta vera það sem eigi eftir að bjarga heiminum.
„Þannig að á heimsvísu skiptir vindorkunýting alveg gríðarlegu máli og gegnir algjöru grundvallarhlutverki í orkuskiptabyltingunni.“
„Vindurinn mun blása og það skiptir öllu máli“
Daði Már Kristófersson, fjármála- og efnahagsráðherra, gagnsetti vindmylluverið í dag. Hann segist hafa verið græjukarl frá unga aldri.
„Þannig að 10 ára strákurinn í mér, hann bara öskraði og skalf og hoppaði upp og niður þegar ég var að þessu. Þetta er stór dagur.“
Daði segir blíðviðrið í dag ekki hafa haft áhrif. „Það er mjög gaman að vera á þessu svæði í svona góðu veðri. Við vitum af reynslunni að vindurinn mun blása og það skiptir öllu máli.“
Vindorkan komi sem góð viðbót við íslenska raforkukerfið.
„Við erum með raforkukerfi með endurnýjanlegum orkugjöfum og það er bara þannig að ef þú ætlar að reka vindorkuver og vindurinn blæs bara stundum, þá þarftu einhvern sveigjanlegan orkukost á móti. Alls staðar í heiminum gengur langsamlega best að reka vindorku á móti vatnsorku. Eigum við ekki að segja að við erum í mjög góðu tækifæri til þess að nýta alla kosti þessa orkukosts vegna þess að við eigum nú þegar svo mikið af miðlun og svo mikið af vatnsorku, uppsettri, að þetta opnar algjörlega ný tækifæri fyrir orkuvinnslu inn í framtíðina.“
Daði segir rammann utan um vindorkuna skýran. „Það dettur engum til hugar að hér rísi vindmyllur á hverri þúfu.“
Þjóðin þurfi að vera sátt við niðurstöðuna. „Að við fórnum ekki meiri hagsmunum fyrir minni en tækifærin eru mjög mikil.“
